Με την ευλογία της ηρεμίας

Υπάρχουν δεκάδες λόγοι για να επισκεφθεί κάποιος ετούτο το ονομαστό νησί που
ανήκει στο σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων. Πρώτος, μεταξύ όλων, είναι η ιερότητα
του χώρου, η οποία καθορίζεται από το καστρομονάστηρο του Ιωάννου του
Θεολόγου, από το σπήλαιο της Αποκαλύψεως και από τις εκατοντάδες εκκλησιές και
μοναστήρια που καθαγιάζουν με τον τρόπο τους τον χώρο. Κατόπιν, έρχεται η
φυσική ομορφιά της Πάτμου να ολοκληρώσει την εικόνα του ιερού νησιού που
σέβεται την κληρονομιά του. Ακολουθούν οι κάτοικοί του, που έχουν ζωγραφισμένη
την ηρεμία επάνω τους και τέλος αναφέρονται οι επισκέπτες, που μοιάζουν να
παρασύρονται από τη χαλαρή, χωρίς εντάσεις ατμόσφαιρα και είτε το θέλουν, είτε
όχι… ενσωματώνονται! Έτσι είναι η Πάτμος; Όχι ακριβώς.

Μπορεί η Πάτμος που γνώρισα να είναι και τουριστική και θρησκευόμενη, να
γλεντάει, αλλά να είναι και σοβαρή-ευσεβής. Να είναι απλή, αλλά όχι απλοϊκή,
να είναι χριστιανική, ωστόσο όχι θρησκόληπτη. Να καθορίζεται από την ύπαρξη
των ορθόδοξων μοναστικών σχημάτων ή της Πατμιάδας σχολής, αλλά και να
προσπαθεί να αποτινάξει το χαρακτηρισμό της ως «Ιερουσαλήμ του Αιγαίου».
Υπάρχει κάτι πολύ ξεχωριστό στην Πάτμο, το οποίο αναγνωρίζουν χρόνο με τον
χρόνο οι τακτικοί της επισκέπτες-παραθεριστές (πιστέψτε με, υπάρχουν πολλοί
που έρχονται και θα έρχονται για πάντα στην Πάτμο). Εκείνοι που είναι πολύ
δύσκολο να καταλάβουν είναι όσοι φτάνουν μονάχα για να προσκυνήσουν. Πάνω από
180.000 πιστοί φτάνουν κάθε χρόνο με κρουαζιερόπλοια ή οργανωμένες μονοήμερες
εκδρομές θρησκευτικού χαρακτήρα!

Αν ρωτήσετε τους Πατινιούς ή Πατινιώτες (έτσι λέγονται οι Πάτμιοι) πού
βρίσκεται η ψυχή του νησιού, δεν είναι απαραίτητο ότι θα σας απαντήσουν «στο
Σπήλαιο της Αποκαλύψεως». Είναι και εκεί, αλλά πιο σίγουρα θα την βρουν στην
ατμόσφαιρα που αποπνέει ο τόπος τους. Στο τοπίο που δένει με την αλήθεια της
καρδιάς τους. Είναι απλοί σαν την καλημέρα που θέλουν να ακούσουν,
ανοιχτόκαρδοι και έτοιμοι για πείραγμα, γλεντζέδες, αλλά μέχρι ενός ορίου,
σοβαροί και όχι σοβαροφανείς, καταδεκτικοί, ταπεινοί και ανεκτικοί. Έμαθαν να
δέχονται το διαφορετικό, αλλά πάντα με κριτική διάθεση. Θα ήταν πράοι και
αγαθοί, αν δεν είχαν γευτεί το «φρούτο» της τουριστικής εκμετάλλευσης. Έτσι,
έγιναν περισσότερο πονηροί, λιγότερο φιλόξενοι, απέκτησαν επιπλέον και
προβλήματα, όπως το νερό και η αποχέτευση, ενώ αγωνίζονται να μην αλλάξει ο
χαρακτήρας του τόπου τους. Δεν θέλουν τους τουρίστες της Μυκόνου, της Ίου και
της Κω. Δεν θέλουν φασαρία άνευ λόγου και αιτίας.

Για τον ίδιο, ίσως, λόγο που η «Αποκάλυψη» γράφτηκε στην Πάτμο, θα επιλέξετε
για τις διακοπές σας ετούτο το νησί. Και θα το αγαπήσετε σαν πηγή έμπνευσης
καλλιτεχνικών ψυχών… σαν και τη δική σας, δηλαδή!

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΥ

Από όποια μεριά κι αν φτάνεις στην Πάτμο, το πρώτο πράγμα που θα σε
εντυπωσιάσει είναι το θεόρατο σκουρόχρωμο κάστρο της Χώρας, που κλείνει στην
αγέρωχη αγκαλιά του τη μονή του Ιωάννου του Θεολόγου. Χτίστηκε στα 1088 από
τον μοναχό Χριστόδουλο τον Λατρηνό προς τιμήν του Ευαγγελιστή Ιωάννη και
συγγραφέα της «Αποκάλυψης». Η κατάλευκη Χώρα που δημιουργήθηκε αργότερα με
πολλά αρχοντικά δεμένα σε συνοικίες, αγκάλιασε το καστρομονάστηρο και
ακούμπησε τις τύχες της επάνω του. Σήμερα και τα δύο αποτελούν σήμα κατατεθέν
του ιερού νησιού της Πάτμου, ζουν σε ήρεμους ρυθμούς, με τάξη, καθαριότητα και
σεβασμό στην ιερότητα του χώρου. Το ίδιο συγκλονιστική, ανεξάρτητα από τα
θρησκευτικά σας πιστεύω, είναι και η επίσκεψη στο Σπήλαιο της Αποκαλύψεως
(λίγο πιο χαμηλά), εκεί που ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, οραματίστηκε και έγραψε
στα 95 μ.Χ. το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής Διαθήκης.

Η ΠΑΡΑΛΙΑΚΗ ΔΑΝΤΕΛΑ

Μια ακόμα σύγχρονη τουριστική ιεροτελεστία στην Πάτμο είναι το κολύμπι. Οι
παραλίες είναι πολλές, βρίσκονται όλες τους σε μικρή απόσταση από όπου κι αν
μένετε, ενώ πολύ κοντά θα υπάρχει κάποια ταβέρνα ή καντίνα για την εξυπηρέτησή
σας. Ανεξάρτητα από το εάν φυσάει ή όχι και από οποιοδήποτε σημείο του
ορίζοντα, θα βρείτε παραλίες με ήρεμα γαλαζοπράσινα νερά, ίσκιο από αρμυρίκια,
αλλά και ενοικιαζόμενες ομπρέλες. Για τα περίφημα πολύχρωμα βότσαλά της, τα
οποία όλοι «κλέβουν», φημίζεται η παραλία της Λάμπης (στον βοριά), αλλά
εντυπωσιακότερη απ’ όλες είναι η Ψιλή Άμμος, στην οποία πηγαίνεις με καΐκι ή
περπατάς για μισή ώρα περίπου. Ο Γροίκος έχει πάντα ήρεμα νερά, αλλά και πολλά
ξενοδοχεία τριγύρω, ενώ το Μελόι, το Αγριολίβαδο και η παραλία του Κάμπου
χαρακτηρίζονται ως πιο «κοσμικές». Η Βαγιά, η Κακόσκαλα, η Ντελαποθιτού –
Λιβάδι Γερανού είναι ήσυχες και ειδυλλιακές, ενώ για τους οπαδούς της
απομόνωσης προτείνεται, ανεπιφύλακτα, ο όρμος του Αγ. Νικολάου του Εύδηλου,
αλλά και του Λιβαδιού των Καλογήρων.

Ο ΒΡΑΧΟΣ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΚΑΤΣΟΥΣ

Μια αμμώδης μύτη στον όρμο του Γροίκου, που καταλήγει στη μεγάλη Πέτρα της
Καλλικατσούς δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Όσοι νομίζουν ότι πρόκειται
απλά για έναν βράχο, δεν έχουν παρά να την πλησιάσουν και να προσπαθήσουν να
ανέβουν επάνω της. Θα δουν λαξευμένα σκαλοπάτια που οδηγούν στην κορυφή της,
ενώ, επίσης, θα συναντήσουν μια μεγάλη, λαξευτή στέρνα. Οι κοιλότητες που
έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπινο χέρι δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι ο βράχος
κατοικείτο. Τα βυθισμένα θεμέλια ναΐσκου στη νοτιοανατολική πλευρά μαζί με μια
κολώνα που στήριζε, λένε, την Αγία Τράπεζα της Παναγιάς Φυλαχτωμένης,
υποδηλώνουν ότι ήταν τόπος λατρείας. Προτού, όμως, βρουν το ερημητήριό τους οι
ασκητές της εποχής, τι ήταν ο βράχος της Καλλικατσούς; Ίσως, τόπος λατρείας
της Σελήνης, λένε οι ερευνητές και δεν έχουν άδικο. Αν δείτε την Καλλικατσού
στο φως του φεγγαριού, θα καταλάβετε.

ΖΩΝΤΑΝΟ ΑΛΩΝΙ

Είναι στιγμές που νόμιζα ότι βρισκόμουν σε άλλον αιώνα, σε άλλον χώρο και
χρόνο, αλλά πάντα στην Πάτμο. Η ταυτότητα του νησιού δεν περιορίζεται στην
έντονα θρησκευτική ταυτότητα της Χώρας. Στις εξοχές του νησιού, οι Πατινιοί
ρουφούν απ’ το μεδούλι της ζωής και παρά το γεγονός ότι οι καιροί είναι
δύσκολοι και όλοι τους σχεδόν στρέφονται στον τουρισμό, υπάρχουν και
εξαιρέσεις. Κάπως έτσι, έπιασα κουβέντα με μια υπέροχη γιαγιά που έχει
ζωγραφισμένα καραβάκια στο αγροτόσπιτό της δίπλα στον Άγιο Νικόλα τον Εύδηλο
και με τον ίδιο τρόπο παρακολούθησα την ιεροτελεστία του αλωνίσματος στο
Λιβάδι των Καλογήρων. Ο Νικόλας Παντελιός από τον Κάμπο είχε θερίσει και
κατέβηκε στο πέτρινο αλώνι της παραλίας για να αλωνίσει με τα ζώα και να
λιχνίσει στη συνέχεια. «Καλεί ο καιρός να σηκώσουμε τ’ αλώνι», είπε,
γνωρίζοντας ότι ο αέρας βοηθούσε πολύ. Άφησε ολόκληρο το πρωί να στεγνώσουν τα
στάχυα, ώστε να σπάζουν εύκολα και ξεκίνησε το απογευματάκι ν’ αλωνίζει,
συνεχίζοντας μια παράδοση αιώνων.

ΔΙΑΔΡΟΜΗ

Για να φτάσετε στην Πάτμο πρέπει να πάρετε το πλοίο της γραμμής. Θα
χρειαστείτε τουλάχιστον 9 ώρες. Ένα από τα προβλήματα του νησιού είναι η
συγκοινωνία με τον Πειραιά και όλοι περιμένουν ­ίσως μάταια­ την κατασκευή
ενός αεροδρομίου. Το πιο κοντινό αεροδρόμιο, βρίσκεται στη Λέρο. Το καλοκαίρι,
τουλάχιστον ένα πλοίο ξεκινά καθημερινά από το λιμάνι του Πειραιά και ένα
επιστρέφει, σίγουρα, όμως, θα πρέπει να προετοιμαστείτε για νυκτερινή άφιξη
στο νησί. Επιεικώς απαράδεκτο το πλοίο «Δημητρούλα», με το οποίο ταξίδεψα.
Καλύτερη και πολύ πιο τακτική η συγκοινωνία ανάμεσα σε
Πάτμο-Λέρο-Κάλυμνο-Κω-Ρόδο με πλοία, ταχύπλοα και ιπτάμενα δελφίνια.

Οι αποστάσεις μέσα στο νησί είναι πολύ μικρές και σύντομες, πράγμα που
σημαίνει ότι δεν θα καταπονηθείτε καθόλου στις εσωτερικές μετακινήσεις. Το
βασικό τουριστικό «τρίγωνο» Σκάλα-Χώρα-Γροίκος διαθέτει αποστάσεις που δεν
ξεπερνούν τα 5 χιλιόμετρα. Εύκολα θα φτάσετε και στις απομακρυσμένες παραλίες
του νησιού, όλοι οι χωματόδρομοι (λίγοι στην ουσία) είναι βατοί και εύκολοι.
Παρά τις μικρές αποστάσεις, πάντως, ένα δικό σας μεταφορικό μέσο, ιδιαίτερα
εάν έχετε οικογένεια, είναι απαραίτητο. Παρακάτω αναφέρουμε τις κυριότερες
χιλιομετρικές αποστάσεις από τη Σκάλα, το λιμάνι της Πάτμου: Γροίκος 4,5, Χώρα
4,5, Μελόι 2, Αγριολίβαδο 3, Κάμπος 6, Βαγιά 7, Λάμπη 9,5, Σπήλαιο Αποκάλυψης
2,5.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Στην Πάτμο τα ξενοδοχεία και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια μοιάζουν να είναι
αρκετά, στην πραγματικότητα, όμως, αυτό δεν ισχύει. Για την τουριστική περίοδο
Ιουλίου – Αυγούστου θα πρέπει να προνοήσετε να έχετε κλείσει δωμάτιο, προτού
φτάσετε στο νησί. Οι τιμές­τουλάχιστον αυτές που αρχικά θα ακούσετε­ είναι
πολύ πιο υψηλές απ’ ό,τι περιμένετε και η παροχή υπηρεσιών δεν είναι ανάλογη.
Για τα λεγόμενα «στούντιος» που διαθέτουν και κουζίνα, υπολογίστε περίπου
20.000 δρχ. (μέση τιμή) για δίκλινο χωρίς θέα! Ξενοδοχεία δεν υπάρχουν στη
Χώρα με το κάστρο και οι περισσότερες επιλογές βρίσκονται στη Σκάλα, τον
Γροίκο και τον Κάμπο. Επίσης, μην περιμένετε να συναντήσετε τεράστιες
ξενοδοχειακές μονάδες, βέβαια, δωμάτια πολυτελείας υπάρχουν και θα τα
πληρώσετε ακριβά. Τα παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά:

Σκάλα 31343

Πάτμος Πάρανταϊζ (Κάμπος) 32624

Πέτρα (Γροίκος) 31035

Πόρτο Σκούταρι (Μελόι) 33124

Ιωάννα (Γροίκος) 31031

ΦΑΓΗΤΟ

Στην Πάτμο θα ευχαριστηθείτε το φαγητό, γιατί υπάρχουν πολλοί μερακλήδες
καταστηματάρχες που φροντίζουν την πελατεία τους. Είναι σίγουρο πως θα σας
ρωτήσουν πολλές φορές, εάν σας άρεσε το φαγητό, όχι από ευγένεια μονάχα, αλλά
γιατί ενδιαφέρονται. Μην ξεχνάτε επίσης ότι μεγάλο μέρος των τουριστών της
Πάτμου πηγαίνουν σχεδόν κάθε χρόνο, οπότε το καλό και φθηνό… επιβάλλεται!
Εάν σας αρέσει το ψάρι, έχετε μερικές ξεχωριστές επιλογές. Πρώτα απ’ όλα στην
παραλία της Λάμπης και οι δύο ταβέρνες είναι απίθανες σε όλα. Στην πρώτη (του
Γαμπιεράκη) που βρήκα ανοικτή εκτός από φρέσκο ψάρι, αστακούς κ.λ.π., η
σπεσιαλιτέ ακούει στο «σαγανάκι φλαμπέ»! Το απόγευμα έρχεται και ένας γλάρος,
τακτικός πελάτης του μαγαζιού. Τον ταΐζουν και αυτόν, αλλά δωρεάν. Καλή είναι
η ψαροταβέρνα «Γλάρος» στο Αγριολίβαδο, κορυφαία ωστόσο είναι «Το Κύμα» στο
Μελόι (μόνο βράδυ). Στη Χώρα φημισμένη για το καλό φαγητό της είναι η ταβέρνα
του Βαγγέλη στην πλατεία της Αγίας Λεσβίας, πλέον, όμως, έχει πολλή φασαρία.
Πολύ ωραία θέα και ανάλογη ποιότητα στο φαγητό έχει η ταβέρνα «Μπαλκόνι» στην
ανηφόρα, μπαίνοντας στη Χώρα.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

(Κωδικός Πάτμου 0247)

Δημαρχείο 31325

Αστυνομία 31303

Γραφείο Τουρισμού Δήμου 31666

Κέντρο Υγείας 31211

Λιμεναρχείο 34131

Σταθμός Ταξί 31225