Κτίρια που μας αρρωσταίνουν

«Άρρωστα» είναι τα περισσότερα κτίρια. Σε έρευνες που έχουν γίνει τα
τελευταία χρόνια από το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, οι μετρήσεις
που πραγματοποιήθηκαν σε γραφεία, εμπορικά συγκροτήματα, δημαρχεία, ακόμη και
νοσοκομεία, έδειξαν αυξημένους ρύπους στον εσωτερικό αέρα του 80% των κτιρίων.

Οι κακές συνθήκες λειτουργίας και συντήρησης των κλιματιστικών, η συγκέντρωση
πολλών ανθρώπων στον ίδιο χώρο, τα υλικά κατασκευής και επίπλωσης, οι μοκέτες,
τα προϊόντα καθαρισμού, το κάπνισμα, ακόμη και τα φωτοαντιγραφικά μηχανήματα
επιβαρύνουν σημαντικά την ατμόσφαιρα και προκαλούν σημαντικά προβλήματα στην
υγεία όσων βρίσκονται μέσα. Αλλεργίες, αναπνευστικά προβλήματα, πονοκέφαλος,
ζάλη και λιποθυμίες ταλαιπωρούν τους εργαζομένους.

Χαρακτηριστικό είναι ότι μετρήσεις που έγιναν σε κεντρικό κτίριο της Αθήνας,
έδειξαν ότι το 70% των εργαζομένων εμφάνιζε παθολογικά προβλήματα, ενώ τα
ποσοστά συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα στους εσωτερικούς χώρους ήταν
διπλάσια από τα επιτρεπόμενα όρια. Από το πρόβλημα δεν εξαιρούνται ούτε τα
νοσοκομεία. «Βρισκόμαστε στην περιοχή των πολλών νοσοκομείων στην οδό
Μιχαλακοπούλου, στο κέντρο της Αθήνας. Σε μετρήσεις που έχουν γίνει μέσα στα
χειρουργεία, βασικοί ρύποι ­ όπως του όζοντος, των οδειδίων του αζώτου, του
διοξειδίου του θείου, του μονοξειδίου του άνθρακα και των αιωρούμενων
σωματιδίων ­ εμφανίζονται υψηλότεροι από τις αντίστοιχες μετρήσεις που
γίνονταν ταυτόχρονα έξω από το νοσοκομείο», αναφέρει ο κ. Δημοσθένης
Ασημακόπουλος, καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος, πρόεδρος του Τμήματος Φυσικής
στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας
Περιβάλλοντος.

Ο ανθρώπινος παράγοντας, η εξωτερική ρύπανση, αλλά κυρίως τα υλικά και τα
συστήματα που υπάρχουν σε εγκαταστάσεις, είναι τα στοιχεία που προκαλούν το
λεγόμενο σύνδρομο των «άρρωστων» κτιρίων. «Οι ρυπαντές που προκαλούν τα
σημαντικότερα προβλήματα στην υγεία, όπως αλλεργίες, αναπνευστικά προβλήματα
και έντονους πονοκεφάλους, είναι οι λεγόμενες πτητικές οργανικές ενώσεις»,
λέει ο αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Φυσικής κ. Ματθαίος Σανταμούρης. Και
εξηγεί ότι «τέτοιες είναι οι ενώσεις που απελευθερώνονται στον αέρα από τις
συνθετικές μοκέτες και τα χαλιά, από τα βερνίκια και τις μπογιές, αλλά και από
τα καθαριστικά που χρησιμοποιούνται. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι τα
τελευταία χρόνια και στη χώρα μας αυξάνονται σημαντικά τα ποσοστά αλλεργιών
και άσθματος, ένα μέρος των οποίων προέρχεται από αυτές τις ουσίες».

Η κακή ποιότητα του αέρα σχετίζεται άμεσα με τις συνθήκες αερισμού του
κτιρίου, τη θερμοκρασία και την υγρασία. «Στα κλειστά κτίρια, που τα τελευταία
χρόνια αυξάνονται και στη χώρα μας, στόχος είναι η μείωση της ενεργειακής
κατανάλωσης. Για τον σκοπό αυτό, ο αέρας που εκπέμπεται από τα κλιματιστικά
είναι ανακυκλωμένος, δεν μπαίνει δηλαδή φρέσκος αέρας στους εσωτερικούς
χώρους», λέει η χημικός δρ Αργυρώ Λαγούμη, «και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να
παγιδεύονται οι ρύποι μέσα στους χώρους». Η αυξημένη εκπομπή διοξειδίου του
άνθρακα και τα αιωρούμενα σωματίδια επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα μέσα στα
γραφεία. Αν και το διοξείδιο του άνθρακα δεν συγκαταλέγεται στους ρύπους,
είναι σημαντική ένδειξη της ύπαρξης πολλών ατόμων μέσα σε έναν χώρο και
δημιουργεί αίσθημα υπνηλίας μειώνοντας παράλληλα την παραγωγικότητα.
«Αιωρούμενα σωματίδια απελευθερώνονται από το κάπνισμα, εισέρχονται στους
χώρους όταν οι αεραγωγοί δεν έχουν καθαριστεί και από τις μοκέτες, που
λειτουργούν σαν απορροφητήρες όχι μόνο των σωματιδίων αυτών, αλλά και
οργανικών ενώσεων και ρύπων», εξηγεί η δρ Λαγούμη.

Επιβαρυντικό ακόμη και το μελάνι των εκτυπωτών

Όπως σημειώνει ο καθηγητής κ. Ασημακόπουλος, «οι “σύγχρονοι” ρύποι, που
υπήρχαν αλλά δεν τους ανιχνεύαμε αλλά και εκείνοι που γεννήθηκαν με τη χρήση
νέων υλικών αποτελούν πηγές ρύπανσης που φωλιάζουν μέσα στα κτίρια». Η κακή
ποιότητα των υλικών που χρησιμοποιούνται στις μονώσεις, τα χρώματα, τα
βερνίκια και οι κόλλες που στεγανοποιούν τις κατασκευές είναι τοξικά και ο
χρόνος ζωής της τοξικότητας μπορεί να ξεπεράσει τον ένα χρόνο, αν τα κτίρια
δεν έχουν τον κατάλληλο αερισμό. Οργανικές ενώσεις που επιβαρύνουν, αν και σε
μικρότερο ποσοστό, τον αέρα ελευθερώνονται και από το μελάνι που
χρησιμοποιείται στους εκτυπωτές και στα φωτοαντιγραφικά μηχανήματα. Η χρήση
φορμαλδεΰδης στα υποκατάστατα ξύλου των επίπλων, ο μόλυβδος στα χρώματα και ο
αμίαντος προκαλούν επίσης προβλήματα στο αναπνευστικό σύστημα και μείωση της
παραγωγικότητας, ενώ ειδικότερα ο μόλυβδος μειώνει ακόμη και τις νοητικές
λειτουργίες.

Το καινούργιο κτίριο των εγκαταστάσεων της Πολιτικής Αεροπορίας, που προκάλεσε
πρόσφατα τις αντιδράσεις των εργαζομένων, αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση
«άρρωστου» κτιρίου, το οποίο με τις κατάλληλες τροποποιήσεις μπορεί να
αποκατασταθεί. «Κακή οργάνωση στη χρήση του κλιματισμού, πολλές πηγές
εξωτερικών και εσωτερικών ρύπων, η γειτνίαση ρυπογόνων εκπομπών με τους
εισαγωγείς νέου αέρα στο κτίριο ήταν οι παράγοντες που έκαναν ένα νέο κτίριο
μη βιώσιμο για τους εργαζομένους», λέει ο κ. Ασημακόπουλος.