ΓΝΩΜΗ Η σιωπή του αδιεξόδου

«Μισώ την καταπίεση, φοβάμαι τους καταπιεσμένους», είπε κάποτε ο Βίντια
Νάιπολ, ο φετινός Νομπελίστας λογοτεχνίας. Οι καταπιεσμένοι μπορεί, πράγματι,
να κάνουν φοβερά πράγματα. Να τιναχτούν στον αέρα, για παράδειγμα, στη μέση
του πιο πολυσύχναστου πεζόδρομου της Ιερουσαλήμ. Να μπουν σε ένα λεωφορείο
και, την ώρα που περιμένουν τα ρέστα για το εισιτήριο, να πατήσουν ένα κουμπί
και να το γεμίσουν με κομμένα χέρια, πόδια και εσωτερικά όργανα. Στο όνομα
τίνος, άραγε; Σε αντίποινα για ποιο πράγμα; Για τον φόνο, την προηγουμένη,
ενός (ακόμη) εντεκάχρονου αγοριού από Ισραηλινούς στρατιώτες; Γι’ αυτή την
εκκωφαντική δυσαναλογία (τέσσερα προς ένα, 800 Παλαιστίνιοι, 200 Ισραηλινοί)
μεταξύ των θυμάτων της «δεύτερης ιντιφάντα»;

Μα, όχι! Οι νεκροί του πεζόδρομου Μπεν Γεχούντα ήταν νέοι άνθρωποι (αφόρητα
νέοι: 14 ώς 20 ετών) που είχαν βγει να διασκεδάσουν, καμιά σχέση με το
πολιτικοστρατιωτικό κατεστημένο της χώρας. Στο λεωφορείο που ανατινάχτηκε
κάθονταν δίπλα δίπλα Εβραίοι και Άραβες, η Χάιφα έχει άλλωστε παράδοση
ειρηνικής συνύπαρξης των δύο λαών. Μαζί ταξίδευαν, μαζί δέχθηκαν την επίθεση.
Ίσως μαζί να σκοτώθηκαν. Κι ας πίστευαν σε διαφορετικούς Θεούς. Ο Φαϊζάλ
Αντνάν, ένας Άραβας του Ισραήλ, δεν έκανε διάκριση: «Απομάκρυνα τέσσερις
ανθρώπους από το λεωφορείο. Άνδρες και γυναίκες, Άραβες και Εβραίους».

Υπάρχει άλλος ένας συμβολισμός σ’ αυτή την επίθεση: η σιωπή. Ήταν τόσο ισχυρή
η βόμβα, ώστε τα θύματα ­ νεκροί και τραυματίες ­ δεν πρόλαβαν να αρθρώσουν
ούτε μια λέξη. Δεν πρόλαβαν καν να ζητήσουν βοήθεια. Απόλυτη σιωπή. Η σιωπή
του τρόμου, η σιωπή της αδυναμίας, η σιωπή του αδιεξόδου. Μια σιωπή που
έσπευσαν να σπάσουν μερικά γεράκια στο Ισραήλ: «Σκοτώστε τον Αραφάτ!».
«Αποτελειώστε τους Παλαιστινίους!». Μα, οι κραυγές των φανατικών, όλων των
φανατικών, δεν μπορούν να καλύψουν τις ευθύνες τους. Αντίθετα, τις
αναδεικνύουν.