Η ανίχνευση οξυγόνου κλειδί για τον εντοπισμό ζωής σε άλλους πλανήτες

Μιλάμε για «ατμόσφαιρα» και συχνά μπαίνουμε στον πειρασμό να εννοήσουμε «ζωή».
Η ανίχνευση ατμόσφαιρας στον πλανήτη HD 209 458 μας επιτρέπει άραγε να
ελπίζουμε ότι κάποια μορφή ζωής κατάφερε να αναπτυχθεί στον μακρινό, αυτό,
κόσμο; Κι αν όχι, τι προοπτικές ανοίγει;

Η αλήθεια είναι ότι ο HD 209 458 είναι a priori ένας εξαιρετικά εχθρικός
πλανήτης. Μία σφαίρα από αέρια θερμοκρασίας 1.100 βαθμών Κελσίου, ο συμπαγής
πυρήνας της οποίας, αν υπάρχει, υπόκειται σε τρομαχτικές πιέσεις. Βρίσκεται
υπερβολικά κοντά στον ήλιο του, σε απόσταση μόλις 7 εκατομμυρίων χιλιομέτρων
(έναντι 58 εκατ. για τον Ερμή ή 150 εκατ. για τη Γη μας) για να φιλοξενεί ζωή.

Εντούτοις, η ανακάλυψη του Ντέιβ Σαρμπονό και των συναδέλφων του ανοίγει
συναρπαστικές προοπτικές. Οι αστρονόμοι έχουν ήδη ανιχνεύσει νάτριο στην
ατμόσφαιρα του HD 209 458. Μπορεί άραγε να ανιχνεύσουν σύντομα και χημικά
στοιχεία που μαρτυρούν την παρουσία ζωής ­ μεθάνιο, διοξείδιο του άνθρακα,
όζον, ακόμη και οξυγόνο; Για να ανιχνεύσουμε οξυγόνο σε έναν πλανήτη εκτός του
ηλιακού μας συστήματος, εξηγεί στη γαλλική εφημερίδα «Le Figaro» ο Μαρκ
Ολιβιέ, αστρονόμος του Ινστιτούτου Διαστημικής και Αστροφυσικής στο Ορσέ, θα
πρέπει να περιμένουμε την ευρωπαϊκή αποστολή «Δαρβίνος». Περί το 2015,
συστοιχία έξι τηλεσκοπίων θα λάβει θέση σε απόσταση 1,5 εκατομμυρίου
χιλιομέτρων από τη Γη.

Και αν ανιχνεύσουμε την παρουσία οξυγόνου; «Πρέπει να είμαστε πολύ
προσεχτικοί», συνεχίζει ο Μαρκ Ολιβιέ. «Το κατά πόσο το οξυγόνο αποτελεί
αναμφισβήτητη απόδειξη ζωής παραμένει επίμαχο θέμα στην επιστημονική
κοινότητα. Επί του παρόντος, βέβαια, δεν γνωρίζουμε άλλους τρόπους παραγωγής
μεγάλων ποσοτήτων οξυγόνου σε έναν πλανήτη, πέραν της ζωής».

Εν αναμονή του εντοπισμού ζωής σε αυτούς τους μακρινούς κόσμους, πολλές
δεκάδες έτη φωτός μακριά, και κατά συνέπεια εκτός του βεληνεκούς οποιουδήποτε
διαστημικού σκάφους, το κυνήγι των «Ε.Τ.» συνεχίζεται στο δικό μας ηλιακό
σύστημα. Το 2003, ένα βρετανικό ρομπότ, το «Beagle 2», θα αναζητήσει οργανικά
μόρια στην επιφάνεια του Άρη. Τον επόμενο χρόνο, η ευρωπαϊκή βολίδα
«Huyghens», που ξεκίνησε από τη Γη το 1997, θα βυθιστεί στην ατμόσφαιρα
μεθανίου του Τιτάνα, ενός δορυφόρου του Κρόνου. Ο πλανήτης στον οποίο
επενδύουν περισσότερο τις ελπίδες τους οι εξωβιολόγοι (οι επιστήμονες που
μελετούν την εξωγήινη ζωή) είναι η Ευρώπη, ο παγωμένος δορυφόρος του Δία, που
φέρεται να περικλείει έναν υγρό ωκεανό. Καμία αποστολή προς αυτόν όμως δεν
έχει ακόμη χρηματοδοτηθεί.