Κρίσιμες αποφάσεις για την οικονομία μετά το Συνέδριο

Αποφάσεις σε έξι κρίσιμα ζητήματα της οικονομικής πολιτικής για το 2002, που
παραμένουν έως σήμερα «ανοικτά» εξαιτίας της αβεβαιότητας στην οικονομία και
των νέων δεδομένων που δημιουργεί η κρίση, αλλά και λόγω του Συνεδρίου του
ΠΑΣΟΚ, πρέπει να λάβει η κυβέρνηση μέσα στο επόμενο δίμηνο.

Πρόκειται για δύσκολα προβλήματα, που ζητούν άμεσες λύσεις, οι οποίες πρέπει
να οριστικοποιηθούν το αργότερο μέσα στο επόμενο δίμηνο και μέχρι να κατατεθεί
στη Βουλή ο νέος προϋπολογισμός του κράτους. Οι αποφάσεις αυτές, που θα
επηρεάσουν την εισοδηματική κατάσταση μεγάλων κατηγοριών εργαζομένων (μισθωτών
και συνταξιούχων) και σε τελική ανάλυση θα διαμορφώσουν τους οριστικούς
στόχους του προϋπολογισμού του 2002, αφορούν στα ακόλουθα:

Τα έξι προβλήματα

1. Στον χρόνο έναρξης της χορήγησης του οικογενειακού επιδόματος και
στους δύο συζύγους, που προκαλεί πρόσθετη δαπάνη στον νέο προϋπολογισμό, ύψους
50 – 60 δισ. δραχμών.

2. Στον τρόπο χορήγησης του επιδόματος των πολυτέκνων, καθώς η
αναδρομική καταβολή του στους δικαιούχους από το 1998 οδηγεί σε πρόσθετη
δαπάνη ύψους 50 δισ. δραχμών.

3. Στον τρόπο προσδιορισμού των συντάξιμων αποδοχών των δικαστικών μετά
την απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που προβλέπει ότι στη βάση υπολογισμού
των συντάξεών τους θα πρέπει να λαμβάνονται υπ’ όψιν και τα επιδόματα. Ο
συνυπολογισμός και των επιδομάτων οδηγεί σε αύξηση της σχετικής δαπάνης κατά
αρκετά δισεκατομμύρια δραχμές.

4. Στην κάλυψη της έκτακτης δαπάνης, που εκτιμάται ότι θα απαιτηθεί για
τις ανάγκες φύλαξης των δημόσιων χώρων και κτιρίων, ύστερα από τις σχετικές
αποφάσεις που έλαβε η κυβέρνηση την περασμένη εβδομάδα.

5. Στην κάλυψη, με πρόσθετες περικοπές δαπανών, της επιβράδυνσης του
ρυθμού αύξησης των φορολογικών εσόδων το 2002 σε επίπεδα μεγαλύτερα από αυτά
που προβλέπονται τώρα. Αυτό θα γίνει στην περίπτωση που ­ όπως όλα δείχνουν ­
επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη για πτώση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης κάτω του
4%. Αυτό θα απαιτήσει πρόσθετες περικοπές στις δαπάνες του Δημοσίου, πλέον των
50 δισ. δρχ. που έχουν ήδη αποφασισθεί.

6. Στον τρόπο κάλυψης των καθυστερήσεων που εκτιμάται ότι θα υπάρξουν
στην είσπραξη των εσόδων από τις ιδιωτικοποιήσεις – μετοχοποιήσεις των
Δημοσίων Επιχειρήσεων, λόγω του κλίματος στασιμότητας στο Χρηματιστήριο, καθώς
και της αβεβαιότητας στο οικονομικό τοπίο. Πρόκειται για έσοδα που προορίζεται
να διατεθούν για την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους.

Δίμηνο αποφάσεων

Λύσεις για τα προβλήματα αυτά, που θα καθορίσουν τα οριστικά μεγέθη του
προϋπολογισμού του 2002, δεν προβλέπονται στο προσχέδιο του προϋπολογισμού που
κατατέθηκε στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής. Έτσι, οι λύσεις αυτές θα πρέπει
να αναζητηθούν στο αμέσως επόμενο διάστημα από το οικονομικό επιτελείο της
νέας κυβέρνησης, προκειμένου να συμπεριληφθούν στο τελικό κείμενο του
προϋπολογισμού που θα κατατεθεί στη Βουλή τον Νοέμβριο.

Όσον αφορά στη χορήγηση του οικογενειακού επιδόματος και στους δύο συζύγους,
πρόθεση της κυβέρνησης, όπως δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εθνικής
Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννος Παπαντωνίου, είναι να ξεκινήσει εντός
του 2002. Όμως, προς το παρόν, το θέμα αυτό αποτελεί έναν μεγάλο «γρίφο». Αυτό
γιατί, παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες, το υπουργείο Οικονομικών δεν
συμπεριέλαβε στις προβλέψεις του προσχεδίου του προϋπολογισμού του 2002 τη
σχετική δαπάνη από τη χορήγηση του επιδόματος. Η δαπάνη αυτή εκτιμάται σε 50 –
60 δισ. δρχ. ετησίως. Έτσι, στον βαθμό που χορηγηθεί το επίδομα το 2002, θα
πρέπει να γίνει νέα πρόβλεψη για τις δαπάνες του προϋπολογισμού ή να
περικοπούν αντίστοιχες πιστώσεις από άλλες κατηγορίες δαπανών.

Πρόβλημα υπάρχει και στη χορήγηση του επιδόματος των πολυτέκνων. Το επίδομα
αυτό, από το 2002, θα δίδεται σε όλους τους πολυτέκνους, χωρίς να λαμβάνονται
υπ’ όψιν τα εισοδηματικά κριτήρια που είχαν θεσπισθεί το 1998, τα οποία
καταργήθηκαν στη συνέχεια με δικαστικές αποφάσεις. Μέχρι στιγμής, το υπουργείο
Οικονομικών δεν έχει αποφασίσει αν το επίδομα αυτό θα καταβληθεί και
αναδρομικά, για το διάστημα από το 1998 και μετά, στους δικαιούχους που είχαν
αποκλεισθεί από αυτό λόγω της επιβολής των εισοδηματικών κριτηρίων. Έτσι, και
στο προσχέδιο του προϋπολογισμού, παρότι έχει προβλεφθεί η δαπάνη κανονικής
καταβολής του από 1.1.2002 σε όλους τους δικαιούχους, δεν έχει συμπεριληφθεί
το κόστος από την αναδρομική καταβολή του. Αυτό εκτιμάται σε 50 δισ. δρχ. Στην
περίπτωση που η κυβέρνηση αποφασίσει την αναδρομική καταβολή του επιδόματος
αυτού, θα πρέπει να εξοικονομήσει αντίστοιχους πόρους ή να αυξήσει τις
συνολικές δαπάνες του νέου προϋπολογισμού. Όμως, αν αποφασίσει την καταβολή
του επιδόματος χωρίς αναδρομικά, το πιθανότερο είναι ότι θα υποβληθούν νέες
προσφυγές, που θα δικαιωθούν από τα δικαστήρια.

Πρόσθετη δαπάνη στον προϋπολογισμό του 2002 εκτιμάται ότι θα προκύψει και από
την υλοποίηση της δικαστικής απόφασης που αφορά στον τρόπο υπολογισμού των
συντάξιμων αποδοχών των δικαστικών. Το υπουργείο Οικονομικών, με βάση την
απόφαση αυτή, είναι υποχρεωμένο να προχωρήσει στον υπολογισμό και των
επιδομάτων στη βάση προσδιορισμού των συντάξιμων αποδοχών των δικαστικών. Ήδη,
στο υπουργείο ετοιμάζουν σχετικό νομοσχέδιο που θα ρυθμίζει το θέμα αυτό.
Όμως, και στην περίπτωση αυτή, η σχετική δαπάνη δεν έχει προβλεφθεί στο
προσχέδιο του νέου προϋπολογισμού. Αυτό σημαίνει ότι το τελικό κονδύλι των
δαπανών για τις συντάξεις το 2002 θα είναι αυξημένο, σε σχέση με αυτό που
προβλέπεται στο προσχέδιο του προϋπολογισμού, αν δεν υπάρξουν ισοδύναμες
περικοπές σε άλλες δαπάνες.

Παράλληλα, μέσα στο επόμενο δίμηνο αναμένεται να υπάρξει σαφής πρόβλεψη για το
επιπλέον κόστος των μέτρων φύλαξης των δημοσίων κτιρίων που αποφάσισε η
κυβέρνηση. Στον βαθμό που οι πρόσθετες ανάγκες φύλαξης δεν καλυφθούν από
υπάρχουσες δυνάμεις του υπουργείου Δημόσιας Τάξης, αναμένεται ότι θα καλυφθούν
από δαπάνες που θα διατεθούν από τον προϋπολογισμό.

Περικοπές 100 – 120 δισ. δρχ.

Τον Νοέμβριο αναμένεται να οριστικοποιηθούν και οι προβλέψεις του
προϋπολογισμού για τον ρυθμό ανάπτυξης του 2002. Αυτός εκτιμάται ότι θα είναι
χαμηλότερος από το 4% που προβλέπει το εναλλακτικό, δεύτερο σενάριο του
προϋπολογισμού. Στην περίπτωση αυτή, το υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να
προχωρήσει σε πρόσθετες περικοπές στις δαπάνες του Δημοσίου, οι οποίες
εκτιμάται ότι θα χρειασθεί να ανέλθουν σε 100 – 120 δισ. δρχ., έναντι 50 δισ.
δραχμών, που προβλέπει το εναλλακτικό σενάριο του προσχεδίου. Πάντως, στο
υπουργείο Οικονομικών δεν έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο, στην περίπτωση που
επιβεβαιωθεί το σενάριο αυτό, τα επιπλέον 50 – 70 δισ. δρχ. να εξευρεθούν από
περικοπές των δαπανών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Παράλληλα,
δεν έχει αποκλεισθεί ούτε το ενδεχόμενο να υπάρξει αναθεώρηση του στόχου για
το πλεόνασμα του προϋπολογισμού του 2002 στο 1%, από το 1,3% που προβλέπει το
προσχέδιο του προϋπολογισμού. Από το ύψος των πρόσθετων περικοπών στις δαπάνες
θα εξαρτηθεί η τελική απόφαση για τον στόχο του πλεονάσματος στον νέο
προϋπολογισμό.