Αναζήτηση πολιτικών

Η ένταξη της ελληνικής οικονομίας στο ευρώ συνοδεύεται από ένα μείγμα
οικονομικής πολιτικής, το οποίο χαρακτηρίζεται από την απελευθέρωση των αγορών
εργασίας, κεφαλαίου και προϊόντων καθώς και από τη σταθεροποίηση των
μακρο-οικονομικών και δημοσιονομικών μεγεθών, με όρους διαχείρισης της ζήτησης
και ελέγχου των μισθών και των δημοσίων δαπανών.

Στο πλαίσιο αυτών των εξελίξεων, η αλματώδης διεύρυνση του ελλείμματος στο
ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και οι παρεκκλίσεις που σημειώνονται στο επίπεδο
του πληθωρισμού, ενδέχεται να οδηγήσουν στη λήψη μέτρων τα οποία θα αποσκοπούν
στην επιβράδυνση της συνολικής ζήτησης της ελληνικής οικονομίας, με αποτέλεσμα
να σημειωθεί μία εκ νέου δυσμενή, για τον κόσμο της εργασίας, αναδιανομή του
εισοδήματος.

Για τον λόγο αυτό, η επιβράδυνση της ζήτησης, η οποία θα αφορά τόσο τον έλεγχο
του πληθωρισμού, ο οποίος οφείλεται στις αυξήσεις των περιθωρίων κέρδους, όσο
και τη συγκράτηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, δεν θα
πρέπει να επιδιωχθεί με τη συγκράτηση των μισθών αλλά με τη φορολογική, την
εισοδηματική πολιτική και με τον περιορισμό της πιστωτικής επέκτασης.

Ειδικότερα, στην κατεύθυνση αυτή απαιτείται (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, 2001):

α) ριζική φορολογική μεταρρύθμιση με βάση, μεταξύ άλλων, τον προσδιορισμό του
αφορολόγητου ορίου στο ετήσιο κατώτατο εισόδημα που κάθε φορά διαμορφώνεται
από την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, τη φορολογική επιβάρυνση
ανάλογα με τη φοροδοτική ικανότητα του φορολογούμενου και την ανάπτυξη των
κατάλληλων πολιτικών και μέσων για την ουσιαστική καταπολέμηση της
φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας, β) άμεσος αναπροσανατολισμός του
πρωτογενούς πλεονάσματος με προτεραιότητα τη διάθεσή του στην αύξηση των
κοινωνικών δαπανών, γ) σταθεροποίηση του μεριδίου της εργασίας στο προϊόν, με
στόχο την αύξηση του εισοδήματος των νοικοκυριών, η οποία, εκτός των άλλων, θα
συμβάλει και στη μείωση της ανεργίας (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, 2001), δ) χάραξη
στρατηγικού προσανατολισμού των επιχειρήσεων, προς την κατεύθυνση ότι η
βιωσιμότητά τους, ιδιαίτερα σε συνθήκες ενιαίου νομίσματος, δεν εξαρτάται από
τη μείωση του κόστους εργασίας, το οποίο μεταξύ 1983 και 1998 μειώθηκε σε
πραγματικούς όρους κατά 20% χωρίς να βελτιώνεται το επίπεδο
ανταγωνιστικότητας, αλλά από την επίτευξη της «διαρθρωτικής
ανταγωνιστικότητας» (ποιότητα προϊόντων, παραγωγικότητα κεφαλαίου και
εργασίας, τεχνολογία, οργάνωση εργασίας, κ.λπ.), ε) μείωση του χρόνου εργασίας
στις 35 ώρες την εβδομάδα χωρίς μείωση των αποδοχών.

Όμως για να ανταποκριθεί η ελληνική οικονομία, σε συνθήκες ευρώ, σ’ αυτή την
οικονομική και κοινωνική αναγκαιότητα, θα πρέπει να αναπαράγεται με όρους
παραγωγικού πλεονάσματος, ανάπτυξης, τεχνολογικής και εργασιακής αναβάθμισης
και όχι με όρους παραγωγικού ελλείμματος, επενδυτικής στασιμότητας,
δημοσιονομικής και εισοδηματικής πειθαρχίας, κοινωνικής απορρύθμισης και
εργασιακής υποβάθμισης.

Η άποψή μας συμπίπτει με την πρώτη εναλλακτική επιλογή και
κοινωνικο-οικονομική στρατηγική, για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η
οποία θα αναπαράγεται σε περιβάλλον ενιαίου νομίσματος, με χαμηλό πληθωρισμό
και βελτιωμένο επίπεδο της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, στη
βάση ισχυρών παραγωγικών, επενδυτικών, τεχνολογικών, γνωσιολογικών, εργασιακών
και κοινωνικών προϋποθέσεων.

Θεωρούμε ότι αυτή η εναλλακτική επιλογή οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής
αποτελεί «το νέο υπόδειγμα» πολιτικών για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας
και την αύξηση της απασχόλησης στη χώρα μας.

Κατά συνέπεια, το «νέο υπόδειγμα» πολιτικών οικονομικής και κοινωνικής
ανάπτυξης στην Ελλάδα, θα πρέπει να διέπεται από τη σύνθεση της παραγωγικής
αποτελεσματικότητας με την εισοδηματική και κοινωνική ποιότητα, της ανάπτυξης
με την απασχόληση, της οργάνωσης της εργασίας με τη βελτίωση των εργασιακών
σχέσεων και της αναβάθμισης του εργασιακού περιβάλλοντος με τη διεύρυνση των
κοινωνικών δικαιωμάτων.

Η παρατήρηση αυτή σημαίνει ότι, στην εντός ΟΝΕ εποχή, η βελτίωση του επιπέδου
ανταγωνιστικότητας με εκτός παραγωγής, γνώσης και τεχνολογίας όρους, θα
επιτυγχάνεται με την εφαρμογή του «παραδοσιακού υποδείγματος», δηλαδή φτηνό
εργατικό δυναμικό, περιοριστικές εισοδηματικές πολιτικές, προώθηση ευέλικτων
μορφών απασχόλησης και πολιτικές απορρύθμισης του συστήματος κοινωνικής
προστασίας, με αρνητικά αποτελέσματα, όπως έχει αποδειχθεί, σε θεμελιώδεις
πτυχές του οικονομικού και κοινωνικού σχηματισμού στη χώρα μας.

Ο Σάββας Ρομπόλης είναι Καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, Επιστ.
Δ/ντής ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ