ΠΡΟΣΩΠΑ Μια Αμερικανίδα πατριώτισσα

Για την Τόνι Μόρρισον, η αμερικανική ένοπλη απάντηση στις επιθέσεις της
11ης Σεπτεμβρίου δεν είναι και η ευφυέστερη.

Τόνι Μόρρισον: «Αισθάνομαι πολύ υπεύθυνη για όλα όσα κάνει η Αμερική στον κόσμο»

«Επιλέξαμε την πιο εύκολη λύση: τα όπλα», εξηγεί η βραβευμένη με το Νόμπελ
Λογοτεχνίας καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Πρίνστον. «Όταν ο Αμερικανός
πολίτης βλέπει στην τηλεόραση τους μικρούς Αφγανούς πρόσφυγες μέσα στις
σκηνές, κάνει αυτό που οι Αμερικανοί ξέρουν πολύ καλά να κάνουν: νιώθει λύπη,
συμπονάει. Αλλά ούτε τού περνάει από το μυαλό να αναρωτηθεί για τις αιτίες,
για το πλαίσιο που δημιούργησε αυτή την κατάσταση. Αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ,
κάθε απόπειρα προς αυτή την κατεύθυνση απορρίπτεται συστηματικά», τονίζει η
συγγραφέας, σύμφωνα με την οποία «ο πόλεμος αυτός έχει μια μυρωδιά χρήματος».

Η Τόνι Μόρρισον είχε δηλώσει πατριώτισσα όταν τής απονεμήθηκε το Νόμπελ, το
1993. Είχε αισθανθεί, εξηγεί, πως εκπροσωπεί την Αμερική, αφού ήταν η πρώτη
γεννημένη στις ΗΠΑ συγγραφέας που κέρδιζε το βραβείο μετά τον Τζων Στάινμπεκ,
το 1962. «Ουδέποτε μού είχε συμβεί ώς τότε», λέει τώρα. Γεννήθηκε το 1931 στο
Λορέιν του Οχάιο αλλά, ως Αφροαμερικανή, στις ΗΠΑ είναι μοιραία «ο άλλος».
Γιατί «στην Αμερική, ο Αμερικανός είναι λευκής φυλής» και, αν δεν είσαι
λευκός, «έχεις την εντύπωση ότι ζεις σε μια χώρα που δεν πιστεύει σε σένα, που
δεν σε θέλει. Ακόμη και σήμερα, μερικές φορές εκπλήσσομαι που είμαι εδώ».
Άλλες φορές όμως αισθάνεται πατριώτισσα, αν και όχι «φλογερή», όπως σπεύδει να
διευκρινίσει. «Πολλές φορές απογοητεύτηκα από τον κόσμο της πολιτικής, από τη
διαφθορά και απ’ όλες τις παρεκτροπές που διαπιστώνει κανείς εδώ κι εκεί.
Πρόκειται για μια απογοήτευση που δεν έχει τίποτε το εξαιρετικό, νομίζω ότι οι
περισσότεροι πολίτες την αισθάνονται. Για να συνοψίσω, θα έλεγα ότι αισθάνομαι
ως εξής: κάθε πολίτης είναι υπεύθυνος γι’ αυτό που κάνει η κυβέρνησή του εξ
ονόματός του. Συνεπώς αισθάνομαι πολύ υπεύθυνη, ίσως μ’ ένα σαδομαζοχιστικό
τρόπο, για όλα όσα κάνει η Αμερική στον κόσμο. Αν ο πατριωτισμός είναι μια
στάση που συνδέεται με την επιφύλαξη, την ευθύνη και την κριτική, τότε ναι,
είμαι πατριώτισσα».

Η Τόνι Μόρρισον είχε διδάξει αρχικά στο Πανεπιστήμιο του Τέξας Σάουθερν πριν
ασχοληθεί επί 20 χρόνια με τις εκδόσεις και κυκλοφορήσει, το 1970, το πρώτο
μυθιστόρημά της («Το πιο γαλάζιο μάτι») για να ακολουθήσουν έξι άλλα (μεταξύ
των οποίων και το «Beloved», που κέρδισε το Πούλιτζερ, το 1987). Είναι
καθολική, αλλά δεν πηγαίνει συχνά στην εκκλησία, μολονότι πιστεύει πως
υπάρχουν ακόμη αξίες τις οποίες η Εκκλησία μπορεί να υπερασπιστεί ­ «η
γενναιοδωρία», τονίζει όταν τής ζητούν να δώσει ένα παράδειγμα.