ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δημοτικές εκλογές

Τα τελευταία χρόνια έχει αμφισβητηθεί έντονα η αξιοπιστία των προτάσεων που
κάνουν τα κεντρικά επιτελεία των κομμάτων για τους υποψηφίους των Οργανισμών
Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ).

Πολλές φορές η κομματική υπόδειξη ή αλλιώς το «χρίσμα» δίδεται σε ανθρώπους
που δεν είναι ιδιαιτέρως συμπαθείς στις τοπικές κοινωνίες, αλλά «έχουν τον
τρόπο τους» στις ηγεσίες των κομμάτων. Αυτή η νεποτιστική πρακτική έχει ήδη
τους αμφισβητίες και τους εχθρούς της, τόσο σε επίπεδο πολιτικό, όσο και σε
επίπεδο δημοτικό και νομαρχιακό. Στο παρόν άρθρο θα διατυπώσω μια σκέψη που
αφορά τη συνταγματική και πολιτική πραγματικότητα των ΟΤΑ, καθώς και την, κατά
τη γνώμη μου, πολιτική δεοντολογία της διαμόρφωσης των υποψηφιοτήτων.

Α. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση α’ και β’ βαθμού συγκροτεί τις δύο πρώτες βαθμίδες
του διοικητικού συστήματος της χώρας. Τις υπόλοιπες δύο βαθμίδες αποτελούν οι
περιφέρειες και η κεντρική διοίκηση (υπουργεία και νομικά πρόσωπα του
Δημοσίου). Αυτό σημαίνει ότι στη λαϊκή κυριαρχία ­ όπως αυτή εκφράζεται στην
εκλογή δημάρχων και νομαρχών ­ πρέπει να εκτίθενται υποψήφιοι που έχουν, ή
τουλάχιστον που πιστεύεται πως έχουν, διοικητικές ικανότητες. Ο δήμαρχος και ο
νομάρχης πρέπει να ξέρουν ή να καταλαβαίνουν π.χ. τις διαδικασίες
χρηματοδότησης ενός έργου από το πρόγραμμα των δημοσίων επενδύσεων ή το Γ’
Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Δήμαρχο ή νομάρχη εκλέγουμε για να εντάξει στο
αναπτυξιακό πρόγραμμα της χώρας τα επιλέξιμα έργα του εκάστοτε τόπου μας και
όχι για να διαμαρτύρεται επειδή δεν χρηματοδοτείται (γιατί δεν ξέρει πώς θα
χρηματοδοτηθεί). Κι αυτό το γράφω μετά λόγου γνώσεως, διότι περιοδεύοντας σε
όλη τη χώρα, ­ με την ευκαιρία προσκλήσεων για διαλέξεις ή ομιλίες που έχω από
δημοτικούς, κομματικούς, φοιτητικούς ή επιστημονικούς φορείς ­ κατάφερα να δω
την εξής πραγματικότητα: Το κεντρικό κράτος χρηματοδοτεί αφειδώς εκείνους τους
ΟΤΑ οι οποίοι καταφέρνουν να διεξέλθουν τις σχετικές διαδικασίες που αφορούν
επιλέξιμα, φυσικά, έργα. Η εντύπωσή μου λοιπόν είναι πως η κομματική ταυτότητα
δημάρχων ή νομαρχών έπαψε ευτυχώς να αποτελεί προαπαιτούμενο για τη
χρηματοδότησή τους. Αντίθετα, κυρίως ζητούμενο είναι η διοικητική τους
επάρκεια.

Β. Ένα σύγχρονο κόμμα δεν μπορεί βέβαια να παραβλέπει, ότι ορισμένοι δήμοι της
χώρας λειτουργούν πολιτικά στη συνείδηση όλων των Ελλήνων πολιτών και πως
ορισμένοι άλλοι ακόμη παράγουν πολιτικούς συμβολισμούς (Αθήνα, Θεσ/νίκη,
Πειραιάς, Πάτρα, Περιστέρι, Ηράκλειο κ.λπ.). Γι’ αυτούς τους λίγους δήμους η
κομματική υπόδειξη των υποψηφίων είναι η πρέπουσα πολιτική πρακτική. Άλλωστε
το μεγάλο μέγεθος αυτών των δήμων επιτρέπει στις κεντρικές κομματικές εξουσίες
να έχουν αξιόπιστη άποψη. Για τους υπόλοιπους όμως δήμους της χώρας (δεν
αναφέρομαι στις 100 περίπου κοινότητες) σημασία δεν έχει τι λένε τα κεντρικά
επιτελεία των κομμάτων, αλλά τι λένε οι τοπικές κοινωνίες. Και το ερώτημα «και
πώς μετράμε αυτό που οι τοπικές κοινωνίες θέλουν;» δεν απαντάται δύσκολα. Η
βούληση των τοπικών κοινωνιών προσεγγίζεται με τη συνεκτίμηση των εξής
παραγόντων: α) Του συσχετισμού των δυνάμεων, όπως αποτυπώθηκε στις εκλογές του
1998. β) Των επιλογών των τοπικών κομματικών οργανώσεων. γ) Της γνώμης των
βουλευτών των εκλογικών περιφερειών στις οποίες οι δήμοι αλλά και η νομαρχία ή
οι νομαρχίες υπάγονται. δ) Της δραστηριότητας των δημοτών ­ που φιλοδοξούν να
είναι υποψήφιοι ­ σε αθλητικούς, πολιτικούς, κοινωνικούς ή επιστημονικούς
φορείς. ε) Των τοπικών δημοσκοπήσεων.

Ο συνυπολογισμός όλων των ανωτέρω παραγόντων βοηθά τα κόμματα να κάνουν τις
σωστές επιλογές, αλλά και αποθαρρύνει υποψηφίους που επειδή θα αποκλεισθούν,
ορθολογικά δεν θα μπορούν να επιμείνουν, παρά μόνο αν επικρατήσει ο
ανεξέλεγκτος ­ και συνεπώς μη δημοφιλής ­ εγωισμός τους.

Είναι λοιπόν σαφές ότι η κομματική επιλογή που θα στηριχθεί στις τοπικές
κοινωνίες χωρίς κομματικές ή νεποτιστικές παρωπίδες δεν κινδυνεύει ούτε από
υπερβολικά λάθη, ούτε και από την πολιτική αποδοκιμασία ­ σε ό,τι τουλάχιστον
αφορά τους μη κεντρικούς ή συμβολικούς δήμους της χώρας, οι οποίοι όμως είναι
και οι συντριπτικώς περισσότεροι.

Ο βουλευτής Ανδρέας Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού
Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.