ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Είκοσι χαμένα χρόνια

Δέκα Μαΐου 1981: ο Φρανσουά Μιτεράν ανέρχεται στην προεδρία της Γαλλίας.
Είκοσι χρόνια μετά, τι έχει μείνει;

Φρανσουά Μιτεράν. Ο μετέπειτα πρόεδρος της Γαλλίας σε μια συγκέντρωση για την ενότητα της Αριστεράς, τον Δεκέμβριο του 1972

Τίποτα. Δεν έχει μείνει παρά η κατάργηση της θανατικής ποινής. Τίποτε άλλο.
Είκοσι χαμένα χρόνια. Η Γαλλία πέρασε τις δύο τελευταίες δεκαετίες κλείνοντας
σφιχτά τα μάτια για να μη βλέπει ούτε τις αλλαγές στον κόσμο ούτε τους νέους
κοινωνικούς αγώνες που αυτές οι αλλαγές απαιτούσαν και επέτρεπαν. Το
διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στους μετασχηματισμούς του κόσμου και στη
θεματολογία που απασχόλησε την πλειοψηφία της Αριστεράς προκάλεσε, ακόμη και
σ’ εκείνους που υποστήριζαν τις παλιές ιδέες, την αγωνιώδη αίσθηση ότι
ωθούνται προς την καταστροφή, ότι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για να
σταματήσουν την άνοδο της ανεργίας ή την κατάρρευση της κοινωνικής ασφάλισης.
Σε καμιά άλλη χώρα δεν έχουν μιλήσει περισσότερο για τη μονόδρομη σκέψη. Σε
καμιά άλλη χώρα δεν έχουν φωνάξει πιο δυνατά ότι δεν γίνεται τίποτα.

Αν οι πιο πάνω πικρές διαπιστώσεις ανήκαν σε κάποιον τυχοδιώκτη, σε κάποιον
οπορτουνιστή που ανακάλυψε οψίμως τις αρετές της ελεύθερης αγοράς και του
νεοφιλελευθερισμού, η αξία τους θα ήταν ασφαλώς περιορισμένη. Ο κοινωνιολόγος
Αλαίν Τουραίν δεν έχει πάψει όμως να είναι αριστερός. Σοσιαλιστές έχει ψηφίσει
σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις, εκτός από τις τελευταίες ευρωεκλογές όπου
ψήφισε τους Πράσινους του Ντανιέλ Κον – Μπεντίτ. Το τελευταίο του βιβλίο
λέγεται «Πώς να ξεφύγουμε από τον φιλελευθερισμό;» (εκδ. Πόλις). Όταν κάνει
όμως τον απολογισμό, διαπιστώνει ότι ο πολιτικός λόγος της ιστορικής Αριστεράς
έχει εξαντληθεί. «Είναι πλέον ανώφελο να κάνουμε ερωτήσεις για το παρελθόν»,
γράφει στη Λιμπερασιόν. «Πρέπει να αρχίσουμε από το μηδέν».

Ο Τουραίν διακρίνει τρεις βεβαιότητες που παραμένουν κυρίαρχες στην
παραδοσιακή Αριστερά. Ότι ο επιχειρηματικός κόσμος δεν συμμετέχει στη γενική
ευημερία ή στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου: το μόνο που τον ενδιαφέρει
είναι το κέρδος. Ότι οι πρόοδοι που έχουν σημειωθεί αποτελούν νίκες του λαού
που στηρίχθηκαν στο Κράτος: το μόνο που μπορεί να κάνει τον καπιταλισμό να
υποχωρήσει, είναι η πολιτική δράση. Ότι ο λαός ταυτίζεται με το έθνος, και άρα
η ποικιλία πολιτισμών, ακόμη και απόψεων, είναι επικίνδυνη. Καμιά από τις
ιδέες αυτές δεν είναι σκανδαλώδης. Όλες περιέχουν ένα μέρος της αλήθειας. Ο
συνδυασμός τους, όμως, δημιούργησε μια κοινωνία όπου τα συνδικάτα είναι
υποταγμένα στα κόμματα, η ανάπτυξη και η ευημερία θεωρούνται αντιφατικά
πράγματα και η πολυ-πολιτισμικότητα σκανδαλίζει.

Στο μεταξύ, η κοινωνία έχει αλλάξει. Οι σημερινοί ψηφοφόροι θέλουν υποθέσεις
για να υπερασπιστούν και αδικίες για να διορθώσουν, θέλουν μέτωπα για να
εκφράσουν την αλληλεγγύη τους, θέλουν καινούργιους ορισμούς της ελευθερίας και
της ισότητας. Τα ερωτήματα θα τεθούν εκ νέου, τόσο στη Δεξιά όσο και στην
Αριστερά. Αλλά μόνο η Αριστερά θα μπορέσει να τα απαντήσει.