ΔΡΟΜΟΙ

Για τον σοσιαλισμό…

… έλεγαν πως ήταν καλός στη θεωρία, αλλά όχι στην πράξη. Το ίδιο ακριβώς
μπορούμε να πούμε σήμερα για την παγκοσμιοποίηση ­ μαζί με το περιοδικό «Νιου
Στέιτσμαν». Γιατί ποιος θα αμφισβητήσει πως η διεθνοποίηση του εμπορίου μπορεί
να περιορίσει τη φτώχεια; Οι οπαδοί της παγκοσμιοποίησης έχουν την οικονομική
θεωρία με το μέρος τους. Όμως, τα γεγονότα είναι εναντίον τους. Η προσήλωσή
τους στην «ελεύθερη» αγορά είναι το ίδιο θεωρητική όσο ήταν θεωρητική η
προσήλωση των σταλινικών στον σοσιαλισμό: στην πράξη δεν διστάζουν να
συνεργάζονται ακόμη και με τους πιο αιμοσταγείς δικτάτορες, όπως ο Σουχάρτο,
προκειμένου να υποστηρίξουν τα συμφέροντά τους.

Οι δυτικές χώρες…

… της παγκοσμιοποίησης ζητούν από τις αναπτυσσόμενες χώρες την κατάργηση των
κρατικών ενισχύσεων, αλλά εξακολουθούν να ενισχύουν τους δικούς τους αγρότες,
ζητούν την κατάργηση των δασμών, αλλά διατηρούν τους δικούς τους δασμούς στα
εισαγόμενα προϊόντα τρίτων χωρών, επιμένουν στην ελεύθερη κυκλοφορία των
κεφαλαίων, αλλά κάθε τόσο θέτουν νέους περιορισμούς στην κυκλοφορία των
εργαζομένων. Αν ο αναπτυγμένος κόσμος ενδιαφερόταν πραγματικά για τους
φτωχούς, θα προχωρούσε στην άρση όλων των περιορισμών που έχει επιβάλει στη
μετανάστευση (όμως προτιμά να χειρίζεται τους μετανάστες ως εργαλείο για να
κρατάει χαμηλά τις αμοιβές των εγχώριων εργαζομένων). Έτσι θα έπρεπε να είναι
μια πραγματικά παγκόσμια αγορά. Στη θεωρία.

Στην πράξη…

… αυτό που έχουμε σήμερα δεν είναι μια πραγματικά παγκόσμια και ελεύθερη
αγορά, αλλά μια νέα μορφή αποικιοκρατίας. Η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο δίνουν δάνεια με όρο τις ιδιωτικοποιήσεις. Σε πολλές
τριτοκοσμικές χώρες όπου έγιναν ιδιωτικοποιήσεις, οι άνθρωποι πληρώνουν σήμερα
πιο ακριβά το νερό (το ένα πέμπτο του εισοδήματος ενός Μαυριτανού), την
παιδεία, την υγεία. Οι οπαδοί της παγκοσμιοποίησης λένε πως οι χώρες που έχουν
προβλήματα είναι εκείνες που δεν έχει αγγίξει ακόμη η παγκοσμιοποίηση. Όμως,
πολλές τριτοκοσμικές ­ κυρίως αφρικανικές ­ χώρες που εδώ και δέκα χρόνια
άνοιξαν τις οικονομίες τους, βούλιαξαν ακόμη πιο βαθιά. Γιατί χωρίς υποδομή ­
μεταφορές, ηλεκτρισμό, τεχνογνωσία, υγεία ­ πώς να γίνουν ανταγωνιστικές;

Η παγκοσμιοποίηση…

… όπως και η σταλινική εκδοχή του κομμουνισμού, αντλεί την ισχύ της από την
πεποίθηση των ζηλωτών της πως έχουν την Ιστορία στο πλευρό τους. Όπως οι
σταλινικοί, χαρακτηρίζουν και αυτοί όσους διαφωνούν μαζί τους αδαείς,
αντιδραστικούς και εχθρούς του λαού. Αν κάποιοι άνθρωποι δεν κατορθώνουν να
επιζήσουν στη σύγχρονη οικονομική ζούγκλα, λένε οι ιδεολόγοι της
παγκοσμιοποίησης, είναι βέβαια λυπηρό, αλλά πάντως πρόκειται για αναγκαίες
θυσίες στον δρόμο προς το γενικότερο καλό. Στο κάτω-κάτω, λένε, η
παγκοσμιοποίηση άλλαξε τη ζωή πολλών ανθρώπων προς το καλύτερο. Όμως και με
τον κομμουνισμό, οι περισσότεροι Ρώσοι δεν έζησαν καλύτερα από ό,τι ζούσαν με
το τσαρικό καθεστώς (ή από ό,τι ζουν σήμερα με την καπιταλιστική νέα τάξη);
Θεωρίες και λόγια λοιπόν. Και τότε και τώρα. Οι ίδιες ανθρωποθυσίες στον βωμό
του μέλλοντος, από θύτες που φορούν περίπου τα ίδια ρούχα, αλλιώς.