[ ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ]

Το χειρότερο πράγμα δεν είναι να κάνεις λάθος. Το χειρότερο είναι να
επιμένεις, παρά το λάθος, ότι έχεις κάνει το σωστό. Να σου υποδεικνύουν όλοι,
καλοπροαίρετα ή όχι, ότι «αδελφέ δεν πας καλά, άλλαξε πορεία», κι εσύ, με το
πηγούνι ψηλά και το φρύδι ανασηκωμένο να απαντάς «εσείς δεν πάτε καλά. Εγώ
είμαι εντάξει»… Η περίπτωση του Αρχιεπισκόπου εμπίπτει ακριβώς σ’ αυτή την
κατηγορία ανθρώπων. Αναζήτησε δημόσιο ρόλο, εκμεταλλευόμενος άστοχες αποφάσεις
της κυβέρνησης. Ξεπέρασε τον εαυτό του και την ιδιότητά του. Αυθυποβλήθηκε ως
διωκόμενος, συκοφαντούμενος και όλα τα σχετικά, αυτοαναγορεύθηκε θύμα και από
κάποια στιγμή και πέρα άντε να τον πιάσεις! Όσοι δούλεψαν, τότε, το ’96, για
την εκλογή του (μεταξύ αυτών και διάφοροι γνωστοί Πασόκοι, πολύ κοντά στον
Πρωθυπουργό…), τώρα αναθεματίζουν την ώρα και τη στιγμή. Αλλά είναι πια
αργά…

Η ασθένεια της δημοσιότητας

Είναι και κανόνας στην επιστήμη της επικοινωνίας. Αυτός που έχει καλομάθει στη
δημοσιότητα, δύσκολα μπορεί να ζήσει χωρίς αυτήν. Του γίνεται αδήριτη ανάγκη.
Την τρέφει και τρέφεται από αυτήν. Θέλει τα φώτα στραμμένα πάνω του, τα
μικρόφωνα μπροστά του και τις κάμερες σε λειτουργία. Να μιλάει, να τον
δείχνουν, να φαίνεται, να ακούγεται. Είναι ασθένεια αυτή η ιστορία. Και όποιος
προσβληθεί δύσκολα γλιτώνει. Θυμάμαι τη φράση γνωστού στελέχους της Ν.Δ., που
είχε δει τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο στην πρώτη δημόσια μετά την ορκωμοσία
του από άμβωνος εμφάνισή του: «ο άνθρωπος είναι γεννημένος σταρ»…

Το τυρί, η φάκα και η παγίδα

Σταρ; Λάθος. Ο άνθρωπος είναι γεννημένος πολιτικός. Κρατήσατε την τελευταία
φράση του από μια ομιλία στον Βόλο; «Εσείς με ξέρετε», είπε στους πιστούς,
«τώρα ήρθε η ώρα να με μάθουν καλά και στην Αθήνα». Σκεφτείτε πόσοι και πόσοι
οπαδοί της Ν.Δ. δεν σκέφθηκαν όλον αυτό τον καιρό, βλέποντάς τον να
αντιπολιτεύεται τόσο σκληρά την κυβέρνηση, ότι «αυτός έπρεπε να είναι
αρχηγός»! Ε, αυτή την απλή αλήθεια ο Κώστας Καραμανλής δεν μπόρεσε να την
καταλάβει. Έρμαιο των σκληρών του κόμματος, ρυμουλκούμενος από τις πιο ακραίες
μορφές της παράταξής του, είδε το τυρί αλλά δεν είδε τη φάκα. Η λογική του
ήταν απλή: η ζημιά του αντιπάλου μου είναι όφελος δικό μου. Αμ δεν είναι έτσι.
Η ζημιά του αντιπάλου σου είναι και δική σου. Προσωπικά. Διότι τι να σου κάνει
κι ο απλός οπαδός; Πέφτει μοιραία στην παγίδα της σύγκρισης.

Ανόμοιες συγκρίσεις

Αυτή η σύγκριση είναι που κάνει τους ανθρώπους να τρελαίνονται. Τι έκανε, ας
πούμε, ο Χριστόδουλος πρόσφατα; Συνέκρινε ως ηγέτη τον Κώστα Σημίτη με τον
Ανδρέα Παπανδρέου. Συγκρίνονται ανόμοια πράγματα; Συγκρίνονται, αποφάνθηκε ο
Αρχιεπίσκοπος! Ε, αυτά σκέφθηκαν στο ΠΑΣΟΚ και ψάχνονταν να βρουν πώς να
ονομάσουν τον «κοινωνικό μισθό» που αποφάσισαν να καθιερώσουν για τους
χαμηλόμισθους. Διότι τον «κοινωνικό μισθό» τον είχε καθιερώσει ο Α.
Παπανδρέου. Γινόταν να τον θεσπίσει μετά 15ετία και πάλι ο Κώστας Σημίτης; Δεν
γινόταν. Ως εκ τούτου τον ονόμασαν «ελάχιστο εγγυημένο κοινωνικό εισόδημα».
Μέχρι που κάποιος σκέφθηκε ότι αυτό το πράγμα «δεν λέει τίποτε» και το άλλαξαν
πάλι. Τώρα ονομάζεται «ανεκτό επίπεδο διαβίωσης». Ε, ρε πλούτο που έχει η
ελληνική γλώσσα! Ιδιαίτερα όταν είναι να περιγράψεις κάτι που δεν υπάρχει…

Εκπτώσεις… τέλος

Η πολιτική, όπως έχουν αποφανθεί οι σοφοί, είναι η τέχνη του εφικτού. Κανείς
δεν έχει πει ότι είναι «η τέχνη της ισορροπίας». Διότι τότε ο πολιτικός δεν θα
ονομαζόταν πολιτικός, αλλά ισορροπιστής, σχοινοβάτης, και τα συναφή. Παρ’ όλα
αυτά οι γνώσεις ισορροπίας είναι εξαιρετικά χρήσιμες στους πολιτικούς. Τους
επιτρέπουν να ξεφεύγουν, να ελίσσονται, να βρίσκουν λύσεις εκεί που φαίνεται
ότι δεν υπάρχουν λύσεις. Λάβετε ως παράδειγμα τον Κ. Σημίτη. Εδώ και μήνες
είχε τον Άκη (Τσοχατζόπουλο) να τον «ζαλίζει» ζητώντας αλλαγή πολιτικής. Τι να
κάνει; Να του πει δεν αλλάζω, κι άμα σου αρέσει; Όχι, διότι θα επήρχετο ρήξη
και το «κατάστημα» θα έβγαινε σε διάλυση «αδεία προέδρου πρωτοδικών». Τι
έκανε; Πρώτον, είπε ότι «οι θέσεις για το Συνέδριο δεν συνιστούν κυβερνητικό
πρόγραμμα», δεύτερον, έκανε ένα βήμα παρακάτω δηλώνοντας ότι «δεν αλλάζουν οι
βασικές κατευθύνσεις της κυβερνητικής πολιτικής» (οι βασικές, ε), και τρίτον,
ανέφερε πολύ χαλαρά ότι «βεβαίως οι επιμέρους πολιτικές μπορεί να
αναπροσαρμοσθούν». Ήτοι, έκανε αυτό αυτό ακριβώς που στη φυσική ονομάζεται
«κατάσταση ασταθούς ισορροπίας»…

Οι εκπλήξεις έρχονται

ΟΙ γνώσεις για το πώς ισορροπεί κανείς σε τεντωμένο σκοινί θα του χρειαστούν
του Πρωθυπουργού όχι μόνο τώρα στην προσυνεδριακή περίοδο, αλλά και μετά. Στην
κρίσιμη μετά το Συνέδριο εβδομάδα. Τότε, δηλαδή, που θα κάνει το άλλο μεγάλο
βήμα της περιόδου: τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης. Είναι κοινό μυστικό στα
υπουργικά γραφεία ότι ο ανασχηματισμός θα είναι ευρύς. Τόσο που κανείς, ακόμη
και οι «μεγάλοι», να μην αισθάνεται ασφαλής στη θέση του. Έτσι λένε
τουλάχιστον. Αν και με βάση άλλα που ακούμε εδώ κι εκεί, φαίνεται ότι ο Κ.
Σημίτης επιφυλάσσει εκπλήξεις μάλλον… δυσάρεστες. Αίφνης όσοι περιμένουν ότι
ο ανασχηματισμός ξεκινάει από τα υπουργεία Εργασίας και Δικαιοσύνης ενδέχεται
να απογοητευθούν! Ωχ…

Το αίσθημα αυτοσυντήρησης

Επιφωνήματα απογοήτευσης αναμένεται να ακουστούν και στην άλλη πλευρά. Στη Νέα
Δημοκρατία συγκεκριμένα. Οι ενδείξεις που υπάρχουν κάνουν λόγο για ραγδαία
βελτίωση του ΠΑΣΟΚ και της εικόνας της κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού. Εκεί
που περίμεναν ότι οδεύοντας προς το Συνέδριο το κυβερνών κόμμα θα διαλυόταν
και ο Κ. Σημίτης θα προχωρούσε σε μια σειρά απονενοημένα διαβήματα του τύπου
δεν βγαίνω με μεγάλη πλειοψηφία πρόεδρος στο Συνέδριο και παραιτούμαι ή βγαίνω
με μικρή πλειοψηφία πρόεδρος και σας πάω σε πρόωρες εκλογές για να σας
τιμωρήσω, δεν υπολόγισαν σωστά έναν αστάθμητο παράγοντα. Πρόκειται για το
περίφημο «αίσθημα αυτοσυντήρησης» του ΠΑΣΟΚ, που το κρατάει ενωμένο, πάνω που
λες «αυτό ήταν, τέλειωσε και χαρήκαμε για τη γνωριμία». Αυτό το αίσθημα ήταν
που λειτούργησε και τώρα, και βλέπεις ακόμη και τον Πάγκαλο να υπερασπίζεται
με πάθος τον Σημίτη.

Περιμένουν στη γωνία

Το αίσθημα αυτοσυντήρησης είναι που δίνει την υπεροχή στο ΠΑΣΟΚ έναντι της
Νέας Δημοκρατίας. Το ΠΑΣΟΚ το διαθέτει, η Ν.Δ. όχι. Έτοιμοι είναι στη Ρηγίλλης
να κατασπαράξουν τον εκάστοτε πρόεδρο στην πρώτη αποτυχία. Κι αν του
χαρίστηκαν του Καραμανλή που έχασε τις περσινές εκλογές ήταν γιατί ήταν νέος
και φρέσκος στο πόστο. Ας χάσει στις δημοτικές εκλογές του επόμενου χρόνου ένα
– δυο μεγάλους δήμους, κι ελάτε να τα πούμε. Τις δημοτικές, όχι τις εθνικές.
Διότι εκεί δεν στέκεται με τίποτε. Αυτή είναι η διαφορά των δύο μεγαλύτερων
κομμάτων της χώρας, κι αυτή εξηγεί γιατί το ΠΑΣΟΚ παραμένει στην εξουσία και η
Ν.Δ. στην αξιωματική αντιπολίτευση. Κι εδώ που τα λέμε ευτυχώς (μετά τα όσα
έγιναν με τις ταυτότητες)…