Βαβέλ θυμίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Ο Ζαν Κλοντ Τρισέ, διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας και μέλος του
διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, προσέφερε ένα
ζωντανό μάθημα για το πώς το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα δεν κατάφερε να
δημιουργήσει μια κοινή γραμμή και άποψη για την πορεία της ευρωπαϊκής
οικονομίας. Με δηλώσεις που ταρακούνησαν τον περασμένο Μάρτιο τις
χρηματοπιστωτικές αγορές, ο Τρισέ υποστήριξε ότι τα επιτόκια της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας πρέπει να μειωθούν, καθώς οι ιθύνοντες της ευρωπαϊκής
νομισματικής πολιτικής δεν ανησυχούσαν πλέον για την πορεία του πληθωρισμού.
Δέκα ημέρες αργότερα, μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να
διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια, ο κ. Τρισέ υποχώρησε. Έχοντας την εμφάνιση
ενός ανθρώπου που έδινε απολογία για τις αμαρτίες του, διάβασε κατά τη
διάρκεια μιας συνάντησης κορυφαίων οικονομικών αξιωματούχων από τη Γερμανία
και τη Γαλλία μια δήλωση του Βιμ Ντούιζενμπεργκ, προέδρου της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας.

Η Τράπεζα «επιβεβαιώνει τη θέση τού περιμένουμε και βλέπουμε», διάβασε δυνατά
και με σοβαρό ύφος ο κ. Τρισέ. Η καταπολέμηση του πληθωρισμού εξακολουθούσε να
είναι ο πρωταρχικός στόχος της Κεντρικής Τράπεζας και εξακολουθούσε να
ανησυχεί για τις επιπτώσεις από τις υψηλές τιμές του αργού πετρελαίου.

Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η αλλαγή πλεύσης του κ. Τρισέ δείχνει ανάγλυφα
τις διαφορές απόψεων που υπάρχουν στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας. Επιπλέον, δείχνει ανάγλυφα και τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ίδιας
της Κεντρικής Τράπεζας.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα έχει προχωρήσει σε επιθετικές
μειώσεις των επιτοκίων προκειμένου να διακόψει την επιβραδυντική πορεία της
αμερικανικής οικονομίας. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεσμεύτηκε να
διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια και στη συνέχεια σόκαρε τις αγορές
προχωρώντας σε μια μικρή μείωση. Τώρα τα διατηρεί πάλι αμετάβλητα. Τελικά, το
κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα της ευρωζώνης σηκώνει το χειρόφρενο ή πατά το γκάζι;

Η σύγχυση

Ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τονίζει ότι η στρατηγική της πρέπει να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο προβλέψιμη

Σε μια συνέντευξη που παραχώρησε πρόσφατα ο κ. Ντούιζενμπεργκ από τα γραφεία
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας παραδέχθηκε ότι ίσως ο κόσμος να βρίσκεται
σε σύγχυση σχετικά με τις προθέσεις της ΕΚΤ. «Δεν αρνούμαι ότι δεν είναι
εύκολη η εφαρμογή μιας στρατηγικής επικοινωνίας», λέει ο ίδιος. Επιμένει,
ωστόσο, ότι δεν είναι στις προθέσεις του να δημιουργεί σύγχυση. «Δεν είναι
στόχος μας ο αιφνιδιασμός των αγορών», προσθέτει. «Μέσω της εξήγησης της
στρατηγικής μας και των αποφάσεών μας επιθυμούμε να είμαστε όσο το δυνατόν
περισσότερο προβλέψιμοι και μη αιφνιδιαστικοί».

Αυτό, όμως, μπορεί να μην είναι απόλυτα εφικτό. Με καθαρά οικονομικούς όρους,
οι δώδεκα χώρες που απαρτίζουν τη ζώνη του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος
κινούνται προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Στις μεγάλες χώρες, όπως τη Γερμανία
και την Ιταλία, οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης έχουν επιβραδυνθεί σημαντικά.
Στις μικρότερες χώρες, όπως στην Ολλανδία και την Ιρλανδία, οι ρυθμοί
ανάπτυξης είναι ισχυρότεροι, αλλά ο πληθωρισμός τρέχει με τους ταχύτερους
ρυθμούς των τελευταίων χρόνων.

Αυτό θα αποτελούσε γρίφο για οποιαδήποτε κεντρική τράπεζα. Ορισμένοι αναλυτές
υποστηρίζουν ότι ο στόχος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να διατηρεί τον
πληθωρισμό κάτω από το επίπεδο του 2% είναι πολύ δύσκαμπτος και δημιουργεί
μεγάλες επιπλοκές.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα είναι πως οι αποφάσεις της πρέπει να
λαμβάνονται συναινετικά. Το 18μελές διοικητικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας περιλαμβάνει και τους 12 κεντρικούς τραπεζίτες των χώρων
της ευρωζώνης. Ο κ. Ντούιζενμπεργκ έχει ξεκαθαρίσει ότι προτιμά να μην πάρει
καμιά απόφαση που θα υποστηριζόταν από μια οριακή πλειοψηφία.

«’Ίσως να φαίνεται παράξενο, αλλά προσπαθώ να εξασφαλίσω τη συναίνεση», λέει ο
ίδιος. Αν μια συζήτηση οδηγήσει σε μια οριακή πλειοψηφία, τότε το πιθανότερο
είναι ότι θα αναβάλω τη λήψη της απόφασης».

Δύσκολοι καιροί

Οι τελευταίες εβδομάδες ήταν πολύ δύσκολες για τον κ. Ντούιζενμπεργκ.
Υπολείπονται μόλις έξι μήνες πριν από την κυκλοφορία των χαρτονομισμάτων και
κερμάτων ευρώ και το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα εξακολουθεί να κατρακυλά έναντι
του δολαρίου. Τα ευρώ, τα οποία ξεκίνησαν να συναλλάσσονται στις αγορές σε
ηλεκτρονική μορφή πριν από περίπου δυόμισι χρόνια, έχουν χάσει περίπου το 25%
της αξίας τους έναντι του δολαρίου. Όταν η Κεντρική Τράπεζα προσπάθησε να
στηρίξει το κοινό νόμισμα παρεμβαίνοντας στις αγορές συναλλάγματος, το
αποτέλεσμα ήταν αμελητέο.

Τους τελευταίους μήνες η κατάσταση ήταν πολύ περίπλοκη. Τον Μάρτιο ο κ. Τρισέ
και άλλοι κορυφαίοι αξιωματούχοι προκάλεσαν σύγχυση στους αναλυτές και τις
αγορές λέγοντας αρχικά ότι είχε φθάσει η ώρα για μια μείωση των επιτοκίων και
στη συνέχεια αναίρεσαν τα λεγόμενά τους. «Πριν από μερικούς μήνες ανησυχούσαμε
πολύ, πάρα πολύ για τον πληθωρισμό», δήλωσε ο κ. Τρισέ πριν υποχωρήσει για να
μπει σε κοινή γραμμή με τον κ. Ντούιζενμπεργκ. «Τώρα πλέον δεν ανησυχούμε».

Στις 10 Μαΐου, ωστόσο, η Κεντρική Τράπεζα φάνηκε να αλλάζει και πάλι στάση.
Μόλις ο κ. Ντούιζενμπεργκ κατάφερε να πείσει τις αγορές ότι η Κεντρική Τράπεζα
της ευρωζώνης δεν θα προχωρήσει σε μείωση των επιτοκίων, εξέπληξε τους πάντες
ανακοινώνοντας μια μικρή μείωση των επιτοκίων. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ τη
δικαιολόγησε υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια τεχνική διόρθωση, επειδή η
Κεντρική Τράπεζα είχε αναθεωρήσει τις στατιστικές μεθόδους μέτρησης της
προσφοράς χρήματος.

Ελάχιστοι άνθρωποι τον πίστεψαν εκείνη την ημέρα. Ωστόσο, από τότε έχουν
πραγματοποιηθεί άλλες τρεις συνεδριάσεις του διοικητικού συμβουλίου της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και τα επιτόκια έχουν παραμείνει αμετάβλητα.

Ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός αναλυτών υποστηρίζει ότι η διάρθρωση της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έχει περιορίσει την ευκαμψία της. Ο Φρίντριχ
Χάινεμαν, οικονομολόγος στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Οικονομικών Ερευνών στο Μανχάιμ
της Γερμανίας, τονίζει ότι οι αποφάσεις της ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας
εξαρτώνται περισσότερο από τις μικρότερες χώρες της ευρωζώνης. Και αυτές οι
χώρες ανησυχούν περισσότερο για τον πληθωρισμό και λιγότερο για την
επιβράδυνση των οικονομιών τους.

«Όσον αφορά το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, η Γερμανία είναι 150 φορές
μεγαλύτερη από το Λουξεμβούργο. Και οι δύο χώρες, όμως, έχουν από μια ψήφο στο
διοικητικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας».

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης