Η μαμά υφαίνει στον αργαλειό, στα αναγνωστικά του Δημοτικού!

Εξιδανικευμένες εικόνες, οι περισσότερες από αυτές ανήκουν πλέον στο παρελθόν, παρουσιάζουν τα βιβλία κυρίως του Δημοτικού αλλά και του Γυμνασίου. Ο τσαγκάρης και ο ξυλοκόπος είναι δύο από τα επαγγέλματα που παρουσιάζονται συχνά! Η εικόνα και η έννοια της οικογένειας παίρνει διαφορετική μορφή στις σελίδες των βιβλίων από αυτήν που ζουν καθημερινά οι μαθητές. Σχεδόν καμιά αναφορά δεν γίνεται στις νέες τεχνολογίες, το Ίντερνετ ως μέρος της καθημερινότητας των παιδιών

Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας ξυλοκόπος. Πήγαινε συχνά στο δάσος, έκοβε
ξύλα, φόρτωνε τον γάιδαρό του και κατέβαινε στη χώρα να τα πουλήσει. Κάπου
κάπου κατέβαινε και χωρίς ξύλα, για καμιά δουλειά.

Το παραπάνω δεν αποτελεί την αρχή ενός παραμυθιού. Δεν ανήκει στη σφαίρα της
φαντασίας. Είναι οι τέσσερις πρώτες αράδες της σελίδας 53 στο αναγνωστικό της
Γ’ Δημοτικού. Πρόκειται βέβαια για το αναγνωστικό που εκδόθηκε για πρώτη φορά
το 1983, το ίδιο που κουβαλούσαν στη σχολική τους τσάντα τα παιδιά που
φοιτούσαν στη Γ’ Δημοτικού κατά το σχολικό έτος 2000 – 2001!

Σκηνές από περασμένες εποχές και αντιλήψεις που ανήκουν στο παρελθόν έχουν, ως
φαίνεται, κυρίαρχη θέση σε πολλά από τα βιβλία που διδάσκονται στα σύγχρονα
ελληνικά σχολεία. Αντίθετα, στα αναγνωστικά ή τα βιβλία που αναλαμβάνουν
τις… συστάσεις μεταξύ των παιδιών και του κόσμου, ακόμα και στα βιβλία της
Ιστορίας, δεν έχουν θέση εικόνες από την πραγματικότητα που ζουν σήμερα τα
παιδιά.

Στη σελίδα 23 του αναγνωστικού που διαβάζουν τα «πρωτάκια» του Δημοτικού, η
ημέρα μιας τυπικής οικογένειας ξεκινά με τον πατέρα να ξεκινά για τους αγρούς
οδηγώντας το τρακτέρ και καταλήγει με όλη την οικογένεια γύρω από το βραδινό
τραπέζι…

Και ενώ η χώρα μας βρίσκεται μερικά βήματα πριν από την εισαγωγή του ευρώ στην
καθημερινή ζωή, το βιβλίο «Εμείς κι ο κόσμος» της Β’ Δημοτικού, στο κεφάλαιο
που αφιερώνει στα νομίσματα, απεικονίζει χαρτονομίσματα και κέρματα που έχουν
πάψει να κυκλοφορούν στην Ελλάδα!

«Η σύγχρονη κοινωνία δεν αντικατοπτρίζεται στα σχολικά βιβλία, αφού το
περιεχόμενό τους είναι σε μεγάλο βαθμό ξεπερασμένο. Στα παιδιά παρουσιάζονται
πάντα εξωραϊσμένες εικόνες για τη ζωή και τον κόσμο», τονίζει η δρ
Παιδαγωγικών Ευαγγελία Κανταρτζή.

Στα αναγνωστικά του Δημοτικού, που έχουν τον τίτλο «Η γλώσσα μου», η εικόνα
της οικογένειας αποτελείται πάντα από τους δύο γονείς, τα παιδιά ­ συνήθως δύο
­, τον παππού και τη γιαγιά. «Η γιαγιά χαμογέλασε. Α, τι γλυκό που ήταν το
φιλί της γιαγιάς!», περιγράφει κείμενο στο βιβλίο της Γ’ τάξης.

Σε κανένα από τα βιβλία αυτά δεν παρουσιάζεται η μονογονεϊκή οικογένεια ή το
διαζευγμένο ζευγάρι. «Δεν έχουν πολλοί μαθητές σήμερα την πολυτέλεια να ζουν
με τη γιαγιά. Και η οικογενειακή ενότητα που παρουσιάζουν τα βιβλία σε καμιά
περίπτωση δεν αντανακλά τη συνηθισμένη δυναμική των σύγχρονων οικογενειακών
σχέσεων. Σε μια εποχή που το διαζύγιο είναι κάτι συνηθισμένο, στα αναγνωστικά
εξακολουθεί να είναι ταμπού», προσθέτει η κ. Κανταρτζή.

Όμως, ούτε και τα προβλήματα της σύγχρονης καθημερινότητας δεν φαίνεται να
αποτελούν μέρος των βιβλίων που διδάσκονται στα σημερινά σχολεία. Το άγχος, τα
οικονομικά προβλήματα, ακόμα και το ποιος θα προσέχει τα παιδιά όταν η μητέρα
είναι στη δουλειά, παραμένουν άγνωστα στα παιδιά του Δημοτικού.

Και ενώ οι γονείς των περισσότερων παιδιών στη χώρα μας απασχολούνται σε
επαγγέλματα που σχετίζονται με επιστήμες ή κάθε είδους επιχειρήσεις, τα βιβλία
δείχνουν να έχουν άλλη άποψη. «Η μητέρα του Θανάση υφαίνει καθισμένη στον
αργαλειό της. Τον έχει στημένο στο ευρύχωρο, δροσερό κατώι του σπιτιού»,
αφηγείται το αναγνωστικό της Δ’ τάξης…

Ο τσαγκάρης, ο γεωργός και ο ξυλοκόπος ασκούν συχνά το επάγγελμά τους μέσα σε
ολόκληρα κεφάλαια των βιβλίων, ενώ ο γιατρός, ο δικηγόρος ή ο επιχειρηματίας
(επαγγέλματα που έχουν περισσότερες πιθανότητες να ασκούνται από τους γονείς)
θα αργήσουν πολύ να εμφανιστούν μπροστά στα μάτια των παιδιών. Αντίθετα, στο
«Εμείς και ο κόσμος», που διδάσκονται οι μαθητές στη Β’ Δημοτικού, το κεφάλαιο
που μιλάει για τις δουλειές που κάνουν οι άνθρωποι παρά τον… αισιόδοξο
πρόλογο («… επειδή οι ανάγκες είναι πολλές, είναι πολλά και τα
επαγγέλματα»), δεν αναφέρει παρά μόνο τέσσερα επαγγέλματα: τον επιπλοποιό, τη
νηπιαγωγό, τους αγρότες και τον ταχυδρόμο!

Παρόμοια είναι η εικόνα και σε αρκετά από τα βιβλία των Μαθηματικών, της
Φυσικής και της Χημείας. Παραδείγματα και εικόνες από την καθημερινότητα των
ίδιων των παιδιών απουσιάζουν από το βιβλίο Φυσικής της Β’ Γυμνασίου, δίνοντας
τη θέση τους σε εικόνες φυσικών οργάνων ή ιστορικές απεικονίσεις διάσημων
φυσικών.

Πάντως, αρκετά από τα βιβλία της Φυσικής, κυρίως του Γυμνασίου, παραπέμπουν σε
σκηνές από τη ζωή των μαθητών. Για παράδειγμα, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και
το τζόιστικ ­ γνώριμο στα παιδιά εξάρτημά του ­ έχουν μια θέση στην
εικονογράφηση.

Φαίνεται, όμως, πως στην περίπτωση αυτή, το πρόβλημα εντοπίζεται αλλού. «Η
σχολική Φυσική θα πρέπει να διαχωρίζεται από τη Φυσική ως επιστήμη. Και τα
σχολικά βιβλία Φυσικής θα πρέπει να τροποποιηθούν με τέτοιον τρόπο, ώστε οι
μαθητές να καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για μια πολιτιστική έννοια, που αγγίζει
όλους τους τομείς της ζωής μας.

Η προσκόλληση στους ορισμούς και τις εξισώσεις δεν είναι ο κατάλληλος τρόπος
για να έρθουν τα παιδιά κοντά με τη Φυσική, να αποκτήσουν δεξιότητες και να
μπουν στη λογική της επιστήμης», υπογραμμίζει ο κ. Νίκος Παπασταματίου,
καθηγητής Φυσικής και ένας από τους συγγραφείς των βιβλίων του Γυμνασίου.

Έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία της αναθεώρησής τους

«Στην πορεία φάνηκε πως υπήρχαν προβλήματα σε ορισμένα από τα σχολικά βιβλία.
Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι όλα είναι ακατάλληλα για τη διδασκαλία. Ήδη έχει
ξεκινήσει η διαδικασία αναθεώρησης των βιβλίων, ενώ ορισμένα από αυτά θα είναι
στα σχολεία από τη μεθεπόμενη χρονιά», ανέφερε στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του
Παιδαγωγικού Ινστιτούτου κ. Σταμάτης Αλαχιώτης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στο πλαίσιο της αναμόρφωσης των προγραμμάτων σπουδών θα
ενταχθεί και μια ζώνη δραστηριοτήτων, τόσο στο Δημοτικό όσο και στο Γυμνάσιο,
η οποία θα περιλαμβάνει πληροφορίες και γνώσεις που δεν εντάσσονται στη μέχρι
σήμερα διδασκαλία. Το πρόγραμμα αυτό έχει εφαρμοστεί πιλοτικά σε τέσσερα
Δημοτικά Σχολεία της Αττικής, ενώ την επόμενη χρονιά αναμένεται να επεκταθεί
σε 150 Δημοτικά και 50 Γυμνάσια όλης της χώρας.

Οκτώ νέα βιβλία αναμένεται να φτάσουν στα σχολικά θρανία από τον Σεπτέμβριο.
«Στα βιβλία που κυκλοφορούσαν μέχρι σήμερα και είχαν πρωτοεκδοθεί το 1983
περιλαμβάνονταν ενότητες οι οποίες έπρεπε να εκσυγχρονισθούν», εξηγεί ο κ.
Χρίστος Τσολάκης, επικεφαλής των ομάδων εργασίας για τα βιβλία γλωσσικής
διδασκαλίας Γυμνασίου και Λυκείου.

Ξεφυλλίζοντας ένα από τα καινούργια βιβλία που φέρουν τον τίτλο «Νεοελληνική
Γλώσσα» για τη Β’ και τη Γ’ τάξη του Γυμνασίου, ο κ. Τσολάκης παρατηρεί πως
γίνονται εκτενείς αναφορές σε σύγχρονα θέματα. Η χρήση του Ίντερνετ, η εργασία
των ανηλίκων και η θέση της γυναίκας στον εργασιακό χώρο είναι μερικά από τα
ζητήματα που γεμίζουν τις σελίδες. Αποσπάσματα από εφημερίδες ή βιβλία έχουν
και αυτά τη θέση τους στα καινούργια βιβλία.

«Τα αναθεωρημένα αυτά βιβλία θα βοηθήσουν τον μαθητή να γνωρίσει τη γλώσσα
αλλά και την ίδια τη ζωή», τονίζει ο κ. Τσολάκης.