Μας απειλούν 200 ρωσικές Χιροσίμες

Σοβιετικό υποβρύχιο παροπλισμένο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο

Στο μέσον της απομονωμένης περιοχής της Χερσονήσου Κόλα ­ πλούσιας σε γρανίτη
και σημύδες ­ τρία πυρηνικά υποβρύχια βρίσκονται οξειδωμένα στα παγωμένα νερά
του Σνεζνογκόρσκ.

Αυτά τα υποβρύχια δεν θα ξαναχρησιμοποιηθούν. Υπ’ αυτήν την έννοια, η παρουσία
τους εδώ θεωρείται «καλή είδηση». Όσοι όμως έχουν αναλάβει τη φροντίδα τους,
φοβούνται ότι τόσο αυτά όσο και δεκάδες άλλα του είδους θα μπορούσαν να
προκαλέσουν καταστροφή, που θα έκανε ακόμη και εκείνη του Τσερνόμπιλ να ωχριά
μπροστά της.

Θα είναι αργά

Πριν από δύο χρόνια, ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, Ρόμπιν Κουκ,
υποσχέθηκε πέντε εκατομμύρια στερλίνες, ως βοήθεια για τον καθαρισμό από
πυρηνικά της περιοχής του Μουρμάνσκ. Η προσπάθεια αυτή εντασσόταν στο ευρύτερο
πρόγραμμα πυρηνικού καθαρισμού στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Τα χρήματα δεν
ήρθαν. Οι συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών πριν από λίγες ημέρες δεν
κατέληξαν πουθενά. Αν συνεχίσουν να εκφράζονται δισταγμοί για αρκετό καιρό, οι
Ρώσοι πιστεύουν ότι μπορεί εν τέλει να είναι πολύ αργά. «Δεν θέλω να φανώ
υπερβολικός. Νομίζω όμως ότι λίγοι στην Ευρώπη έχουν εκτιμήσει τον πραγματικό
κίνδυνο», δήλωσε ο κυβερνήτης του Μουρμάνσκ Γιούρι Γεβντοκίμοφ.

Απαγορευμένη

Μέχρι πρόσφατα, η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις Νέρπα για την ανακατασκευή
υποβρυχίων στο Σνεζνογκόρσκ ήταν απαγορευμένη. Ακόμη και τώρα έχεις την
αίσθηση ότι οι διευθυντές του εργοστασίου διαθέτουν μεγάλη γενναιότητα για να
φθάσουν στο σημείο να ανοίξουν τις σκουριασμένες πύλες. Πιστεύουν όμως ότι δεν
έχουν επιλογές. Θέλουν ο υπόλοιπος κόσμος να τους βοηθήσει να αποσοβήσουν τον
κίνδυνο μιας πυρηνικής αποκάλυψης. Και γι’ αυτούς, ο κίνδυνος είναι
πραγματικός. Με τα λόγια του διευθυντή Πάβελ Στέμπλιν, «ο Θεός δεν επιτρέπει
να συμβεί εδώ μια τραγωδία. Αν όμως συμβεί, τότε ο κόσμος θα ξυπνήσει».

Θεωρητικά, οι χώρες της Δύσης αναγνωρίζουν τον κίνδυνο που προκαλείται από το
νεκροταφείο των οξειδωμένων πυρηνικών υποβρυχίων. Βρετανοί αξιωματούχοι
υποστηρίζουν ότι η ρωσική γραφειοκρατία είναι εμπόδιο, ενώ λέγεται ότι υπάρχει
έλλειψη διαφάνειας και το νομικό πλαίσιο δεν είναι σαφές. Το μόνο στο οποίο
συμφωνούν οι δύο πλευρές είναι ότι αν πάει κάτι στραβά, θα πάει στ’ αλήθεια
πολύ στραβά. Ρώσοι αξιωματούχοι μιλούν για «200 Χιροσίμες».

Κατάρρευση

Ένα στρατηγικό πυρηνικό υποβρύχιο σκουριάζει στα παγωμένα νερά του Σνεζνογκόρσκ. Ο κίνδυνος μιας νέας πυρηνικής αποκάλυψης είναι ορατός

Το Σνεζνογκόρσκ βρίσκεται βορειοδυτικά του Μουρμάνσκ. Είναι μια πόλη με μισό
εκατομμύριο κατοίκους και ατέλειωτα οικοδομικά τετράγωνα, πολλά από τα οποία
είναι έτοιμα να καταρρεύσουν. Εδώ, η οικονομική μεταστροφή που παρατηρείται σε
άλλα σημεία της Ρωσίας, φαντάζει, στην καλύτερη περίπτωση, μακρινό όνειρο. Την
περασμένη εβδομάδα η τοπική εταιρεία ηλεκτρισμού απείλησε να διακόψει την
παροχή ρεύματος στη βάση, διότι οι οφειλές της ξεπερνούν το ένα έτος. Αν
σταματήσει η παροχή που κρατάει τα υποβρύχια σε επίπλευση με συμπιεσμένο αέρα,
υπάρχει ο κίνδυνος τα σκάφη να βυθιστούν στις προβλήτες, όπου είναι
αγκυροβολημένα. Στην περιοχή υπάρχουν 200 πυρηνικοί αντιδραστήρες και 80
πυρηνικά υποβρύχια που αναμένεται να παροπλιστούν.

20.000 ράβδοι

Ο Βόρειος Στόλος έχει την κύρια βάση του στο Σεβερομόνσκ, δυτικά του
Μουρμάνσκ. Το «Λέπσε», ένα παλιό σοβιετικό σκάφος ανεφοδιασμού στον Κόλπο του
Μουρμάνσκ, φέρει τεράστιες ποσότητες εξαντλημένων πυρηνικών καυσίμων. Ο
Αλεξάντερ Ρουζανκίν, πρόεδρος της επιτροπής ασφάλειας της περιοχής για τη
ραδιενέργεια και την πυρηνική μετατροπή, υποστηρίζει: «Δεν γνωρίζω καμιά
τεχνολογία που να μπορεί να αντιμετωπίσει αυτό το σκάφος». Αν το σκουριασμένο
«Λέπσε» βυθιζόταν, θα απελευθέρωνε ραδιενέργεια σε καταστροφικό βαθμό. Στον
Κόλπο Αντρέγεβα, δυτικότερα, 20.000 ράβδοι εξαντλημένου καυσίμου είναι
αποθηκευμένοι σε σκουριασμένους αποθηκευτικούς χώρους. Με λίγα λόγια,
πρόκειται για έναν κατάλογο με περιβαλλοντικούς εφιάλτες.

1,5 δισ. δολάρια

Οι Ρώσοι υπολογίζουν ότι χρειάζονται 1,5 δισ. δολάρια, ώστε τα πυρηνικά
προβλήματα της Θάλασσας Μπάρεντς να τεθούν υπό έλεγχο. Η ίδια η Ρωσία, όπως
είναι γενικά αποδεκτό, δεν μπορεί να καταβάλει ολόκληρο το ποσόν. Προσφορές
έρχονται ακόμη από τους Νορβηγούς, τους Αμερικανούς και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ρώσοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα της «πρόσβασης» και της
αδυναμίας κάποτε να «ανοίγουν τις πόρτες» έχει πλέον λυθεί. Σήμερα όμως τα
περιβαλλοντικά προβλήματα είναι μεγαλύτερα από ποτέ. Η προσπάθεια απόκρυψης
της καταστροφής του Τσερνόμπιλ το 1986 ήταν καταστροφική. Τα ταμπού ωστόσο
παραμένουν.

Το «Κουρσκ»

Όταν ο Αλεξάντερ Νικίτιν, πρώην καπετάνιος, εξέθεσε το πρόβλημα των πυρηνικών
αποβλήτων στην περιοχή του Μουρμάνσκ σε μια νορβηγική περιβαλλοντική οργάνωση
το 1996, οι αρχές αντέδρασαν έντονα και τον κατηγόρησαν για κατασκοπεία.

Τελικά, απηλλάγη των κατηγοριών και απελευθερώθηκε. Ακόμη και στις μέρες μας,
οι κακές συνήθειες κόβονται δύσκολα… Από εδώ το υποβρύχιο «Κουρσκ» απέπλευσε
για το μοιραίο ταξίδι του πέρυσι. Μια ανθρώπινη τραγωδία, της οποίας οι
περιβαλλοντικές συνέπειες πιθανόν να μην έχουν ολοκληρωθεί.

Ο κ. Ρουζανκίν πιστεύει ότι το Κρεμλίνο εμφανίζεται σχεδόν εξίσου απρόθυμο να
αντιμετωπίσει το πρόβλημα, όσο και η υπόλοιπη Ευρώπη. Κανείς στο Μουρμάνσκ ή
το Σνεζνογκόρσκ δεν μπορεί να παραμένει απληροφόρητος για το εκρηκτικό
πρόβλημα που ελλοχεύει στις αυλές τους. Και όπως το θέτει ο ίδιος, «η Μόσχα
είναι μακριά, εμείς είμαστε γείτονες».