Σε πορεία απόκλισης από τους στόχους…

Τα δραματικά γεγονότα της περασμένης Τρίτης στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έδωσαν
παρά μια ακόμη ώθηση στις εξελίξεις που είχαν ήδη φανεί στον ορίζοντια και
αφορούσαν κυρίως στα μέτωπα του πληθωρισμού και της ανάπτυξης.

Αν η απαισιοδοξία εγκατασταθεί στην παγκόσμια οικονομία, όπως όλα δείχνουν, η
ελληνική δεν θα αποτελέσει εξαίρεση. Ένας ρυθμός ανάπτυξης μόλις 4%, αντί του
5%, που προέβλεπε στις αρχές του χρόνου το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, θα
είναι τότε απολύτως πιθανός, αν όχι αισιόδοξος. Και αν η ύφεση γενικευθεί στη
λεγόμενη (τι ειρωνεία!) Μέκκα της παγκοσμιοποίησης, δεν τολμά κανείς να
φανταστεί τις συνέπειες.

Όσο για τον πληθωρισμό, αυτός βρίσκεται ήδη πολύ ψηλότερα από τις αρχικές
προβλέψεις του επιτελείου της πλατείας Συντάγματος για 2,5% ­ και τις πιο
πρόσφατες για σχεδόν 3% ­ αφού οι τελευταίες εκτιμήσεις της Τραπέζης της
Ελλάδος τον τοποθετούσαν στο 3,5% κατά μέσο όρο για το 2001. Με τα νέα
δεδομένα της τρομοκρατικής επίθεσης, μπορούμε εύκολα να υποθέσουμε ότι θα
υπάρξει υπέρβαση ακόμη και αυτού του στόχου, αφού η προοπτική να πληγεί στόχος
στη Μέση Ανατολή, σε μια εκδήλωση αντιποίνων εκ μέρους των ΗΠΑ, είναι πολύ
πιθανή. Και αυτό ασφαλώς δεν θα άφηνε αμετάβλητη την τιμή του πετρελαίου.

Οι αποκλίσεις αυτές έχουν αυτονόητο πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση, αφού
μεταφράζονται σε ακρίβεια, λιγότερες θέσεις εργασίας και απομάκρυνση της
ελπίδας να συγκλίνει το βιοτικό επίπεδό μας με το αντίστοιχο των εταίρων μας
στην ευρωζώνη.

Ίσως έτσι εξηγείται η σπουδή του υπουργού Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννου
Παπαντωνίου να αρνηθεί την πιθανότητα να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες στην
ελληνική οικονομία από τα γεγονότα της Τρίτης.

Η μεγάλη παγίδα

Άλλωστε και για τις αποκλίσεις που είχαν σημειωθεί πριν από τα γεγονότα αυτά,
η κύρια αιτία ήταν η υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας διεθνώς και
λιγότερο ­ όχι, όμως, καθόλου ­ οι κυβερνητικοί χειρισμοί. Η κυβέρνηση έχει,
βεβαίως, ευθύνη για την υπερβολική αισιοδοξία με την οποία αντιμετώπισε τα
πράγματα κατ’ επανάληψιν. Αλλά μπορεί να δικαιολογηθεί ότι στην ίδια παγίδα
έχουν πέσει και άλλες κυβερνήσεις. Ο κ. Παπαντωνίου θα έχει δίκιο να
υπερηφανεύεται ότι ο προϋπολογισμός, τουλάχιστον, θα κλείσει σύμφωνα με τις
προβλέψεις του, κάτι που δεν θα μπορέσει να ισχυριστεί ο συνάδελφός του κ.
Χανς Άιχελ, της Γερμανίας…

Δεν είναι, όμως, οι αποκλίσεις από τα βασικά αυτά μακροοικονομικά μεγέθη το
κυριότερο πρόβλημα που έχει μπροστά της η κυβέρνηση. Άλλωστε, παρά το μέγεθος
των αποκλίσεων αυτών, ειδικά ο ρυθμός ανάπτυξης παραμένει αρκετά πάνω από τον
αντίστοιχο ευρωπαϊκό (χάρη στα ευρωπαϊκά κονδύλια, βεβαίως).

Το κυριότερο πρόβλημα είναι η αδυναμία της να προωθήσει αποφασιστικά τις
διαρθρωτικές αλλαγές που έχει υποσχεθεί, μεταμορφώνοντας το πρόσωπο της
οικονομίας από ελληνικό, δηλαδή με χαρακτηριστικά βαλκανικά ή μεσανατολικά, σε
ευρωπαϊκό.

Οι ιδιωτικοποιήσεις οδηγούνται από αναβολή σε αναβολή, τόσο λόγω της κακής
εικόνας του Χρηματιστηρίου, όσο και εξαιτίας της καθυστέρησης με την οποία
απευθύνεται η Ελλάδα στις διεθνείς αγορές, όπου έχουν ήδη ολοκληρωθεί οι
αναδιαρθρώσεις. Χαρακτηριστική η περίπτωση της Ολυμπιακής Αεροπορίας, που
έμενε αδρανής όταν θα μπορούσαν ακόμη να ενδιαφερθούν μεγάλες ξένες εταιρείες
και εκλιπαρεί τώρα για το ενδιαφέρον πολύ μικρότερων παικτών.

Η αδυναμία να εξασφαλιστούν νέα έσοδα από πωλήσεις δημοσίων επιχειρήσεων και
να μειωθεί έτσι το δημόσιο χρέος, οδήγησε στην υποκατάσταση των
ιδιωτικοποιήσεων με τις διάφορες εκδόσεις τίτλων, τα προμέτοχα και τα
προέσοδα, όπως ονομάστηκαν.

Όμως, οι εκδόσεις αυτές δεν είναι παρά ένα νέο είδος χρέους. Κι αν δεν
εμφανίζεται στο επίσημο δημόσιο χρέος, αυτό αφορά μόνο τις Βρυξέλλες. Γιατί το
ελληνικό Δημόσιο θα χρειαστεί να το πληρώσει με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο σε
δύο ή τρία χρόνια, όταν θα λήξουν οι τίτλοι αυτοί.

Τα νέα επιδόματα

Το άλλο μεγάλο πρόβλημα της κυβέρνησης ­ που δεν είναι άσχετο με τις
διαρθρωτικές αλλαγές ­ είναι να ασκήσει κοινωνική πολιτική με αξιοκρατικό
τρόπο και όχι υποκύπτοντας στις πιέσεις της παραδοσιακής εκλογικής πελατείας
της. Οι πρόσφατες εξαγγελίες τής υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και
Αποκέντρωσης κ. Βάσως Παπανδρέου, για τη χορήγηση νέων επιδομάτων σε δημοσίους
υπαλλήλους, ύψους 213 δισ. δρχ, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι συνιστούν
κοινωνική πολιτική. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι δεν τις περιέλαβε ο
Πρωθυπουργός κ. Κώστας Σημίτης στο πακέτο κοινωνικής πολιτικής που εξήγγειλε
την προηγουμένη. Πολύ περισσότερο δεν είναι σίγουρο ότι τα μέτρα αυτά, με την
ισοπεδωτική πολιτική που εκφράζουν, αφού μοιράζονται σε όλους τα ίδια,
συμβάλλουν στην αναμόρφωση της Δημόσιας Διοίκησης.

Τέλος, μένει να φανεί αν και ποιες αποκλίσεις θα υπάρξουν στο μέγεθος της
ανεργίας. Οι επισημάνσεις που έκανε η επίτροπος κ. Άννα Διαμαντοπούλου στην
ελληνική κυβέρνηση για το θέμα αυτό την περασμένη Τετάρτη, δεν είναι
αξιοκαταφρόνητες. Κυρίως στο σημείο που μιλούν για την ανάγκη επιτάχυνσης των
μέτρων για την αύξηση της απασχόλησης…