Οι τρεις ασπίδες προστασίας

«Ασπίδες προστασίας» από το ενδεχόμενο διεθνούς οικονομικής ύφεσης έχει η
ελληνική οικονομία. Με την ενεργοποίησή τους θα της δοθεί η δυνατότητα να
ξεπεράσει τον σκόπελο με το μικρότερο δυνατό κόστος, εφόσον βεβαίως
αξιοποιηθούν σωστά.

Γιώργος Προβόπουλος: Η ελληνική οικονομία είναι αρκετά προστατευμένη

Μια σειρά από «ασπίδες», όπως, για παράδειγμα, τα κονδύλια του Γ’ΚΠΣ, τα υπό
εξέλιξη έργα των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, αλλά και η επικείμενη
απελευθέρωση των αγορών, αναμένεται ότι θα λειτουργήσουν προστατευτικά για την
ελληνική οικονομία, εν όψει πιθανής διεθνούς ύφεσης. Την εκτίμηση αυτή
εκφράζει ο οικονομικός σύμβουλος της Alpha Bank, καθηγητής κ. Γιώργος
Προβόπουλος, σχολιάζοντας τις εξελίξεις που δρομολογούνται παγκοσμίως μετά το
τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου.

Αναφερόμενος κατ’ αρχήν στις γενικότερες εξελίξεις που σηματοδότησε η «μαύρη
Τρίτη», τονίζει ότι «τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου βρήκαν την αμερικανική
και τις ευρωπαϊκές οικονομίες σε φάση επιβράδυνσης. Αν και είναι ακόμη πολύ
νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα, το μόνο σίγουρο είναι ότι ο βαθμός
αβεβαιότητας έχει διεθνώς αυξηθεί σημαντικά.

Οι περισσότερες χρηματιστηριακές αγορές βρίσκονταν και αυτές, από την αρχή του
χρόνου, σε φάση διόρθωσης. Χωρίς αμφιβολία, οι εξελίξεις στην πραγματική
οικονομία θα επηρεάσουν αντίστοιχα την πορεία των κεφαλαιαγορών.

Υπάρχουν θετικά

Είναι πολύ θετικό, πάντως, ότι, πρώτον, οι νομισματικές αρχές έχουν ήδη
χαλαρώσει αισθητά τη νομισματική πολιτική και διαθέτουν και άλλα περιθώρια
μείωσης των επιτοκίων και, δεύτερον, η δημοσιονομική κατάσταση είναι τέτοια
που επιτρέπει και αυτή περιθώρια χαλάρωσης, ώστε η διεθνής οικονομία να
περιορίσει τη ζημιά και η ανάκαμψη να μην καθυστερήσει επικίνδυνα».

Ζητούμενο όμως αποτελεί το κατά πόσο οι εξελίξεις αυτές θα επηρεάσουν την
ούτως ή άλλως εύθραυστη ελληνική οικονομία. Η εκτίμηση του κ. Προβόπουλου
είναι αισιόδοξη, καθώς στηρίζεται στο γεγονός ότι «η ελληνική οικονομία είναι
σήμερα αρκετά προστατευμένη έναντι των συνεπειών μιας διεθνούς υποχώρησης της
οικονομικής δραστηριότητας». Ως ασπίδες προστασίας λειτουργούν «οι πόροι του
Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, τα υπό εξέλιξη έργα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες
του 2004, η πτώση των επιτοκίων, που δεν έχει ακόμη απορροφηθεί πλήρως, η
απελευθέρωση των αγορών τηλεπικοινωνιών, ενέργειας και μεταφορών κ.ά.».
Προειδοποιεί όμως ότι «αν η κρίση γενικευθεί και αποκτήσει μεγαλύτερο βάθος,
ουδείς θα μείνει αλώβητος, και μάλιστα ορισμένοι κλάδοι θα δεχθούν μεγαλύτερο
πλήγμα (π.χ., ο τουρισμός και οι μεταφορές)». Προβλέπει, πάντως, ότι «φέτος ο
ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ θα είναι της τάξεως του 4% και ο πληθωρισμός (σε μέσα
επίπεδα) μεταξύ 3,3% και 3,5%. Αν δεν υπάρξουν δυσμενείς εξελίξεις στο επίπεδο
των τιμών του πετρελαίου, ο πληθωρισμός το 2002 προβλέπεται να υποχωρήσει
περαιτέρω, ενώ θα ήταν δύσκολο ο ρυθμός ανόδου του ΑΕΠ να μειωθεί κάτω του
3,5%».

Άμβλυνση κραδασμών

Τις τελευταίες ημέρες, πάντως, έχει αρχίσει διάλογος σχετικά με το αν η
ελληνική οικονομία θα επηρεασθεί περισσότερο ή λιγότερο σε σχέση με τις
υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες, μετά το συμβάν της 11ης Σεπτεμβρίου και των
εξελίξεων που δρομολογεί διεθνώς. Η θέση του κ. Προβόπουλου είναι καταρχήν ότι
«τα επόμενα χρόνια θα λειτουργούν στην ελληνική οικονομία δυνάμεις ικανές να
απορροφούν ή έστω να αμβλύνουν τους κραδασμούς από μια υποχώρηση της διεθνούς
οικονομικής δραστηριότητας. Η επικείμενη εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος στη
ζώνη του ευρώ, η προϊούσα ενοποίηση των ευρωπαϊκών αγορών, το χαμηλό επίπεδο
πληθωρισμού, η βελτιωμένη δημοσιονομική κατάσταση στην οποία βρίσκονται
συνολικά οι χώρες της ευρωζώνης και η πορεία αποκλιμάκωσης των επιτοκίων
πείθουν ότι η Ευρώπη διαθέτει, συνολικώς, αποθέματα δύναμης για να αντισταθεί
αποτελεσματικά στο ενδεχόμενο μιας ύφεσης». Στο σημείο αυτό σπεύδει να
προσθέσει ότι «είναι όμως απαραίτητο να προχωρήσει η Ελλάδα, που είναι και η
πιο καθυστερημένη εν προκειμένω, σε πιο τολμηρά βήματα στους τομείς των
ιδιωτικοποιήσεων, της απελευθέρωσης των αγορών και στον ριζικό εκσυγχρονισμό
του ευρύτερου δημόσιου τομέα».

Επιπτώσεις στις τράπεζες

Περιορισμένης εμβέλειας θεωρεί ο οικονομικός σύμβουλος της διοίκησης της Alpha
Bank ότι θα είναι οι επιπτώσεις και στη λειτουργία του ελληνικού
χρηματοπιστωτικού συστήματος από το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου.
Όπως εκτιμά, «οι ελληνικές τράπεζες δεν θα επηρεασθούν, τουλάχιστον σημαντικά,
και αυτό για μια σειρά από λόγους: (α) ειδικοί παράγοντες, που ήδη ανέφερα
παραπάνω, θα κινήσουν μεσοπρόθεσμα το ΑΕΠ σε θετική τροχιά, (β) η διαδικασία
σύγκλισης με τα ευρωπαϊκά μεγέθη θα συνεχιστεί, και με δεδομένο ότι σε όλα τα
χρηματοοικονομικά μεγέθη ξεκινούμε από πολύ χαμηλότερη αφετηρία, υπάρχει ακόμη
μεγάλη απόσταση να καλύψουν οι ελληνικές τράπεζες, (γ) η πρόοδος που
συντελέστηκε τα τελευταία χρόνια στον τραπεζικό τομέα ήταν εντυπωσιακή. Δεν
θέλω, βεβαίως, να υποτιμήσω τους κινδύνους, αλλά πιστεύω ότι η αναδιάρθρωση
και ο εκσυγχρονισμός που έγινε όλα αυτά τα χρόνια έχει κάνει πιο ισχυρές, πιο
υγιείς και πιο ευέλικτες τις ελληνικές τράπεζες. Και ένα ακόμη ουσιαστικό
πλεονέκτημα είναι ότι οι ελληνικές τράπεζες λειτουργούν πλέον στο “θερμοκήπιο”
της ευρωζώνης».

Οι τραπεζικές διεργασίες

Ο κ. Προβόπουλος εκτιμά, παράλληλα, ότι οι διεργασίες αναδιάρθρωσης του
τραπεζικού συστήματος θα συνεχισθούν, αλλά ενδεχομένως με πιο αργούς ρυθμούς.
Όπως επισημαίνει, «η αναδιάρθρωση στο τραπεζικό σύστημα αποτελεί φαινόμενο με
δυναμικό χαρακτήρα. Αφού πλέον οι τράπεζες ανταγωνίζονται όχι μόνο τις “εντός
συνόρων” αλλά και τις “εκτός”, ο χρηματοοικονομικός τομέας βρίσκεται, εξ
ορισμού θα έλεγα, σε μια αέναη κινητικότητα, σε συνεχείς διεργασίες. Έτσι,
είδαμε τις ελληνικές τράπεζες να γίνονται, μεταξύ άλλων, λιγότερες και
ισχυρότερες μέσω συγχωνεύσεων και εξαγορών.

Χωρίς αμφιβολία, η διαδικασία αυτή της αναδιάρθρωσης θα συνεχισθεί,
ενδεχομένως με πιο αργούς ρυθμούς τώρα, έως ότου ξεκαθαρίσει ο διεθνής
οικονομικός ορίζοντας. Είδαμε πρόσφατα ήδη ανακοινωθείσες τραπεζικές
συνεργασίες να αναβάλλονται ­ ή και να ματαιώνονται ­ ως αποτέλεσμα των νεφών
που συσσωρεύονται στον διεθνή ορίζοντα. Πιστεύω ότι γρήγορα, τα πράγματα θα
αρχίσουν να “ξανατρέχουν” με τους γνώριμους ρυθμούς».

Οι ιδιωτικοποιήσεις: Πρέπει να γίνουν περισσότερα βήματα

Η αναφορά στις επικείμενες αναδιαρθρώσεις στον τραπεζικό κλάδο επαναφέρει στο
προσκήνιο το μείζον θέμα των ιδιωτικοποιήσεων-μετοχοποιήσεων.

Ούτως ή άλλως, τα δύο αυτά ζητήματα είναι ώς έναν βαθμό αλληλένδετα. «Χωρίς να
υποτιμώ την πρόοδο που έχει σημειωθεί, πιστεύω ότι στο ζήτημα των
ιδιωτικοποιήσεων θα έπρεπε να είχαν γίνει πολύ περισσότερα βήματα», θα πει ο
κ. Προβόπουλος. Και συνεχίζει: «Είναι ενδεικτικό ότι μιλάμε ακόμη για
“μετοχοποιήσεις” και όχι για γνήσιες ιδιωτικοποιήσεις, όπου δηλαδή
μεταβιβάζονται και ο έλεγχος και το management, με στόχο να γίνει
αποτελεσματικότερη η λειτουργία των επιχειρήσεων. Άρα, θα πρέπει εδώ να
επιταχύνουμε τον βηματισμό μας. Θυμίζω ότι κατά τον ΟΟΣΑ η ιδιωτικοποίηση των
υπό κρατικό έλεγχο εταιρειών και η απελευθέρωση των αγορών θα απέφεραν
συνολική αύξηση του ΑΕΠ περίπου κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες επιπλέον, τα
αμέσως επόμενα χρόνια. Θα ευχόμουν, ακόμη, να αποσυνδεθεί η πορεία των
ιδιωτικοποιήσεων από εκείνη του Χρηματιστηρίου, γιατί τυχόν αρνητικό
χρηματιστηριακό κλίμα δεν μπορεί να γίνεται αφορμή για αναβολή ή ματαίωση των
ιδιωτικοποιήσεων. Διαφορετικά, θα δικαιολογούσα εκείνους που ισχυρίζονται ότι
οι μετοχοποιήσεις γίνονται απλώς για ταμιακούς-εισπρακτικούς λόγους και όχι
γιατί, όντως, επικρατεί η αντίληψη ότι είναι προς το συμφέρον της ελληνικής οικονομίας».