Ένα… ατύχημα γέννησε τη μεγάλη αγορά του φραπέ

Ο στιγμιαίος καφές φραπέ είναι ελληνική «εφεύρεση». Η ιστορία του θα μπορούσε
να χαρακτηριστεί ως ένα αστείο. Ένα αστείο, όμως, που οδήγησε στη δημιουργία
μιας σημαντικής αγοράς.

Όλα αρχίζουν στη Θεσσαλονίκη, το 1957, στη διάρκεια της Διεθνούς Έκθεσης. Ο
τότε διανομέας της Nestle στην Ελλάδα έκανε, τη χρονιά εκείνη, διανομή ενός
νέου προϊόντος για παιδιά. Ήταν ένα σοκολατούχο ρόφημα, το οποίο
παρασκευαζόταν στιγμιαία, με την ανάμειξή του με γάλα και «χτύπημα» σε σέικερ.
Στα διαλείμματα της Έκθεσης οι υπάλληλοι του διανομέα συνήθιζαν να πίνουν
ζεστό στιγμιαίο καφέ. Ένας από αυτούς, που λεγόταν Βακόνδιος, προσπάθησε να
απλουστεύσει τη διαδικασία και να μη χρησιμοποιήσει το παραδοσιακό κουταλάκι
του γλυκού, αλλά να «χτυπήσει» τον καφέ και τη ζάχαρη στο σέικερ που
προοριζόταν για την παρασκευή του σοκολατούχου ροφήματος της εταιρείας του,
και μάλιστα με κρύο νερό. Ο αφρός ήταν τόσο πλούσιος και τα αποτελέσματα της
παρασκευής τόσο… απροσδόκητα που ο κ. Βακόνδιος «λούστηκε» τον αφρό και
λέρωσε το κοστούμι του με αυτόν τον πρώτο καταγεγραμμένο φραπέ στην Ιστορία.
Το «ατύχημα» αυτό κίνησε την περιέργεια όλων και θέλησαν να δοκιμάσουν το
ασυνήθιστο παρασκεύασμα. Η Ελλάδα είχε κερδίσει μία παγκόσμια πρωτοτυπία και
το νέο… προϊόν έμελλε να δημιουργήσει μια δημοφιλέστατη μόδα.

Αύξησε την κατανάλωση

Σήμερα, ο καφές φραπέ πίνεται κυρίως στην Ελλάδα και λιγότερο στην Ταϊλάνδη
και στη Μαλαισία. Στην Ευρώπη δεν γνώρισε επιτυχία, αν και μέχρι σήμερα
προσπάθειες λανσαρίσματος του προϊόντος έχουν γίνει μόνον στην Ισπανία. Στη
χώρα μας, όμως, ο «φραπέ», όπως ονομάστηκε λόγω του τρόπου παρασκευής του,
άναψε «φωτιές» στην αγορά, αφού ­ όπως εκτιμούν στελέχη των εταιρειών ­
αποτέλεσε τονωτική ένεση για την κατανάλωση καφέ στην Ελλάδα και δημιούργησε
ταυτόχρονα μια ολόκληρη αγορά, αυτήν του στιγμιαίου καφέ, η οποία αναπτύσσεται
δυναμικά. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια, η εμφάνιση πολλών σχετικών προϊόντων
στα ράφια των σούπερ μάρκετ, από εταιρείες όπως οι Nescafe, Μαχwell, Jacobs
και Bravo, αλλά και προϊόντων own label των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, δείχνει
ότι οι εταιρείες έχουν μπει «για τα καλά» στην εποχή του φραπέ.

Η Nestle τα σκήπτρα

Στην αγορά του στιγμιαίου καφέ, εδώ και πολλά χρόνια, κρατά τα σκήπτρα η
εταιρεία Nestle Ελλάς, η οποία κάνει την εισαγωγή του Nescafe στην Ελλάδα. «Η
εταιρεία μας εισάγει έτοιμο το προϊόν Nescafe Classic, από το εργοστάσιο της
Nestle στην Ακτή του Ελεφαντοστού, και το συσκευάζει στις εγκαταστάσεις του
εργοστάσιου της, στα Οινόφυτα», λέει ο κ. Ευκλείδης Σακελλάριος, public
affairs manager της εταιρείας Nestle Ελλάς Α.Ε. Σήμερα, όπως προσθέτει ο κ.
Σακελλάριος, «ο Nescafe Classic καταλαμβάνει ένα μερίδιο αγοράς 80%-90% ».

Όπως λέει ο κ. Σακελλάριος, υπολογίζεται χονδρικά ότι, από τον στιγμιαίο καφέ
που διαθέτει στην αγορά η Nestle, o μισός πίνεται ως φραπέ. Κατά τους
καλοκαιρινούς μήνες, μάλιστα, η κατανάλωση του καφέ φραπέ είναι απόλυτα
συγκρίσιμη με την κατανάλωση αναψυκτικών, χωρίς όμως να την ξεπερνά. Μεταξύ
Μαίου και Οκτωβρίου υπολογίζεται ότι οκτώ στους δέκα Έλληνες που πίνουν
στιγμιαίο καφέ επιλέγουν τον φραπέ. Τον υπόλοιπο χρόνο, στο διάστημα Νοεμβρίου
– Απριλίου, η κατανάλωση είναι μοιρασμένη (50% ζεστός καφές και 50% φραπέ) και
μόνον τον Φεβρουάριο κερδίζει έδαφος ο ζεστός στιγμιαίος καφές.

Με ρυθμό 6%

Οι εκπρόσωποι των εταιρειών εκτιμούν ότι ο ρυθμός κατανάλωσης του στιγμιαίου
καφέ στη χώρα μας αυξάνεται ετησίως κατά 6%. Η πρώτη εταιρεία που μπήκε στην
ελληνική αγορά λανσάροντας στιγμιαίο καφέ ήταν η Nestle. Η πρώτη απόπειρα να
σπάσει το μονοπώλιο του Nescafe έγινε το 1992, με την εμφάνιση του Maxwell,
της Kraft, τον οποίο έφερε στην Ελλάδα η εταιρεία Παυλίδης. Το φθινόπωρο του
1996 η εταιρεία Kraft Jacobs Suchard (Παυλίδης) εμφάνισε και έναν δεύτερο
στιγμιαίο καφέ, τον Jacobs. Σχεδόν ταυτόχρονα εμφανίστηκε και ο στιγμιαίος
καφές της Bravo, εταιρείας που μέχρι τότε ήταν γνωστή για τον ελληνικό καφέ
της.

Οι τρεις κατηγορίες

Οι εταιρείες, αναγνωρίζοντας το ενδιαφέρον που παρουσίαζε η συγκεκριμένη
αγορά, δεν περιορίστηκαν σε αυτές τις κινήσεις. Τον Μάιο του 1996
παρουσιάστηκαν στην ελληνική αγορά τα πρώτα προϊόντα έτοιμου παγωμένου καφέ, ο
οποίος πίνεται σαν αναψυκτικό. Οι εταιρείες διακρίνουν στην αγορά του καφέ
τρεις κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τον ελληνικό καφέ, που έχει και τη μεγαλύτερη
κατανάλωση στην Ελλάδα, ενώ ακολουθούν ο στιγμιαίος καφές και ο καφές φίλτρου.
Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, ο ελληνικός καφές κρατά τα πρωτεία στην
κατανάλωση με μερίδιο 45%, ακολουθεί ο στιγμιαίος καφές με 38% και ο φίλτρου
με χαμηλότερα ποσοστά κατανάλωσης (περίπου 17%) και χαμηλό ρυθμό ανόδου. Οι
Έλληνες κατανάλωσαν, το 2000, 13.770 τόνους καφέ κάθε είδους, τον οποίο
αγόρασαν από καταστήματα σούπερ μάρκετ, αποφέροντας στις επιχειρήσεις τζίρο
ύψους 69.242.065 δισ. δραχμών.