Οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι, παρά το κραχ

Οι πλουσιότεροι άνθρωποι του κόσμου βγήκαν αλώβητοι από την περυσινή βουτιά
στα χρηματιστήρια. Και όχι μόνο αυτό. Οι περισσότεροι έγιναν πλουσιότεροι,
ρευστοποιώντας μετοχές ή χρησιμοποιώντας εξελιγμένες τεχνικές κάλυψης του
επενδυτικού κινδύνου (hedging). Ενώ οι μικροεπενδυτές κάηκαν τοποθετώντας τα
κεφάλαιά τους στα χρηματιστήρια λόγω της πτώσης των τιμών των μετοχών ­ ο
δείκτης FTSE 100 στο Λονδίνο και ο S&Ρ 500 στη Νέα Υόρκη έκλεισαν την
περυσινή χρονιά με απώλειες 10% ­ οι πλούσιοι ιδιώτες είδαν τον πλούτο τους να
αυξάνεται πέρυσι κατά 6% στα 27 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Έως το τέλος του 2000 περίπου 180.000 άνθρωποι εισήλθαν στις τάξεις των
«υψηλού πλούτου ιδιωτών» (high net worth individuals – HNWI). Αυτό ανακοίνωσαν
πρόσφατα οι επενδυτικοί οίκοι Μέριλ Λιντς και Καπ Τζέμινι Ερνστ εντ Γιανγκ,
βασιζόμενοι σε μελέτη που πραγματοποίησαν από κοινού. Υψηλού πλούτου ιδιώτες
χαρακτηρίζονται ότι διαθέτουν ένα εκατομμύριο δολάρια σε επενδύσιμα ή κινητά
περιουσιακά στοιχεία, μετρητά, μετοχές και άλλα επενδυτικά προϊόντα. Δεν
περιλαμβάνουν, ωστόσο, την ακίνητη περιουσία των ιδιωτών.

Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι οι πλούσιοι ιδιώτες ­ με κινητή
περιουσία άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων ­ έφτασαν πέρυσι τα 7,2
εκατομμύρια ή έναν στους 850 του παγκόσμιου πληθυσμού. Στην Ευρώπη βρίσκονται
οι 2,3 εκατομμύρια, στη Βόρεια Αμερική οι 2,5 εκατομμύρια και στην Ασία οι 1,7
εκατομμύριο.

Περίπου 57.000 από αυτούς διαθέτουν κινητή περιουσία που ξεπερνά τα 30
εκατομμύρια δολάρια και είδαν τον πλούτο τους να αυξάνεται πέρυσι κατά 6%, στα
8,4 τρισεκατομμύρια δολάρια συνολικά.

Η αιτία

Το χρηματιστήριο έγινε πέρυσι μηχανισμός αναδιανομής του πλούτου, εις βάρος των μικροεπενδυτών και προς όφελος των μεγαλοεπενδυτών. Η πορεία των τεχνολογικών μετοχών στις ΗΠΑ το 2000 ­ Χρηματιστήριο Nasdaq ­ είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα

Σύμφωνα με τον Τιμ Τέιλορ, επικεφαλής του τμήματος μάρκετινγκ του επενδυτικού
οίκου Μέριλ Λιντς στην Ευρώπη, η επιτάχυνση των ρυθμών ανάπτυξης των
περισσότερων οικονομιών, η εκτόξευση των επιχειρηματικών κερδών και των
μπόνους προς τα στελέχη των επιχειρήσεων, καθώς και η διασπορά των
χαρτοφυλακίων τους, έσωσαν τους πλούσιους του πλανήτη από την πτώση των τιμών
των μετοχών στα χρηματιστήρια. Ο ίδιος προσθέτει: «Αν κάποιος εξετάσει τις
χρηματιστηριακές εξελίξεις του 2000, η αύξηση κατά 6% του πλούτου των
πλουσιότερων ιδιωτών του κόσμου προκαλεί έκπληξη. Ωστόσο, αυτοί έδειξαν μεγάλη
ευελιξία, αποσύροντας νωρίς τα κεφάλαιά τους από τον τεχνολογικό
χρηματιστηριακό κλάδο». Παρά το γεγονός ότι το 2000 ήταν μια καλή χρονιά για
τους πλουσιότερους αυτού του πλανήτη, το 1999 ήταν ακόμη καλύτερο, αφού οι
υψηλού πλούτου ιδιώτες αυξήθηκαν πέρυσι κατά 18%. Και αυτοί που απέτυχαν να
προβλέψουν την κατάρρευση των τιμών των τεχνολογικών μετοχών το πλήρωσαν
ακριβά. Μέχρι τα τέλη Μαρτίου 2000 οι νέοι «υψηλού πλούτου ιδιώτες» είχαν
φτάσει τους 260.000. Ωστόσο, 80.000 από αυτούς έγιναν εκατομμυριούχοι για λίγο
χρονικό διάστημα, αφού έχασαν την ιδιότητα του μέλους των πλουσιότερων του
κόσμου μέχρι το τέλος του 2000, όταν οι τιμές των τεχνολογικών είχαν
καταρρεύσει.

Οι πλούσιοι Ασιάτες, και κυρίως οι Ιάπωνες, είδαν τον πλούτο τους να μειώνεται
σημαντικά το 2000, καθώς η ιαπωνική οικονομία συνέχισε να βρίσκεται σε
κατάσταση στασιμότητας. Οι πλουσιότεροι άνθρωποι του κόσμου όταν βρέθηκαν
αντιμέτωποι με τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών των μετοχών στα
χρηματιστήρια, αρχικά μετέφεραν τα κεφάλαιά τους σε «αμυντικές» μετοχές, όπως
αυτές των εταιρειών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, και στη συνέχεια, πολύ
συχνά ύστερα από συμβουλές των επενδυτικών τους οίκων και των στελεχών της
ιδιωτικής τραπεζικής, χρησιμοποίησαν μια ευρεία γκάμα εξειδικευμένων
επενδυτικών προϊόντων και εναλλακτικών επενδύσεων. Για παράδειγμα, οι
επενδυτές με μεγάλες τοποθετήσεις σε μια συγκεκριμένη μετοχή μπορούν να
εξασφαλιστούν για τον κίνδυνο πτώσης της τιμής της, μέσω της τοποθέτησής τους
στην αγορά παραγώγων. Παράλληλα, οι πλουσιότεροι ιδιώτες του κόσμου
τοποθετήθηκαν και σε εναλλακτικά επενδυτικά προϊόντα «αντιστάθμισης κινδύνου»
(hedge funds). Τα προϊόντα αυτά προσέφεραν πέρυσι αποδόσεις κατά μέσον όρο
11%. Τοποθετήθηκαν επίσης και σε επενδυτικά κεφάλαια venture capital, τα οποία
το 2000 προσέφεραν κατά μέσον όρο αποδόσεις που έφτασαν το 41%.

Η μελέτη που έδωσαν πρόσφατα στη δημοσιότητα οι επενδυτικοί οίκοι Μέριλ Λιντς
και Καπ Τζέμινι Ερνστ εντ Γιανγκ αναφέρει ότι αυτοί που ο πλούτος τους
συρρικνώθηκε περισσότερο από οποιωνδήποτε άλλων το 2000 ήταν των
μικροεπενδυτών. «Ένας μεγάλος αριθμός μικροεπενδυτών έμεινε στην αγορά καθόλη
τη διάρκεια του περυσινού χρόνου, ελπίζοντας ότι οι τιμές των μετοχών θα
κινηθούν και πάλι ανοδικά», αναφέρεται χαρακτηριστικά στη μελέτη.

Η περυσινή αντίστοιχη μελέτη των δύο μεγάλων επενδυτικών οίκων προέβλεπε ότι ο
πλούτος των πλουσιοτέρων του πλανήτη θα αυξανόταν τα επόμενα πέντε χρόνια κατά
12%.

Ο πλούτος των πλουσίων

Το ποσοστό αύξησης του 2000 έκανε τους μελετητές να αναθεωρήσουν προς τα κάτω
την πρόβλεψή τους για τα επόμενα πέντε χρόνια. Έτσι, οι δύο οίκοι προβλέπουν
ότι έως το 2005 η ετήσια αύξηση του πλούτου των πλουσιότερων ανθρώπων του
κόσμου θα φτάσει το 8%, στα 39,7 τρισεκατομμύρια δολάρια. Από το 1986, ο
συνολικός πλούτος των «Κροίσων» σχεδόν τριπλασιάστηκε, αφού αυξήθηκε κατά
375%.

Με δεδομένο ότι το παγκόσμιο οικονομικό προϊόν αυξήθηκε τα τελευταία έτη με
ετήσιο ρυθμό κάτω του 10%, ο τριπλασιασμός του πλούτου των πλουσιοτέρων αυτού
του πλανήτη οφείλεται, σύμφωνα με εκτιμήσεις, στην αναδιανομή που
πραγματοποιήθηκε μέσα από τις διακυμάνσεις της τιμής των κινητών αξιών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα μηχανισμού που έκανε τους πλούσιους πλουσιότερους
ήταν, όπως σημειώνεται, η περυσινή κατάρρευση των τιμών των τεχνολογικών
μετοχών. Έτσι, ενώ οι «πλούσιοι» είχαν τη δυνατότητα όχι μόνο να προστατεύσουν
αλλά και να αυξήσουν τον πλούτο τους από το τεχνολογικό χρηματιστηριακό κραχ,
οι μικροεπενδυτές είδαν τις επενδύσεις τους να συρρικνώνονται σε μεγάλο βαθμό.
Αυτό είναι λογικό, καθώς οι πλουσιότεροι άνθρωποι του κόσμου έχουν τις
οικονομικές δυνατότητες να προσλαμβάνουν εξειδικευμένους επενδυτικούς
σύμβουλους, των οποίων οι υπηρεσίες είναι πανάκριβες και απλησίαστες για τον
απλό μικροεπενδυτή.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης