Δρόμοι

Έζησαν…

… και πέθαναν κερδίζοντας την αθανασία ­ άλλοι από αυτούς λιγότερο
και άλλοι περισσότερο ένδοξα. Θα μπορούσαν να είχαν ζήσει παραπάνω, αν τους
είχαν προσέξει περισσότερο οι γιατροί τους. Σύγχρονοι γιατροί έρχονται σήμερα
να κάνουν ανώφελη διάγνωση: η Μεγάλη Αικατερίνη έπασχε από σύφιλη, ο Καντ από
Αλτσχάιμερ, ο Μπραμς από δύσπνοια, ο Βαν Γκογκ και η Αγία Θηρεσία από
επιληψία, ο Σοπέν από εμφύσημα. Και τον Μότσαρτ τον ξέκανε ο στρεπτόκοκκος και
όχι ο Σαλιέρι. Το περιοδικό «Κλινική Τοξικολογία» υποστηρίζει ότι ο Ιουλιανός
ο παραβάτης δηλητηριάστηκε από μονοξείδιο του άνθρακα σε κλειστό χώρο. Και ο
βασιλιάς Ηρώδης υπέκυψε στις επιπλοκές του διαβήτη τύπου Β.

Στην ιατρική…

… επιστήμη πληθαίνουν ολοένα κάτι τύποι που μοιάζουν λιγότερο με
γιατρούς και περισσότερο με τυμβωρύχους. «Ξεθάβουν» πτώματα από την Ιστορία
και τα υποβάλουν σε αναδρομική νεκροτομή. Αυτό το χόμπι το έχουν ονομάσει
«ιστορική κλινική παθολογία». Ένα συνέδριο από τέτοιους «χομπίστες» γίνεται
κάθε χρόνο στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ. Από τι πέθανε
λοιπόν ο Μέγας Αλέξανδρος; Από τυφοειδή πυρετό, διάτρηση του εντέρου και
ανιούσα παράλυση ­ έξω από δω. Η φαντασία της λογοτεχνίας δεν γλιτώνει ούτε
αυτή από τη φαντασία αυτών των γιατρών. Άρθρο στο ιατρικό περιοδικό «The
Lancet» μιλάει για το «σύνδρομο της Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων», δηλαδή για
τη στρεβλή αντίληψη του μεγέθους των σωματικών μελών. Θα μπορούσε άραγε αυτό
το προϊόν της φαντασίας του Λιούις Κάρολ να οφείλεται σε «ισχαιμία των δύο
εγκεφαλικών αρτηριών»;

Ας μιλήσει…

… όμως και η Ιστορία για κάτι που κατ’ εξοχήν την αφορά. «Η νόσος
υπήρξε συχνά ο απρόβλεπτος παράγοντας στην Ιστορία», λέει ο ιστορικός Ρόμπερτ
Κάουλι, στο περιοδικό «Atlantic Monthly». «Και ακόμη συχνότερα οι ιστορικοί
αναρωτιούνται: “Τι θα συνέβαινε αν…”». Βλέπουμε λοιπόν πως ούτε οι ιστορικοί
αντιστέκονται στον πειρασμό. Τι θα συνέβαινε αν ένα φάρμακο είχε θεραπεύσει
τον καρκίνο του Φρειδερίκου Γ’, επιβραδύνοντας έτσι την ανάρρηση του
Γουλιέλμου στον θρόνο; Τέτοια “αν” μπαίνουν πολλά και στη λογοτεχνία.

Τι θα συνέβαινε…

… αν η μητέρα του Όλιβερ Τουίστ δεν είχε πεθάνει στη γέννα; Αν η Μπεθ
στις «Μικρές κυρίες» μπορούσε να βρει πενικιλίνη; Αν ο Ρασκόλνικοφ και η
Οφηλία είχαν στα χέρια τους το Προζάκ; Αν η στρεπτομυκίνη είχε κάνει περιττή
την ύπαρξη του σανατορίου στο «Μαγικό βουνό»; Πάρα πολλοί άνθρωποι σε αυτόν
τον κόσμο ζουν και πεθαίνουν χωρίς τη φροντίδα ενός γιατρού. Δεν είναι
παράξενο οι πεθαμένοι, όταν είναι σπουδαίοι, να τραβούν την προσοχή των
γιατρών περισσότερο από τους ζωντανούς; Σίγουρα η ιατρική επιστήμη δεν μπορεί
να κάνει τίποτα πια για τη Μεγάλη Αικατερίνη ή τον Μότσαρτ. Όσο για τους ήρωες
των μυθιστορημάτων, αυτοί πια έχουν κατακτήσει προ πολλού την αθανασία. Και οι
κοινοί θνητοί θα πεθάνουν όπως έζησαν…