Ανησυχία για την ελευθερία του Τύπου στην Τουρκία

“Το κράτος έχει υπό τον έλεγχό του το μεγαλύτερο κομμάτι από την πίτα των
Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης” στην Τουρκία. Αυτό προκύπτει από την τελευταία
μηνιαία έκθεση (Ιουλίου 2001) του Συμβουλίου Τύπου της Τουρκίας.

Το πολυσυζητημένο στη γείτονα χώρα ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ παίρνει
ξαφνικά άλλη μορφή. Ο “μονοπωλιακός” χαρακτήρας του δεν αλλάζει, μόνο που τα
“μονοπώλια” γίνονται δύο: η εκδοτική εταιρεία Αϊντίν Ντογάν από τη μια
(εφημερίδες “Χουριέτ”, “Μιλιέτ”, “Ραντικάλ”, “Πόστα”, αγγλόφωνη “Ντέιλι
Νιους”, τηλεοπτικό κανάλι “D”, εταιρεία διανομής Τύπου Ντογάν κ.λπ.) και από
την άλλη το τουρκικό κράτος.

Το γεγονός οφείλεται στις δεκαπέντε χρεοκοπημένες ιδιωτικές τράπεζες… που
ετέθησαν, τον τελευταίο χρόνο, υπό τον έλεγχο του κράτους μαζί με τις
θυγατρικές τους και στις θυγατρικές των τραπεζών ανήκαν πλείστες όσες
εφημερίδες, εκδοτικοί οίκοι, ραδιοφωνικοί και τηλεοπτικοί σταθμοί! Αυτή την
ώρα ελέγχονται πλήρως από κρατικό Συμβούλιο Ελέγχου Τραπεζών: μια εταιρεία
διανομής Τύπου (Μπιρλεσίκ Μπασίν), δύο εκδοτικοί οίκοι (Μπιρ Νούμαρα και
Γκελισίμ), δύο πρακτορεία ειδήσεων (Σαμπάχ και C Χαμπέρ), πέντε ραδιοφωνικοί
σταθμοί (Κις, Ράντιο Σπορ, Σικ, Βίβα και Ράντιο 5), έντεκα τηλεοπτικά κανάλια
(Γκαλά, Βίβα, Σινέ 5, Μουλτικανάλ, Πλεϊμπόι, Σούπερ Σπορτ, Μάξι, Κάμπινετ,
CTV, Κεντ και BRT) και δύο πύλες στο Διαδίκτυο (Ανέτ ‘Ιντερνετ και Μέντια
Παζαρλαμά).

Η απειλή στην ελευθερία του Τύπου, όμως, δεν προκύπτει μόνο από το
ιδιοκτησιακό καθεστώς στον χώρο. Μέσα στον Ιούλιο το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό
Συμβούλιο διέταξε το κλείσιμο μιας εφημερίδας, της “Εβρενσέλ”, για έναν χρόνο.

Τρεις δημοσιογράφοι, η Γκιουλάι Γκιόκτουρκ της εφημερίδας “Σαμπάχ”, ο Αλί
Μπαϊράμογλου από την ίδια εφημερίδα και ο συγγραφέας-δημοσιογράφος Αχμέτ Αλτάν
(περιοδικό “Ακτουέλ”) παραπέμφθηκαν σε πέντε διαφορετικές δίκες “επί προσβολή
και συκοφαντία των ενόπλων δυνάμεων”. Ο εισαγγελέας ζητεί εξαετή φυλάκιση για
τον καθένα.

Ο τουρκικός νόμος περί Τύπου προβλέπει τεράστια χρηματικά ποσά για την τιμωρία
δημοσιογράφων “που προσβάλλουν” δημόσια πρόσωπα. Μέσα στον Ιούλιο, εκδόθηκαν
επίσης οι οριστικές αποφάσεις δικών διαφόρων πολιτικών προσώπων εναντίον
δημοσιογράφων: ο δημοσιογράφος Χιντζάλ Ουλούτς (“Σαμπάχ”) καταδικάστηκε να
πληρώσει ποσό 15 δισεκατομμυρίων λιρών (περίπου πέντε εκατομμύρια δραχμές)
στον υπουργό Υγείας Οσμάν Ντουρμούς, ο διευθυντής της “Μιλιέτ” Ερέν Γκιουβένερ
5 δισεκατομμύρια στον αντιπρόεδρο του Κόμματος Ορθού Δρόμου (Τσιλέρ) Χαϊρί
Κοζακτσίογλου και ο υπεύθυνος της εφημερίδας “Αϊντινλίκ” 6 δισεκατομμύρια στον
αντιπρόεδρο της τουρκικής κυβέρνησης Μεσούτ Γιλμάζ και τη σύζυγό του Μπερνά.