Πρόσωπα «Το θνήσκον ζώο»

Φίλιπ Ροθ. Δίχασε τους κριτικούς

Ένα έργο αντάξιο ενός μεγάλου συγγραφέα ή μήπως το κιτς ενός αφηγητή που
γερνάει και έχει αφήσει ήδη πίσω του τον καλύτερο εαυτό του; Το τελευταίο
μυθιστόρημα του Φίλιπ Ροθ, «Το θνήσκον ζώο», μόλις που έφτασε στα ράφια των
βιβλιοπωλείων, ωστόσο πρόλαβε να διχάσει τους κριτικούς. Η «Ουάσινγκτον Ποστ»
το παραβάλλει με έργα του Ντοστογιέφσκι, του Κάφκα και του Ζιντ. Για τους «Λος
Άντζελες Τάιμς» είναι μια εφηβική αφήγηση, με επαναλήψεις, γραμμένη σαν να
βρισκόμαστε στα μέσα της σεξουαλικής επανάστασης του ’60. Ανάμεσα στους δύο οι
«Νιού Γιόρκ Τάιμς», για τους οποίους ο συγγραφέας ελέγχει την αγγλική γλώσσα
καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο και έχει μεγάλη αφηγηματική δύναμη, ωστόσο
πετυχαίνει ένα αποτέλεσμα μέτριο, κυρίως ως μήνυμα και ως φιλοσοφία.
Πρωταγωνιστής του νέου μυθιστορήματος του Ροθ ­ ο οποίος γεννήθηκε το 1933 στο
Νιούαρκ του Νιού Τζέρσυ, έγινε παγκοσμίως διάσημος το 1969 με τη «Νόσο του
Πορτνόυ» και θεωρείται σήμερα ο σημαντικότερος εν ζωή συγγραφέας τής αγγλικής
γλώσσας ­ είναι ο Ντέηβιντ Κέπες, καθηγητής Λογοτεχνίας σε νεοϋορκέζικο
Πανεπιστήμιο. Γνωστός μας από προηγούμενα μυθιστορήματα του Ροθ, είναι τώρα 70
χρόνων και διηγείται την ερωτική ιστορία που είχε όταν ήταν 62 χρόνων, με μια
24χρονη φοιτήτριά του, την όμορφη Κονσουέλα Καστέγιο.

Μια άνιση σχέση δημιουργήθηκε ανάμεσα σ’ αυτόν τον μιας κάποιας ηλικίας
διανοούμενο και το χωρίς ιδιαίτερη κουλτούρα, αλλά ωραίο και με μεγάλες
φιλοδοξίες κορίτσι. Μια σχέση βασισμένη εξ ολοκλήρου στη σαρκική έλξη που
ασκούσε η Κονσουέλα ­ κι εδώ, λένε οι επικριτές του, ο Ροθ αγγίζει το κιτς.
Από την άλλη, προσθέτουν, οι λεπτομερείς περιγραφές των περιπτύξεών τους και
οι ασυνήθιστες πρακτικές υποταγής του δασκάλου στη μαθήτρια αγγίζουν την
πορνογραφία. Ο Ροθ επιδιώκει προφανώς με τον τρόπο αυτό να προκαλέσει
σκάνδαλο, αλλά και να θίξει ένα θέμα καινούργιο γι’ αυτόν, τη μοναξιά. Ο Κέπες
είναι μόνος, από επιλογή. Έχει εγκαταλείψει τη σύζυγό του, για να είναι
ελεύθερος. Ο γιος του είναι ξένος γι’ αυτόν και τον μισεί. Ο Κέπες ξέρει πως
έσφαλε, επιλέγοντας το σεξ έναντι του γάμου. Κι έτσι, όταν η Κονσουέλα, οκτώ
χρόνια μετά, τον αναζητεί για να μην είναι μόνη έπειτα από μία μαστεκτομή, ο
Κέπες μένει μαζί της, μολονότι δεν τον ελκύει πια σεξουαλικά. Επιλέγει έτσι
την ειλικρίνεια και ένα είδος συζυγικής πίστης εις βάρος του σεξ και
απαρνείται την ελευθεριότητα. Για τους υποστηρικτές του, ο Ροθ βρίσκει στο
βιβλίο αυτό τον καλύτερο εαυτό του. Για τους επικριτές του, κάνει ένα τρομερό
βήμα προς τα πίσω.