ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η επέμβαση: λάθος, αλλά νόμιμη

Η στρατιωτική επέμβαση στο Αφγανιστάν αποτελεί λάθος επιλογή, πλην όμως σε
αντίθεση με τη στρατιωτική επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία το 1999 είναι νόμιμη με
βάση το διεθνές δίκαιο και, επιπλέον, δεν είναι εντελώς αδικαιολόγητη ή
ακατανόητη. Ας δούμε τις αντιτιθέμενες αυτές πτυχές του ζητήματος.

Η επέμβαση θα ήταν πολύ προτιμότερο να μην είχε λάβει χώρα ­ ειδικά όπως έλαβε
μέχρι τώρα ­ για πέντε τουλάχιστον λόγους:

1) πολύ δύσκολα μπορεί να επιτύχει τον κύριο σκοπό της (τη σύλληψη ή τον φόνο
του αρχιτρομοκράτη Μπιν Λάντεν και τη διάλυση της τρομοκρατικής του
οργάνωσης),

2) ακόμη και αν επιτύχει τον στόχο της, το κόστος θα είναι τεράστιο, σε αθώα
θύματα (αόπλους), εξαθλιώνοντας ακόμη περισσότερο το πάμπτωχο και ήδη
κατεστραμμένο από τους πολέμους και από τους ανεκδιήγητους τυράννους Ταλιμπάν,
Αφγανιστάν,

3) θα προκαλέσει περαιτέρω φανατισμό και τρομοκρατικές ενέργειες εναντίον των
ΗΠΑ και της «ευημερούσας Δύσης» από μουσουλμάνους ανά τον κόσμο,

4) θα ισχυροποιήσει τον ακραίο φονταμενταλισμό του Ισλάμ στις μουσουλμανικές
χώρες απειλώντας μετριοπαθείς κυβερνήσεις,

5) ενδεχομένως να ισχυροποιήσει και άλλους θρησκευτικούς φονταμενταλιστές
εκτός Ισλάμ, καθώς και υπερεθνικιστές, όπως αυτούς που έφθασαν στο σημείο να
αναφωνήσουν ακόμη και «θεία δίκη» για το φρικτό χτύπημα στο Μανχάταν.

Κοντολογίς, η επέμβαση είναι ατυχής στρατηγική και επιπλέον κινδυνεύει να
μετατρέψει τη συγκεκριμένη δίκαιη υπόθεση των ΗΠΑ, τη φοβερή συμφορά που τις
έπληξε, σε λιγότερο δίκαιη, καθώς ο πόλεμος της προπαγάνδας ίσως αποβεί ακόμη
δυσκολότερος από τον πραγματικό πόλεμο, με τη διεθνή αγανάκτηση για
αμερικανική αλαζονεία και πολεμοκαπηλία σε βάρος ενός ανυπεράσπιστου λαού.

Όσο για την ανθρωπιστική βοήθεια που ως τέτοια δεν ήταν άσχημη ιδέα και για
λόγους συμβολικούς, κινδυνεύει να θεωρηθεί η πεμπτουσία της υποκρισίας.

Αυτή είναι μία πτυχή του ζητήματος. Υπάρχουν όμως τουλάχιστον δύο άλλες
πλευρές που δείχνουν ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα όπως θέλουν οι
περισσότεροι στη χώρα μας που παίρνουν ανάλογες απόλυτες θέσεις κατά ή υπέρ
των ΗΠΑ.

Πρώτον, σε αντίθεση με την επέμβαση για το Κόσοβο (1999) ή στον Κόλπο (1991),
στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν απαραίτητη η σχετική απόφαση του Συμβουλίου
Ασφαλείας.

Οι ΗΠΑ δρουν τώρα με βάση το δικαίωμα στην αυτοάμυνα που είναι φυσικό και
απαράβατο δικαίωμα οποιουδήποτε κράτους υποστεί όχι μόνο στρατιωτική επίθεση
από άλλο κράτος, αλλά και μεγάλου διαμετρήματος τρομοκρατική επίθεση στο ίδιο
του το έδαφος (θέση που υποστήριξε πρόσφατα και ο γ.γ. του ΟΗΕ, Κόφι Ανάν).

Αν δε η τρομοκρατική αυτή οργάνωση σαφώς υποστηρίζεται ή δρα ανεξέλεγκτα σε
ένα κράτος που κλείνει τα μάτια, τότε και αυτό μπορεί να υποστεί τη βία του
κράτους που ασκεί αυτοάμυνα. Δηλαδή η βίαιη αντίδραση των ΗΠΑ θεωρείτο θεμιτή
με βάση το διεθνές δίκαιο (από τη συντριπτική πλειοψηφία των διαπρεπών νομικών
διεθνολόγων – ερμηνευτών του διεθνούς δικαίου) πολύ πριν από το πρόσφατο
πλήγμα στη Νέα Υόρκη (για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. αυριανό άρθρο μας σε
τμήμα «Το Θέμα»).

Τη δεύτερη πλευρά θα τη θέσουμε με μορφή ερωτήματος. Τι θα έκανε η Ελλάδα αν
ένα ωραίο πρωινό τρία αεροπλάνα της Ολυμπιακής Αεροπορίας με αεροπειρατές του
UCK έπλητταν το ελληνικό Πεντάγωνο, τον πύργο των Αθηνών και τον ουρανοξύστη
στην Πανόρμου και τα θύματα αριθμούσαν 700, για να μην πούμε 7.000;

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο
Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.