Η ευθύνη της πανεπιστημιακής κοινότητας

«Εάν θέλεις να προγραμματίσεις για ένα χρόνο, σπείρε τη γη

Εάν θέλεις να προγραμματίσεις για χρόνια, φύτευσε δένδρα

Εάν θέλεις να προγραμματίσεις για αιώνες, εκπαίδευε τους νέους»

Υπηρετώντας επί 35 χρόνια ένα ιδεώδες, που λέγεται ιατρική εκπαίδευση, δεν
μπορεί παρά να νιώθεις βαθύ πόνο ψυχής για την πρόσφατη περιπέτεια που περνάει
η Ιατρική Εκπαίδευση. «Εν αρχή ην» η κατάληψη της Ιατρικής Σχολής στα τέλη του
περασμένου έτους από τους φοιτητές. Αιτία οι κυοφορούμενες αλλαγές στη
μεταπτυχιακή εκπαίδευση στην Ιατρική.

Το λάθος των φοιτητών ήταν η άκαιρη, η πρόωρη κινητοποίηση, αφού δεν υπήρχε
ακόμα ούτε το προσχέδιο του σχετικού νόμου. Εκδηλώθηκαν απλώς οι προθέσεις του
υπουργείου Υγείας. Και οι προθέσεις σε ένα δημοκρατικό καθεστώς δεν διώκονται.
Αρκούσε, κατά τη γνώμη μου, μια παροδική κινητοποίηση, που θα αφύπνιζε τους
υπευθύνους ότι τίποτε δεν θα μπορούσε να προχωρήσει χωρίς διάλογο, χωρίς
συναίνεση.

Πρωτίστως, θα έπρεπε να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε ν’ απαλειφθεί κάθε
ίχνος αμοιβαίας καχυποψίας και να πρυτανεύσει πνεύμα συνεργασίας. Είναι κρίμα,
οι άριστοι της νόησης, που εισέρχονται στις Ιατρικές Σχολές, ν’ αποκτούν τόσο
εύκολα αυτό που αναφέρει ο Γουστάβο Λεμπόν ως «Ψυχολογία του Όχλου».
Παρασυρόμενοι από τους ολίγους να δρουν ενάντια, στα καλώς εννοούμενα,
συμφέροντά τους, στην αρτιότητα δηλαδή της εκπαίδευσής τους. Εκπτώσεις στη
γνώση και μάλιστα σε μία επιστήμη όπως είναι η Ιατρική δεν γίνονται.

Το λάθος της ηγεσίας του υπουργείου Υγείας είναι ότι σε μία μεταρρύθμιση
παραγνώρισε το δικαίωμα του λόγου, όλων των φορέων που ασχολούνται με τη
μεταπτυχιακή ιατρική εκπαίδευση, αλλά και των αποδεκτών ­ των αυριανών
γιατρών. Κάποτε η περιπέτεια εκείνη τερματίσθηκε, με μύριους κινδύνους
υστέρησης της εκπαίδευσης λόγω απώλειας πολύτιμου χρόνου, με ενδεχόμενες
συνέπειες που θα μπορεί να απειλήσουν το κύρος και την εγκυρότητα των
ελληνικών πτυχίων στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το λάθος των εκπαιδευτών, του κατά νόμο Διδακτικού Επιστημονικού Προσωπικού
(ΔΕΠ) είναι διττό: η πλημμελής ενασχόληση με την εκπαίδευση μιας μικρής έστω
μερίδας απ’ αυτό και η έλλειψη επαρκούς επικοινωνίας με τους εκπαιδευόμενους.
Ο μέγιστος τίτλος, που μπορεί να αποκτήσει ένας επιστήμονας, είναι εκείνος του
«δασκάλου». Και αυτός έχει πολύπλευρες υποχρεώσεις: πρέπει να εφοδιάζει τους
φοιτητές με τα αναγκαία συγγράμματα, να επιμελείται για τη θεωρητική
εκπαίδευση αλλά και την άσκησή τους και να γίνεται κοινωνός των προβλημάτων
των φοιτητών.

Οι υπάρχουσες όμως δομές με τα ανεπαρκή εργαστήρια, την έλλειψη αμιγούς
Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου, τον αυξανόμενο αυθαιρέτως κάθε έτος αριθμό των
φοιτητών ­ παρά τις περί του αντιθέτου επαναλαμβανόμενες γνωμοδοτήσεις της
Ιατρικής Σχολής ­ την τοπογραφική διασπορά των φοιτητών σε χώρους ασύνδετους
μεταξύ τους, με συνέπεια την καθημερινή απώλεια πολύτιμου χρόνου, και τις
γενικότερες ρυθμίσεις που επέφερε ο νόμος 1268/82, όπως είναι η σύνθεση των
διάφορων συνελεύσεων (Τομέας, Τμήμα, Σχολή), η μονιμοποίηση όλων των μελών ΔΕΠ
και οι περίεργες εκλογικές διαδικασίες, δεν επιτρέπουν στο διδακτικό προσωπικό
να επιτελέσει με συνέπεια και αποδοτικότητα το έργο του. Είναι όμως μεγάλη η
ευθύνη του ΔΕΠ, που επί πολλά έτη αποδέχεται τέτοιες ρυθμίσεις ­ μερικές φορές
διότι ίσως και έτσι μας βολεύει.

Η βασική συνθήκη της Ρώμης, που υπεγράφη από τις χώρες-μέλη της Ε.Ε.,
προβλέπει και την ελεύθερη διακίνηση των πολιτών και του εργατικού δυναμικού.
Έτσι κάθε γιατρός που έχει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος στη χώρα του και δεν
διώκεται πειθαρχικώς, έχει το δικαίωμα άσκησης της Ιατρικής σε οποιαδήποτε
χώρα-μέλος. Το ίδιο, κάθε απόφοιτος αναγνωρισμένου στη χώρα του πανεπιστημίου,
αυτοδικαίως αναγνωρίζει το πτυχίο του και σε οποιαδήποτε χώρα υποδοχής. Η
ποιότητα όμως των παρεχόμενων υπηρεσιών δεν είναι ανεξέλεγκτη. Έτσι, για να
αναγνωρισθεί ένα πτυχίο Ιατρικής, θα πρέπει απαραιτήτως ο κάτοχός του να έχει
διδαχθεί επί 6.000, περίπου, ώρες πραγματικής διδασκαλίας. Όχι έπειτα από πολύ
καιρό η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προχωρήσει και στον ποιοτικό έλεγχο της παρεχόμενης
εκπαίδευσης. Ήδη εφαρμόζεται σε πρώτο στάδιο η «προαιρετική αξιολόγηση».

Θα πρέπει όλοι θα συνειδητοποιήσουμε ότι τόσο για να προστατέψουμε το μέγιστο
αγαθό που μας έχει δοθεί, που είναι η ελεύθερη άσκηση της Ιατρικής σε ολόκληρη
την Ευρώπη, αλλά και για λόγους εθνικής περηφάνιας, είναι αναγκαίο να
εργασθούμε σκληρά. Θα πρέπει να απαιτήσουμε από την πολιτεία να λάβει όλα τα
απαραίτητα μέτρα για τη σωστή υποδομή αλλά και την καταλληλότερη δομή των
πανεπιστημίων. Και για να γίνει αυτό, τρία κύρια πράγματα απαιτούνται: 1.
Να εξασφαλισθεί ένα σύγχρονο ευέλικτο νομοθετικό πλαίσιο λειτουργίας,
2. Να εξασφαλισθούν οι αναγκαίοι πόροι (χωρίς αυγά δεν γίνεται
ομελέτα), ώστε οι Ιατρικές Σχολές να μπορέσουν να αποκτήσουν την πρέπουσα
υλικοτεχνική και νοσοκομειακή υποδομή, και 3. Να διαφυλαχθεί ως κόρη
οφθαλμού η συνταγματικώς κατοχυρωμένη αυτοτέλεια-αυτοδιοίκηση των
πανεπιστημίων, ώστε κάθε σχολή να δώσει με σύμπνοια διδασκόντων και
διδασκομένων το δικό της χαρακτήρα για το καλό κυρίως των νέων μας ώστε να
καταστούν πτυχία και πτυχιούχοι ανταγωνιστικοί και αποδοτικοί στον ευρωπαϊκό
στίβο.

Ο Ι. Παπαδημητρίου είναι καθηγητής της Χειρουργικής στο Πανεπιστήμιο της
Αθήνας και πρόεδρος της Εταιρείας Μεταμοσχεύσεων