Εκτός κοινοτικών κονδυλίων η μισή Ελλάδα

Με δραστική μείωση της κοινοτικής χρηματοδότησης απειλείται η Ελλάδα, μετά τη
διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν δεν αλλάξουν στο μεταξύ οι κοινοτικοί
κανονισμοί που ρυθμίζουν τα όρια, με βάση τα οποία χορηγούνται σήμερα τα
κοινοτικά κονδύλια στις περιφέρειες.

Κι αυτό γιατί τα νέα κράτη-μέλη είναι φτωχότερα από τα υφιστάμενα και θα
διαμορφώσουν σε χαμηλότερο επίπεδο το μέσο κοινοτικό ΑΕΠ, με αποτέλεσμα η
Ελλάδα, η Ισπανία και η Πορτογαλία να εμφανισθούν ως πλουσιότερες και να μην
δικαιούνται πλέον χρηματοδότησης.

Σύμφωνα μάλιστα με υπολογισμούς του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, οι οποίοι
βεβαίως δεν έχουν δημοσιοποιηθεί για ευνόητους λόγους, εκτός χρηματοδότησης
βαδίζουν ήδη, λόγω υψηλού επιπέδου ανάπτυξης, οι περιφέρειες Αττικής, Στερεάς
Ελλάδος, Κρήτης, Νοτίου Αιγαίου και Κεντρικής Μακεδονίας, των οποίων το ΑΕΠ θα
ξεπερνά σύντομα το 75% του μέσου κοινοτικού. Το 75% είναι το όριο που ισχύει
σήμερα για να ενταχθεί μια περιφέρεια στον λεγόμενο «στόχο 1» των διαρθρωτικών
ταμείων (καθυστέρηση στην ανάπτυξη) και να δικαιούται κοινοτικής
χρηματοδότησης. Η εξαίρεση αυτών των περιοχών από τον «στόχο 1», αν γινόταν
σήμερα, θα σήμαινε αυτόματα μείωση του ύψους της χορηγούμενης κοινοτικής
βοήθειας στο ήμισυ. Πάντως, τέτοιος κίνδυνος δεν υπάρχει άμεσα καθώς έχουν
εξασφαλισθεί οι πόροι έως το 2006.

Στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας έχουν ήδη συναντηθεί και συζητήσει
ατύπως το πρόβλημα με αντίστοιχα στελέχη των Ισπανών, προκειμένου να εξευρεθεί
κοινή γραμμή πλεύσης των δύο χωρών ­ και της Πορτογαλίας ­ ενόψει των
διαπραγματεύσεων για τη διεύρυνση.

Στην πραγματικότητα, η συζήτηση για τη μελλοντική χρηματοδότηση των
περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη ξεκινήσει, αν και είναι ακόμη
νωρίς, αφού μόλις ξεκίνησε η εφαρμογή του τρέχοντος Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου
Στήριξης, που λήγει το 2006. Η πρωτοβουλία ανήκει στον Ισπανό πρωθυπουργό κ.
Χοσέ Μαρία Αθνάρ, ο οποίος έστειλε επιστολή, μεταξύ άλλων, στον Έλληνα ομόλογό
του κ. Κ. Σημίτη, στις 17 Απριλίου, όπου επεσήμαινε ότι η προώθηση των
διαπραγματεύσεων για τη διεύρυνση σε ουσιαστικό στάδιο επιβάλλει την έναρξη
της συζήτησης για τη μελλοντική χρηματοδότηση της περιφερειακής πολιτικής.

Σε μνημόνιο, που συνόδευε την επιστολή, μάλιστα, ο κ. Αθνάρ έθιγε καθαρά το
θέμα της «στατιστικής», όπως τη χαρακτήριζε, μείωσης του μέσου κοινοτικού ΑΕΠ
και της αντίστοιχης αύξησης του εισοδηματικού επιπέδου των σημερινών
κρατών-μελών, χωρίς στην πραγματικότητα να έχουν γίνει πλουσιότερα.

Θέλοντας να δείξει ότι εννοούσε, για άλλη μια φορά, να πετύχει τον στόχο της,
η Ισπανία απείλησε ακόμη και με βέτο τη διεύρυνση. Μια στάση από την οποία
έκανε, πάντως, πίσω την περασμένη Τρίτη, μη θέλοντας να εξοργίσει, όπως
φαίνεται, τους Γερμανούς, αλλά και αποσπώντας ­ πιθανότατα ­ κάποιο
αντάλλαγμα. Συγκεκριμένα, εκπρόσωπός της ανέφερε ότι θα αρκεσθεί σε μια δήλωση
της σουηδικής προεδρίας, που λήγει στο τέλος Ιουνίου, με την οποία θα καλείται
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει τις προτάσεις της για τη χρηματοδότηση της
περιφερειακής πολιτικής μετά τη διεύρυνση. Αυτό πρέπει να έχει γίνει έως το
τέλος του χρόνου, πριν αναλάβει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης η ίδια η
Ισπανία, τον Ιανουάριο του 2002.

Οι φτωχοί και οι μεσαίοι

Το πρόβλημα είχε φανεί ήδη από τον Ιανουάριο, όταν δόθηκε στη δημοσιότητα η
δεύτερη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Οικονομική και Κοινωνική
Συνοχή. Στην έκθεση εκείνη αναφερόταν ότι με τη διεύρυνση θα δημιουργηθούν
τρεις κατηγορίες χωρών: οι πλούσιες, που είναι τα περισσότερα σημερινά κράτη
-μέλη, οι φτωχές, που είναι τα περισσότερα από τα υποψήφια προς ένταξη κράτη,
και οι μεσαίες, στις οποίες περιλαμβάνονται η Ελλάδα, η Ισπανία και η
Πορτογαλία. Μόνο και μόνο από την κατάταξη αυτή προέκυπτε ότι το επίπεδο
στήριξης των «μεσαίων» χωρών πρόκειται να μειωθεί.

Λίγο αργότερα, η Ισπανία έθεσε το θέμα της μελλοντικής χρηματοδότησης, όταν οι
Γερμανοί έθεταν το δικό τους πρόβλημα, σε σχέση με τη διεύρυνση, που είναι η
ελεύθερη διακίνηση πολιτών στην Ένωση. Οι Γερμανοί ζήτησαν να ισχύσει 7χρονη
μεταβατική περίοδος για τους πολίτες των νέων κρατών-μελών, ώστε να μην
πλημμυρίσει η Γερμανία με Πολωνούς, Τσέχους και άλλους.

Οι Ισπανοί αντέτειναν ότι η διεύρυνση δεν θα γίνει καν αν δεν εξασφαλισθεί το
μέλλον της κοινοτικής χρηματοδότησης. Κάτι που εξόργισε τους πλέον ένθερμους
υποστηρικτές των νέων κρατών-μελών, που είναι οι Γερμανοί.

Η Ισπανία θέλει να λυθεί το πρόβλημα άμεσα, όσο ακόμη διαθέτει το όπλο του
βέτο. Μάλιστα, προβλέποντας ότι το πρόβλημα θα ανέκυπτε, η Ισπανία σε
συνεργασία με την Ελλάδα είχε εξασφαλίσει στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης για
τη Συνθήκη της Νίκαιας το βέτο για τις αποφάσεις που αφορούν την περιφερειακή
πολιτική, ενώ καταργήθηκε για μια σειρά άλλων αποφάσεων.

Δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις περιφερειακής πολιτικής θα έχουν όμως και τα νέα
κράτη-μέλη, όταν ενταχθούν. Γι’ αυτό η Ισπανία πιέζει να εξασφαλισθεί από
τώρα, πριν από την ένταξή τους, η μελλοντική χρηματοδότηση.

Νέο όριο το 90%

Σύμφωνα με εκτιμήσεις κοινοτικών πηγών, θεωρείται πολύ πιθανό να διατυπώσει η
Ισπανία το αίτημα να ισχύσει ως νέο όριο για την «επιλεξιμότητα» των
περιφερειών το 90% του μέσου κοινοτικού ΑΕΠ.

Το όριο αυτό ισχύει σήμερα μόνο για το Ταμείο Συνοχής, το οποίο χρηματοδοτεί
χώρες και όχι περιφέρειες. Όποια χώρα βρίσκεται κάτω από το 90% του μέσου
κοινοτικού ΑΕΠ δικαιούται χρηματοδότησης από το Ταμείο Συνοχής, δηλαδή είναι
«επιλέξιμη», σύμφωνα με την κοινοτική ορολογία.

Πιθανότατα, μάλιστα, να προωθηθεί μια λύση σύμφωνα με την οποία θα καταργηθεί
το Περιφερειακό Ταμείο και θα διατηρηθεί, ενισχυμένο, μόνο το Ταμείο Συνοχής.

Το πρόβλημα είναι ότι με βάση τις προβλέψεις για τον ρυθμό ανάπτυξης, η
Ισπανία ως χώρα θα βρίσκεται πάνω και από το 90% του μέσου κοινοτικού ΑΕΠ,
μετά τη διεύρυνση.

Η Ελλάδα, από την άλλη μεριά, που σήμερα (επίσημα στοιχεία 1998) βρίσκεται στο
69%, θα βρεθεί στο 79% του μέσου κοινοτικού ΑΕΠ με τη διεύρυνση, ενώ με τον
προβλεπόμενο ρυθμό ανάπτυξης θα έφτανε το 2002 το 83%, παραμένοντας
τουλάχιστον κάτω από το όριο του 90%.

Έτσι, προκύπτει ότι για την Ελλάδα το νέο όριο που θα διαπραγματευθεί θα είναι
το 90%.

Πάντως, για τη χώρα μας κρίσιμες θεωρούνται οι επιδόσεις της στο τρέχον ΚΠΣ,
από τις οποίες θα εξαρτηθεί, πιθανότατα, η μελλοντική της χρηματοδότηση.

Οποιαδήποτε λύση και αν δοθεί στο θέμα της μελλοντικής χρηματοδότησης της
περιφερειακής πολιτικής προϋποθέτει, πάντως, όπως τόνισαν σε πρόσφατη
συνέντευξη Τύπου ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Χρήστος Πάχτας και ο
γενικός γραμματέας του υπουργείου κ. Κώστας Θέος, μια νέα αντιμετώπιση του
προϋπολογισμού της Ένωσης.

Θα χρειασθεί οπωσδήποτε ενίσχυση των συνεισφορών, που σήμερα περιορίζονται στο
1,09% του κοινοτικού ΑΕΠ, ενώ ο ίδιος ο υφιστάμενος Κανονισμός προβλέπει
δυνατότητα αύξησής τους στο 1,27%. Ένα όριο που ποτέ δεν εξαντλείται.

Όταν θα ξεκινήσει αυτός ο διάλογος, δηλαδή πολύ σύντομα, θα υπάρξει έντονη
αντιπαράθεση, καθώς η Γερμανία έχει ήδη δηλώσει πως όχι μόνο δεν προτίθεται να
αυξήσει τη συνεισφορά της, αλλά προτείνει και επανεθνικοποίηση της
περιφερειακής, όπως και της αγροτικής, πολιτικής.