ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η νέα τρομοκρατία

Ήταν τέτοια η ένταση των γεγονότων της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ που στο
μυαλό μας έκανε να φαίνονται τα εσωτερικά αλλά και τα διεθνή μας θέματα
(ποιότητα ζωής, αντιπυρηνική ομπρέλα), προβλήματα άνευ μεγάλης σημασίας.

Η εξήγηση είναι απλή και διπλή: Η πρώτη, προκύπτει από τις χιλιάδες των
θυμάτων που θα ανασύρονται για μήνες ακόμη από τα ερείπια, συνάνθρωποί μας της
καθημερινής ζωής, από μικροπωλητές έως στελέχη επιχειρήσεων. Η δεύτερη εξήγηση
είναι πολύ σύνθετη. Απαιτεί δε, να βάλουμε σε τάξη τα στοιχεία που διαθέτει η
λογική μας.

Στοιχείο πρώτο: Το κριτήριο του ιμπεριαλισμού (δηλαδή η ερμηνεία των γεγονότων
με βάση την αλήθεια ότι ο ηγεμόνας επικυριαρχεί των πάντων) δεν βοηθά να
καταλάβουμε τι συνέβη. Με το κριτήριο του ιμπεριαλισμού μπορούμε να
ερμηνεύσουμε τον πόλεμο του Κόλπου, τον πόλεμο του Βελιγραδίου κ.λπ., αλλά δεν
μπορούμε να καταλάβουμε τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου. Μ’ άλλα λόγια, ο
αντιαμερικανισμός που προκαλείται από την αποκωδικοποίηση και την ερμηνεία τής
στάσης του ηγεμόνα, αποτελεί έγκυρο κριτήριο κατανόησης της συμπεριφοράς της
Αμερικής, π.χ. στο Κοσσυφοπέδιο, αλλά πλήρως ακατάλληλο κριτήριο για να
ερμηνεύσουμε τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου. Συνεπώς, είτε ως τρομαγμένοι
από την αιμοσταγή παράνοια των όποιων ανθρώπων έπραξαν ό,τι διεπράχθη, είτε
επειδή καταλαβαίνουμε ότι κάτι καινούργιο και τρομακτικό μάς προέκυψε, που τη
μια φορά το μυαλό μας πάει να καταλάβει και την άλλη αδυνατεί, ούτως ή άλλως
είμαστε δικαιολογημένοι όταν προσηλωνόμαστε στα γογονότα του Σεπτεμβρίου και
στις συνέπειές τους.

Στοιχείο δεύτερο: Το κριτήριο του ιμπεριαλισμού (ή της ισχύος), παραμένει
έγκυρο μόνον όπου θεμελιώδη στοιχεία της διεθνούς πολιτικής παραμένουν, αφ’
ενός ο συσχετισμός των δυνάμεων και αφ’ ετέρου η πολυσύνθετη σχέση των εχθρών
και φίλων. Όπου όμως ο συσχετισμός δυνάμεων και η αντιπαράθεση εχθρών και
φίλων ­ δηλαδή η πολιτική των συμμαχιών ­ επιχειρείται να παραμερισθούν, τότε
παραμερίζεται και η ίδια η πολιτική. Και συνεπώς το κριτήριο της ισχύος
παραμένει ανενεργό και όσοι το χρησιμοποιούν καθίστανται αμήχανοι ή άστοχοι.

Στοιχείο τρίτο: Αν το κριτήριο του ιμπεριαλισμού δεν είναι επαρκές για να
δώσει εξήγηση στα γεγονότα, τότε με ποια κριτήρια θα προσπαθήσουμε να
ερμηνεύσουμε τα πράγματα; Κατά τη γνώμη μου και ανεξάρτητα από το ποιοι
ακριβώς είναι οι δράστες, το κριτήριο ερμηνείας των σημερινών διεθνών
εξελίξεων συγκροτείται από τον εμφανισθέντα νέο τύπο τρομοκρατίας. Μιας
τρομοκρατίας τυφλής και μαζικής, η οποία εκκινεί από χώρους κοινωνικούς ή
ημικρατικούς (π.χ. φονταμενταλισμός) και στρέφεται εναντίον της κοινωνίας, των
καθημερινών ανθρώπων. Αυτό το είδος τρομοκρατίας εμφανίστηκε στην Ευρώπη ως
μορφή δράσης εθνικιστικών – αυτονομιστικών κινημάτων, ή ακροδεξιών οργανώσεων.
Τα στοιχεία που το διαφοροποιούν από το παρελθόν, είναι η μεταφυσική αποχρώσα
που αίρει το στοιχείο της ανθρώπινης ζωής και κάνει αυτή την τρομοκρατία πολύ
πιο επικίνδυνη, καθώς και η στυγερότητα των δραστών που δεν έχει προηγούμενο.

Στοιχείο τέταρτο: Δι’ αυτού του είδους της παρανοϊκής, όπως είδαμε, νέας
μορφής τρομοκρατίας επιχειρείται να παραμεριστεί ο συσχετισμός δυνάμεων και η
λογική εχθρών και φίλων ­ δηλαδή η ίδια η διεθνής πολιτική, όπως διαμορφώνεται
εδώ και 2.500 χρόνια. Συνεπώς επιχειρείται να ανατραπεί η εξελικτική μορφή της
Ιστορίας. Επιχειρείται να διαγραφεί το στοιχείο του χρόνου ως
συμπροσδιοριστικού παράγοντα των εξελίξεων. Οι παρανοϊκοί του φονταμενταλισμού
διαγράφουν λοιπόν ως «θεοί» τον χρόνο. Αυτό όμως δεν μπορεί αντικειμενικά να
συμβεί.

Χτυπήματα όπως αυτό της 11ης Σεπτεμβρίου μόνον αρνητικές συνέπειες μπορούν να
έχουν. Ανθρώπινες ζωές, αυταρχισμός στα κράτη και στις διεθνείς σχέσεις,
αυτοπεριορισμός στην άσκηση ελευθεριών. Ταυτοχρόνως όμως αυτή η νέα
τρομοκρατία αποτελεί θανάσιμη απειλή, γιατί με την εξαφάνιση της επιρροής του
μαρξισμού που έδειξε δρόμο εν ζωή κοινωνικής απελευθέρωσης η εγκληματική
μεταφυσική ήρθε να καλύψει το ιδεολογικό κενό και να ακουστεί ευχάριστα στα
αυτιά των απελπισμένων. Που χτυπούν στις πλατείες, τα σπίτια και τα γήπεδα.
Μοιάζει να είμαστε σε παγίδα.

Υπάρχει ωστόσο και κάτι σαφές ακόμη κι αν δεν ξέρουμε ποιοι είναι οι δράστες
της 11ης Σεπτεμβρίου, γνωρίζουμε καλά ότι η τρομοκρατία του φονταμενταλισμού
είναι ο στόχος προς πρόληψη και καταστολή.

Ο βουλευτής Ανδρέας Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού
Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο