Τζιόρτζιο Αρμάνι, ο αναντικατάστατος

Η εικόνα που δίνει ο Τζιόρτζιο Αρμάνι στον επισκέπτη που περνάει από το
«αρχηγείο» των επιχειρήσεών του στη Βία Μποργκονουόβο, στο Μιλάνο, είναι
εντυπωσιακή: στα 67 του, δείχνει νέος, άνετος, ένας ανέμελος
δισεκατομμυριούχος.

Ύστερα από σχεδόν 50 χρόνια στον κύκλο της μόδας, παραμένει το νούμερο ένα
στον χώρο του. Διάφοροι σταρ του Χόλιγουντ, όπως είναι η Γκουίνεθ Πάλτροου και
ο Ρίτσαρντ Γκιρ, λαχταρούν τα ρούχα του (η γυναικεία κολεξιόν του Αρμάνι
ξεπερνάει σε πωλήσεις την κολεξιόν των διάσημων ανδρικών του κοστουμιών).
Πέρυσι, το Μουσείο Γκούγκενχαϊμ, στη Νέα Υόρκη, διοργάνωσε ολόκληρη έκθεση με
τις δημιουργίες του.

Η Σάρα Φόρντεν, αρχισυντάκτρια του γυναικείου περιοδικού «Λούνα», που εδρεύει
στο Μιλάνο, αναφέρει ότι ο Αρμάνι έφθασε στο ζενίθ χωρίς να προσπαθεί να
προσχωρήσει σε διαφορετικά στυλ. «Πριν από λίγα χρόνια, όλα στη μόδα ήταν σέξι
­ αυτό ήταν το στυλ του Βερσάτσε ειδικότερα ­, αλλά ο Αρμάνι έμεινε
προσκολλημένος στο δικό του στυλ, στις καθαρές γραμμές και στα καλοραμμένα
ρούχα», λέει η Σάρα Φόρντεν. «Αυτό τού κόστισε πολλούς τίτλους στον Τύπο, αλλά
δεν έκανε πίσω. Και τώρα, η μόδα ακολουθεί ξανά το δικό του στυλ».

Τα κέρδη μεγαλώνουν

Η διατήρηση του μυστικισμού της φίρμας, τελικά απέδωσε. Από το 1990, τα έσοδα
του οίκου μόδας που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Giorgio Armani SpA αυξήθηκαν,
από 306 εκατ. δολάρια σε 963 εκατ. δολάρια. Τα κέρδη, πριν από τόκους, φόρους
και αποσβέσεις, έφθασαν πέρυσι τα 221 εκατ. δολάρια. Το καθαρό περιθώριο
κέρδους, που έφθασε το 12%, ήταν διπλάσιο από εκείνο της LVMH.

Η LVMH και η Γκούτσι ανακοίνωσαν φέτος χαμηλή κερδοφορία. Η Μπέρμπερι και η
Χλόε ανακοίνωσαν ότι οι πωλήσεις τους, μετά τις 11 Σεπτεμβρίου, έχουν μειωθεί
περισσότερο από 15%. Αντίθετα, ο Αρμάνι αναμένεται να έχει φέτος αύξηση στα
έσοδα της τάξεως του 20% (τα έσοδα για το πρώτο εξάμηνο αυξήθηκαν 22,5%). Και
παρά το γεγονός ότι η δραστηριότητα στις ΗΠΑ (το 34% των εσόδων) έπεσε, μετά
τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα από τα
αναμενόμενα στην Ιαπωνία, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γερμανία. Η εταιρεία, που
κατάφερε να μείνει έξω από το παιχνίδι των εξαγορών, διατηρούσε ρευστότητα 300
εκατ. δολαρίων στο τέλος του προηγούμενου χρόνου. Ο Αρμάνι είναι ιδιοκτήτης
σχεδόν του 100% της εταιρείας του (υπάρχουν και άλλοι μέτοχοι, σε θυγατρικές
του Ομίλου). Η καθαρή αξία της επιχείρησης υπολογίζεται σε 1,7 δισ. δολάρια.

Ανεξάρτητος

Οι ανταγωνιστές του στον τομέα των ειδών πολυτελείας δεν μπορούσαν παρά να
ομολογήσουν την επιτυχία του Αρμάνι. Πέρυσι, η LVMH και η Γκούτσι προχώρησαν
σε προσφορές. Ο Αρμάνι τις απέρριψε. «Φυσικά και κολακεύτηκα», λέει, «αλλά
αποφάσισα να διατηρήσω την ανεξαρτησία μου. Έχω την τελευταία εταιρεία που
στέκεται στα δικά της πόδια στον κλάδο». Πράγματικά, η Αρμάνι είναι η μόνη από
τις μεγάλες επιχειρήσεις μόδας που δεν έχει διαθέσει μετοχές στο κοινό, ούτε
ανήκει σε κάποιο μεγαλύτερο όμιλο.

Ο Αρμάνι ξεκίνησε το 1975, όταν ο ίδιος και ο συνέταιρός του, Σέρτζιο
Γκαλεότι, ίδρυσαν την εταιρεία με 10.000 δολάρια. Ο Αρμάνι ήδη είχε στην πλάτη
του 18 χρόνια στον κόσμο της μόδας, καθώς δούλεψε πρώτα για τα πολυκαταστήματα
Ρινασέντε και μετά ως σχεδιαστής για τον Νίνο Τσερούτι. Αργότερα απασχολήθηκε
ως ανεξάρτητος σχεδιαστής μόδας.

Έκτη αίσθηση

Μετά τον θάνατο του Γκαλεότι, από AIDS, δέκα χρόνια μετά την ίδρυση της
εταιρείας, ο Αρμάνι ανέλαβε τόσο διοικητικά όσο και σχεδιαστικά καθήκοντα.
«Ξεκίνησα την επιχειρηματική πλευρά της καριέρας μου σχεδόν σαν αστείο», λέει
μιλώντας στα ιταλικά (δεν μιλάει καλά αγγλικά). «Νομίζω ότι η βασική μου
φιλοσοφία ήταν ότι το να κάνει χρήματα η επιχείρηση ήταν μέρος ενός
παιχνιδιού. Πρέπει να καταλάβετε ότι ξεκίνησα να διοικώ την εταιρεία σχεδόν
χωρίς καμία προετοιμασία». Και παραδέχεται ότι έχει «την έκτη αίσθηση ενός
χωριάτη».

Ο Αρμάνι γεννήθηκε το 1934, όχι σε φάρμα αλλά στη βιομηχανική περιοχή
Πιασέντζα, που βρίσκεται στη Βόρεια Ιταλία. Ο πατέρας του ήταν υπεύθυνος
διακίνησης προϊόντων σε μια μικρή τοπική εταιρεία. Ο παππούς του κατασκεύαζε
περούκες για το θέατρο. Ο Αρμάνι σπούδασε για δύο χρόνια Ιατρική στο κολέγιο,
πριν στραφεί τελικά στη μόδα.

Όταν ανέλαβε τα καθήκοντα και του συνεργάτη του, του Γκαλεότι, το 1985, έμαθε
γρήγορα τη δουλειά. Παίρνοντας ένα μάθημα από τους ανταγωνιστές του,
επεκτάθηκε σε νέες κατηγορίες. Η εταιρεία τώρα κατασκευάζει και διανέμει
προϊόντα μακιγιάζ, ρολόγια, αρώματα, έπιπλα και είδη σπιτιού. Εκτός από τα
παραδοσιακά καταστήματα, που διανέμουν τα προϊόντα του, ο Αρμάνι έχει 251
καταστήματα (από τα οποία τα 85 είναι δικά του) σε 34 χώρες. Αυτό το διάστημα
επεκτείνεται σε λινά υφάσματα, κοσμήματα και ­ πιθανώς ­ ξενοδοχεία.

Ο Μάικ Ούλμαν, που ήταν μέχρι τον Σεπτέμβριο γενικός διευθυντής του ομίλου
LVMH, δηλώνει: «Σέβομαι πάρα πολύ τις ικανότητες του Αρμάνι. Στον τομέα της
λιανικής, με τα χρόνια, δημιούργησε προϊόντα πολύ ελκυστικά στους καταναλωτές,
μέσω της απόλυτης προσήλωσής του και της πίστης του στο δικό του στυλ».

Ο Ούλμαν επαινεί και τις ικανότητες του Αρμάνι ως οικονομικού διευθυντή: «Η
απόδειξη είναι ότι δεν αμέλησε να κάνει τις απαραίτητες επενδύσεις και
γνωρίζει, επίσης, πώς να διατηρεί ρευστότητα, ώστε να ανταποκρίνεται σε
στιγμές που υπάρχει ανάγκη ή να πραγματοποιεί κάποιο σχέδιο, όταν βλέπει την
ευκαιρία».

Τον πλήρη έλεγχο

Οι δημιουργίες του Αρμάνι έντυσαν μερικές από τις ομορφότερες γυναίκες του κόσμου. Στο στιγμιότυπο, ο διάσημος σχεδιαστής με τη βασίλισσα Ράνια της Ιορδανίας (αριστερά) και την Ιταλίδα ηθοποιό Φραντσέσκα Νέρι

Ο Αρμάνι χρησιμοποίησε τα κεφάλαιά του για να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο της
παραγωγής και διανομής των προϊόντων του. Το 1996 απέκτησε το 53% της Σίμιντ,
της εταιρείας που κατασκευάζει τα τζιν της Αρμάνι. Το 1990 απέκτησε την
Αντινέα, εταιρεία κατασκευής ρουχισμού, η οποία έχει αναλάβει να παράγει
ανδρικά και γυναικεία ρούχα για λογαριασμό του Αρμάνι. Το 1997 αγόρασε τις
εγκαταστάσεις για μια ακόμη μάρκα του, την Αρμάνι Κολετσιόνι. Ένα χρόνο
αργότερα, απέκτησε την Ιντάι, την εταιρεία που κατασκευάζει τα εσώρουχα και τα
αξεσουάρ. Και συνεχίζει να αγοράζει διανομείς σε ολόκληρο τον κόσμο.

«Ο Αρμάνι είναι μοναδικός», λέει η Φόρντεν. «Είναι ο μόνος σχεδιαστής στον
κόσμο που μπόρεσε να συνδυάσει την ιδιοφυΐα στον σχεδιασμό με το
επιχειρηματικό πνεύμα». Επίσης, είναι πολύ καλός διαφημιστής: εκτός από το να
χρηματοδοτεί μια τεράστια διαφημιστική καμπάνια (το 10% των εσόδων του
Ομίλου), ο Αρμάνι μένει στο προσκήνιο με το να σχεδιάζει ρούχα για
διασημότητες και να είναι χορηγός σε διάφορα γεγονότα.

Αξίζει 1,7 δισ. δολάρια

Σε αντίθεση με τον Γκούτσι και την LVMH, ο Αρμάνι δεν ενδιαφέρεται να
αποκτήσει άλλες μάρκες. «Έχουμε ήδη την καλύτερη», λέει. Όσο για ενδεχόμενη
εισαγωγή στο Χρηματιστήριο, σε μια τέτοια περίπτωση ο Όμιλος θα άξιζε περίπου
1,7 δισ. δολάρια. Αυτό βασίζεται στα περυσινά καθαρά κέρδη (113 εκατ. δολάρια)
και σε ένα Ρ/Ε της τάξεως του 15 (με βάση το Ρ/Ε της Γκούτσι, που είναι 24, η
αξία της Αρμάνι θα ήταν 2,7 δισ. δολάρια). Το νούμερο αυτό δεν είναι
υπερβολικά μεγάλο, ακόμη και με τα σημερινά δεδομένα. «Οι χρηματιστηριακές
αγορές σήμερα δεν είναι τόσο φιλόξενες», λέει ο Αρμάνι χαμογελώντας. «Αλλά δεν
αποκλείω τη διάθεση μετοχών με κάποιο τρόπο. Ίσως είναι ενδιαφέρον, στην
κατάλληλη στιγμή. Στο μεταξύ, έχουμε καλή ροή χρήματος και μπορούμε να
αυτοχρηματοδοτηθούμε». Στην πραγματικότητα, πέρυσι είχε μειωμένη ρευστότητα,
επειδή μοίρασε μέρισμα 103 εκατ. δολαρίων (έναντι 40 εκατ. δολαρίων το 1990).

* Γεγονός είναι ότι τα τελευταία δύο, περίπου, χρόνια οι χρηματιστηριακές
αγορές σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης έχουν δεχθεί ισχυρές πιέσεις. Αυτό
ισχύει και για τις μεγάλες χρηματιστηριακές αγορές στις Ηνωμένες Πολιτείες και
στην Ευρώπη. Μεταξύ αυτών είναι και το χρηματιστήριο του Μιλάνο. Η αστάθεια
επηρέασε και τις μη εισηγμένες εταιρείες. Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών
μειώθηκε, με αποτέλεσμα να ξοδεύονται όλο και λιγότερα χρήματα για διάφορα
αγαθά. Οι εταιρείες που είχαν τα καλύτερα αποτελέσματα, ανεξάρτητα από τον
κλάδο στον οποίο ανήκουν, ήταν εκείνες που ακολούθησαν την πιο σωστή
στρατηγική και είχαν το πιο αποτελεσματικό μάνατζμεντ.

Οι κατάλληλοι άνθρωποι

Με 3.360 εργαζομένους, ο Αρμάνι δηλώνει ότι έχει μάθει να διαλέγει το
κατάλληλο προσωπικό. «Η επιλογή προσωπικού είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα.
Πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός», λέει ο Αρμάνι. «Ξέρω ένα πράγμα
σίγουρα. Είμαι εναντίον κάθε ιδιοφυΐας, όταν πρόκειται για τη διοίκηση της
επιχείρησης, δηλαδή ανθρώπων που θεωρούνται αναντικατάστατοι και έχουν πολύ
υψηλότερες αποδοχές από τους συναδέλφους τους».

Φαίνεται ξεκάθαρα ότι η μόνη ιδιοφυΐα στον Όμιλο είναι ο ίδιος ο Τζιόρτζιο
Αρμάνι. Αλλά, για πόσο ακόμη ένας άνθρωπος θα μπορεί να κάνει κουμάντο σε έναν
Όμιλο που συνεχώς επεκτείνεται; Και ποιος θα πάρει τη θέση του, όταν θα
αποχωρήσει; Τον Ιανουάριο, το νούμερο δύο στην ιεραρχία της εταιρείας, ο
Τζιουζέπε Μπρουσόνε, έφυγε για να αναλάβει ανώτατη θέση στην LVMH και σύντομα
έγινε ο διευθύνων σύμβουλος του διεθνούς τμήματος της Ντόνα Καράν. Ουδείς τον
αντικατέστησε…

Οικογενειακή επιχείρηση

Ο Αρμάνι κατόρθωσε να χτίσει μια αυτοκρατορία βασιζόμενος στο ταλέντο του και σε μερικούς εκλεκτούς συνεργάτες, κυρίως από τον στενό οικογενειακό του κύκλο

Η Αρμάνι είναι μια οικογενειακή επιχείρηση, σύμφωνα με την ιταλική παράδοση.
«Σε αυτή την περίπτωση, όμως, η πραγματική οικογένεια περιλαμβάνει εμένα και
τους στενούς συνεργάτες μου και τους συνεταίρους μου», λέει ο Αρμάνι. Στην
πραγματικότητα, οι πιο έμπιστοι υπάλληλοι του Αρμάνι είναι συγγενείς του. Ο
σχεδιαστής έχει πολύ στενούς δεσμούς με την αδελφή του, τη Ροζάνα, η οποία
εκτελεί χρέη συμβούλου διαφήμισης στον Όμιλο. Ο ίδιος δεν έχει παιδιά, αλλά
έχει ακόμη στενούς δεσμούς με τις ανιψιές του, τις κόρες του μικρότερου
αδελφού του Σέρτζιο. Η Ρομπέρτα, 30 ετών, εργάζεται στο τμήμα επικοινωνίας και
η μεγαλύτερη, η Συλβάνα, είναι η επικεφαλής σχεδιάστρια της κολεξιόν Αρμάνι.

Ο διάδοχος

Πηγές στην Αρμάνι εκτιμούν ότι η Ρομπέρτα είναι η διάδοχος του Αρμάνι στη
διοίκηση της εταιρείας. Είναι παντρεμένη με γνωστό επιχειρηματία του Μιλάνου,
μιλάει αγγλικά με προφορά Οξφόρδης και έχει κληρονομήσει το ταλέντο του Αρμάνι
να διατηρεί πολύ καλές σχέσεις με διασημότητες. Μια Αμερικανίδα
επιχειρηματίας, που έχει εξοχικό κοντά σε μια από τις βίλες του Αρμάνι,
αναφέρει ότι βλέπει συχνά τον σχεδιαστή και τις ανιψιές του να κάνουν ποδήλατο
στη μικρή πόλη Μπρόνι: «Ο Αρμάνι σίγουρα έχει σχέση γονέα και παιδιού με αυτά
τα κορίτσια», λέει.

Σε απόσταση

Ο Αρμάνι κρατάει σε απόσταση τα υπόλοιπα ανώτατα στελέχη της εταιρείας.
Ωστόσο, και αυτοί τον επισκέπτονται σε κάποια από τα τρία εξοχικά του αλλά και
στο κότερό του. Ο Αρμάνι λέει ότι οι μάνατζέρ του «πρέπει να αναγνωρίζουν τις
ευαισθησίες μου, τα αισθήματά μου, την προσέγγισή μου, αλλά και ότι πρέπει να
δείχνουν κάποια ανεξαρτησία. Αν δεν μου αρέσει αυτό που συμβαίνει, θα το πω».
Το ταμπεραμέντο του είναι θρυλικό. «Την πρώτη φορά που βρέθηκα σε ένα από τα
ξεσπάσματά του, νόμισα ότι θα λιποθυμήσω», λέει ένας από τους νεαρούς που
εργάστηκε στο παρελθόν ως μοντέλο για τον Αρμάνι.

«Έχω ένα κόλπο»

Νιώθει, όμως, ο Αρμάνι εξαντλημένος ύστερα από 30 χρόνια στο τιμόνι της
εταιρείας; «Όχι», απαντά. «Δεν είμαι εξαντλημένος. Έχω ένα κόλπο. Προσπαθώ να
αντιμετωπίζω κάθε γεγονός σαν να συμβαίνει για πρώτη φορά. Η πρώτη κολεξιόν, η
πρώτη διαπραγμάτευση για ένα κατάστημα, η πρώτη συνέντευξη». Μια άλλη συνήθεια
του Αρμάνι είναι να θεωρεί ότι βρίσκεται σε συνεχή κίνδυνο, ώστε να χρειάζεται
να ανακαλύπτει ξανά τον εαυτό του. «Πέτυχα να επιβιώσω για σειρά ετών», λέει.
«Όταν ξεκίνησα, ανακάλυψα ότι είναι μια πολύ σκληρή δουλειά. Δεν ήξερα πώς να
τα βγάλω πέρα. Δεν ήμουν εκπαιδευμένος. Έπρεπε να βάλω το κεφάλι κάτω και να
ξεκινήσω».

«Είναι η ζωή μου»

«Ίσως αυτό να κάνει κάποιους να σκεφθούν ότι είμαι σκληρός και απάνθρωπος,
αλλά πραγματικά δεν είχα συχνά την ευκαιρία να χαμογελώ, να περνώ καλά ή να
κάνω παρέα με πολλούς ανθρώπους. Ακόμη και τώρα, δεν έχω πολύ χρόνο για να
συναντώ ανθρώπους», τονίζει. «Είχα πρόβλημα να το ξεπεράσω αυτό, γιατί δεν
είμαι ιδιαίτερα ελαστικός άνθρωπος. Δεν κοινωνικοποιούμαι εύκολα. Η δουλειά
αυτή, είναι η ζωή μου».

Ο Αρμάνι επιμένει ότι κάνει βήματα για να μειώσει την εξάρτηση της εταιρείας
του από τον ίδιο. «Για αρκετό διάστημα προσπαθώ συνειδητά να χτίσω την
εταιρεία με έναν τέτοιο τρόπο, που οι μάνατζερ να έχουν μεγαλύτερη αυτονομία»,
λέει. «Η ιδέα ότι ο Αρμάνι είναι αναντικατάστατος, απέχει από την
πραγματικότητα». Είναι έτσι, άραγε;

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γιώργος Κανελλόπουλος