ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ύφεσης διλήμματα

Οι μαυροφορεμένοι δημοσιογράφοι είχαν δημιουργήσει μια ανθρώπινη αλυσίδα
από την είσοδο της εφημερίδας μέχρι την αίθουσα σύνταξης. Οι υπολογιστές μέσα
στην αίθουσα ήταν όλοι διακοσμημένοι με μαύρα μπαλόνια ­ όπως επίσης και οι
λεκάνες στα ουρητήρια των ανδρών.

Σίγουρα τα διευθυντικά στελέχη του αμερικανικού δημοσιογραφικού οργανισμού
Knight Ridder δεν περίμεναν τέτοια υποδοχή όταν επισκέφθηκαν πρόσφατα την
«Akron Beacon Journal», μία από τις πιο επιτυχημένες εφημερίδες του ομίλου.

Τι λόγο είχαν οι συντάκτες να πενθούν και να διαμαρτύρονται; Άλλωστε,
εργάζονται σε έναν εκδοτικό κολοσσό του οποίου τα οικονομικά αποτελέσματα
βελτιώνονται κάθε χρόνο. Από το 1995, όταν ανέλαβε πρόεδρος ο Tony Ridder, τα
περιθώρια κέρδους της επιχείρησης έχουν αυξηθεί από 12,5% σε 20,8% και η Wall
Street πλέον προσδίδει σημαντική αξία στη μετοχή της εταιρείας. Το επίτευγμα
είναι τέτοιο που ο κ. Ridder ετοιμάζει τώρα τις βαλίτσες του για το Hong Kong
όπου, προσκεκλημένος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων, θα μιλήσει στο ετήσιο
Κογκρέσο συμβουλεύοντας εκδότες ανά τον κόσμο πώς να ακολουθήσουν τη συνταγή
του. Όταν όμως η συνταγή περιλαμβάνει δεσμεύσεις προς τους μετόχους και το
Χρηματιστήριο για διαρκώς βελτιούμενα αποτελέσματα, ανεξαρτήτως οικονομικού
περιβάλλοντος, τότε είναι αναπόφευκτο να βρεθεί κανείς προ δυσκολότατων
αποφάσεων. Απλά, ο Τοny Ridder έπρεπε να αρχίσει να απολύει κόσμο.

Όχι πως οι απολύσεις είναι το πρώτο βήμα των εφημερίδων όταν πρέπει να κάνουν
περικοπές. Συνήθως, μειώνονται αρχικά οι αποστολές και τα ταξίδια, τα
προγράμματα εκπαίδευσης και, τελευταία, το μέγεθος του εντύπου, ώστε να
καταναλώνεται λιγότερο χαρτί και μελάνι. Ωστόσο, κάποια στιγμή ίσως δεν
υπάρχει άλλη επιλογή. Έτσι τουλάχιστον φαίνεται να πιστεύει ο κ. Ridder: όταν
έθεσε τους οικονομικούς στόχους της χρονιάς στον Jay Harris, εκδότη –
διευθυντή της «San Jose Mercury News», αυτός παραιτήθηκε λέγοντας ότι αυτοί
είναι εφικτοί μόνο με απολύσεις και, συνεπώς, υποβάθμιση του δημοσιογραφικού
λειτουργήματος. Ο Tony Ridder έκανε αμέσως δεκτή την παραίτηση.

Ορισμένοι σχολιαστές παρατηρούν ότι οι απολύσεις στις εφημερίδες είναι λογικό
βήμα, αφού ακολουθούν χρόνια προσλήψεων που έγιναν για να αντιμετωπισθεί η
(πλέον ανύπαρκτη;) απειλή των εταιρειών του Ίντερνετ. Επίσης, οι τεχνολογικές
εξελίξεις δείχνουν ότι οι δημοσιογράφοι στο μέλλον θα είναι πολύ
παραγωγικότεροι ­ άρα, λένε οι κυνικοί, θα είναι και λιγότεροι. Τέλος, οι
ίδιοι σχολιαστές σημειώνουν ότι η εφημερίδα είναι μια επιχείρηση που πρέπει να
είναι κερδοφόρα για να επιζήσει ανεξάρτητη από επιρροές και χρηματοδοτήσεις.

Εν τούτοις, ο Όμιλος Knight Ridder είναι ήδη ιδιαίτερα κερδοφόρος ­ η Wall
Street όμως πιστεύει ότι θα έπρεπε να είναι ακόμα περισσότερο. Έτσι, το τίμημα
της ροής μεγάλων κεφαλαίων στους καλούς καιρούς είναι ο εξαναγκασμός σε σκληρά
μέτρα όταν η οικονομία διολισθαίνει προς ύφεση. Και χωρίς δικαίωμα επιλογής:
εάν οι εφημερίδες δεν προσαρμοστούν, οι επενδυτές θα μετακινήσουν τα χρήματά
τους σε άλλο κλάδο όπου οι απολύσεις δεν δυσχεραίνονται με φιλολογίες περί
λειτουργήματος. Είχε δίκιο, λοιπόν, ο ιδρυτής του Ομίλου, Jack Knight, όταν
έλεγε πως όποιος μπαίνει στο Χρηματιστήριο χάνει τον έλεγχο του πεπρωμένου
του;

Μάλλον ναι, ειδικά εάν αντιδιαστείλει κανείς την εμπειρία του Ομίλου Knight
Ridder με αυτήν τού (εξίσου επιτυχημένου) Ομίλου McClatchy που παραμένει κάτω
από τον έλεγχο μίας οικογένειας ­ και συνεπώς δεν κινδυνεύει από επιθετική
εξαγορά εάν η μετοχή του βρεθεί σε χαμηλά επίπεδα. Εκεί οι απολύσεις είναι
εκτός ημερήσιας διάταξης ­ όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Rick Rodriguez,
διευθυντής της (εφημερίδας του Ομίλου McClatchy) «Sacramento Bee». «Εάν η
ύφεση σημαίνει ότι τα μεγαλοστελέχη φέτος δεν θα πάρουν μπόνους, ας είναι!
Προτιμώ να έχω όλους μου τους δημοσιογράφους και προσφέρω στο κοινό μου με μία
πλήρη εφημερίδα»…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων
και μέλος του Δ.Σ. της IFRA παγκοσμίου οργανισμού για την τεχνολογία στα ΜΜΕ.