Πώς θα ξεπεραστεί η κρίση;

«Η Δημοκρατία είναι πολύ ευαίσθητο σύστημα για να δέχεται δρασκελισμούς.
Απαιτεί βήματα συνετά».

Μυριάκις έχει λεχθεί ότι στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Ο σοφός
Παναγιώτης Κανελλόπουλος, στις ελεύθερες φιλοσοφικές συζητήσεις που αρεσκόταν
να οργανώνει στο γραφείο του, συνήθιζε να υπογραμμίζει συχνά την αλήθεια, που
αναφέρεται στον υπότιτλο.

Πολύ φοβάμαι ότι με τις εσπευσμένες αλλαγές και χωρίς να επιτευχθεί ένα
ελάχιστο επίπεδο συναίνεσης, τα πράγματα με την αυγή του νέου ακαδημαϊκού
έτους θα οδηγήσουν σε κοινωνική έκρηξη: Ένα υπουργείο Υγείας να επιμένει σε
ένα διάτρητο και διαβλητό (λειτουργικά, νομικά και ηθικά) νόμο, τους
πανεπιστημιακούς γιατρούς κατ’ αρχήν δικαιωμένους από το Συμβούλιο της
Επικρατείας να ανθίστανται σθεναρώς και τους φοιτητές και ασθενείς στη μέση,
συνθλιβόμενους.

Από μια αντικειμενική και επαγωγική συζήτηση τι θα προέκυπτε;

1) Είναι αναγκαίες ορισμένες ρυθμίσεις; Η απάντηση είναι ναι. Οι
ρυθμίσεις όμως αυτές δεν μπορεί παρά να είναι το αποτέλεσμα εμπεριστατωμένης
ανάλυσης και μεθοδικού διαλόγου μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών. Το λάθος
του υπουργείου είναι ότι αρκέσθηκε σε εισηγήσεις συμβούλων, σοφών ενδεχομένως
σε θέματα ιατρικής οικονομίας, άσχετους όμως παντελώς με τα λειτουργικά (τα
ουσιαστικά) δηλαδή προβλήματα των νοσοκομείων μας.

2) Ποια είναι τα κύρια σημεία σύγκρουσης;

α) Η αντισυνταγματικότητα ορισμένων διατάξεων που θίγουν την αυτοτέλεια
και αυτοδιοίκηση του Πανεπιστημίου. Αυτό είναι θέμα αρχών και επιβίωσης για το
Πανεπιστήμιο. Είναι το καίριο σημείο που θα πρέπει το υπουργείο Υγείας με
πνεύμα κατανόησης να προβεί στις αναγκαίες υποχωρήσεις, ώστε να εκλείψει το
πρώτο σημείο αιχμής. Δεν είναι κόσμιο να σύρονται Πανεπιστήμιο και κράτος στα
Διοικητικά Δικαστήρια. Είναι όμως αναγκαίο όταν θίγονται κεφαλαιώδους σημασίας
αρχές. Πολλώ δε μάλλον, όπως φαίνεται και από εμβριθείς νομικές αναλύσεις και
την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, το δίκαιο κλίνει προς το
αδικούμενο και αγνοούμενο Πανεπιστήμιο. Η πρωτοβουλία εδώ θα πρέπει να
εκδηλωθεί από την Πολιτεία και συγκεκριμένα από το υπουργείο Υγείας. Άλλωστε,
«ο τρώσας και ιάσεται».

β) Λειτουργικά προβλήματα. Εδώ θα αναφερθώ και πάλι στη ρήση του Παν.
Κανελλόπουλου. Η αιφνίδια και βίαιη επιβολή αποφάσεων δημιουργεί κοινωνικές
εκρήξεις. Ο χρόνος είναι πανδαμάτωρ. Ας δοθεί πρώτα η δυνατότητα
εκσυγχρονισμού των νοσοκομείων της Αθήνας. Να διατεθούν οι αναγκαίες δαπάνες
για την εξασφάλιση υποδομών και χώρων και ας αρχίσει ένα παρόμοιο σύστημα να
εφαρμόζεται πιλοτικά και βαθμιαία, τόσο γεωγραφικά όσο και χρονικά, δηλαδή σε
ένα – ένα τα νοσοκομεία αυτά, που οργανώνονται αποτελεσματικά, ευπρεπίζονται
και πληρούν τους όρους και τις προϋποθέσεις.

Δεν αντιλέγουμε, ότι υπάρχουν εξαιρέσεις στην ευπρεπή και σύννομη άσκηση της
ιατρικής στον χώρο του Πανεπιστημίου, όπως άλλωστε σε όλους τους χώρους της
ελληνικής κοινωνίας. Και πιστεύουμε ότι, δυστυχώς, στο πλαίσιο των όποιων
θεσμών θα υπάρχουν πάντα παρεμφερείς εξαιρέσεις, που θα παρεκκλίνουν από τα
προβλεπόμενα. Δεν είναι δυνατόν όμως να πιστεύουμε ότι αν αλλάξουν οι
εργασιακές σχέσεις των πανεπιστημιακών γιατρών θα λυθεί το πρόβλημα που
κατακλύζει την ελληνική κοινωνία της παροχής, δηλαδή υπηρεσιών υγείας υψηλής
στάθμης στους Έλληνες πολίτες. Μακάρι να ήταν έτσι. Πρέπει πρώτα τα νοσοκομεία
να απεμπολήσουν την τριτοκοσμική τους μορφή, να καταστούν οργανωτικώς,
λειτουργικώς και από πλευράς υποδομών ­ της ξενοδοχειακής συμπεριλαμβανομένης
­ άρτια ώστε να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη στον Έλληνα ασθενή και βεβαίως
ακολουθούν όλα τα άλλα.

3) Είναι σωστό το σύστημα της Γεωγραφικής Πλήρους Απασχόλησης των
νοσοκομειακών γιατρών (Geographical full-time); Διότι περί αυτού πρόκειται.
Κατά τη γνώμη μου, ναι. Το σύστημα σε εύθετο χρόνο θα μπορεί να εφαρμοστεί,
διότι έχει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα:

α) Εξασφαλίζει την παρουσία των γιατρών, επί μακρόν, και πέραν δηλαδή
του καθορισμένου ορίου, προς όφελος του νοσοκομείου.

β) Προσφέρει έσοδα στο νοσοκομείο και οδηγεί σε αύξηση των αποδοχών
όλου του προσωπικού (νοσηλευτικού, διοικητικού κ.λπ.) που συμμετέχουν στη
λειτουργία των ιατρείων.

γ) Αποφεύγεται ­ ή περιορίζεται ­ η φοροδιαφυγή, αφού τα έσοδα
καταβάλλονται μέσω του Λογιστηρίου του νοσοκομείου.

δ) Επωφελούνται οι εκπαιδευόμενοι, αφού τα κατά τεκμήριο δύσκολα
περιστατικά που απευθύνονται στους πανεπιστημιακούς γιατρούς, προσδίδουν στην
εκπαίδευσή τους σημαντική κλινική εμπειρία.

Αλλά είναι κεφαλαιώδες λάθος να επιχειρείται να εφαρμοστεί ένα σύστημα χωρίς
τις απολύτως αναγκαίες προϋποθέσεις, με αποτέλεσμα το ίδιο το σύστημα να μην
είναι δυνατόν να αποδώσει, να ευτελιστεί και τελικά να διαβληθεί και να
καταρρεύσει, όπως έχει συμβεί πλειστάκις. Σε μια τέτοια περίπτωση, η απόπειρα
αυτή θα λειτουργήσει εις βάρος του κύρους, της υπευθυνότητας και της
σοβαρότητας της Πολιτείας που το επιχείρησε, χωρίς επαρκή αξιολόγηση όλων των
δεδομένων. Επιπροσθέτως θα επιδεινώσει περαιτέρω την ήδη χωλαίνουσα
λειτουργικότητα των νοσοκομείων και την ποιότητα της παρεχόμενης περίθαλψης
στους ασθενείς και θα έχει για άλλη μια φορά δυσβάστακτες οικονομικές
συνέπειες για τον Έλληνα φορολογούμενο. Αξίζει λοιπόν μια πιο διαλλακτική και
σώφρων προσέγγιση του πολυδαίδαλου αυτού προβλήματος της Υγείας από όλους τους
ενδιαφερόμενους. Πρώτα από όλα από τους αρμόδιους φορείς της Πολιτείας. Έτσι,
θα δοθεί μια λειτουργικώς καταλληλότερη, οργανωτικώς εφικτή, οικονομικώς
ανταποδοτική, νομικώς κατοχυρωμένη, ηθικώς ανεπίληπτη και κοινωνικώς αποδεκτή
λύση. Η πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ, είναι σοφή, διότι παρέχει όλο τον
απαιτούμενο χρόνο, ώστε να γίνουν όλα εκείνα τα οποία δεν έγιναν. Αντί να
θεωρηθεί ως νέα «αιτία πολέμου», ας χρησιμοποιηθεί ως «αιτία ειρήνης» ώστε να
εκτονωθεί η κατάσταση και χωρίς δογματισμούς ν’ ανασχεδιαστούν με γνώση και
σύνεση τα επίμαχα άρθρα του νόμου, για το καλό της Πολιτείας, της ιατρικής
εκπαίδευσης και κυρίως, των πολιτών.

Ο Ι. Παπαδημητρίου είναι καθηγητής της Χειρουργικής στο
Πανεπιστήμιο της Αθήνας και πρόεδρος της Εταιρείας Μεταμοσχεύσεων.