Η βαριά κληρονομιά του Τσερνόμπιλ

Άλλη μια υπενθύμιση του τραγικού δυστυχήματος του Τσερνόμπιλ, δεκαπέντε
χρόνια μετά τη μεγαλύτερη πυρηνική καταστροφή στον κόσμο, έζησαν πάλι χθες οι
Ουκρανοί, όταν άναψε «κόκκινο» σε πυρηνικό εργοστάσιο.

Οι μνήμες. Η χήρα και η εγγονή ενός εργαζομένου του εργοστασίου που σκοτώθηκε στην έκρηξη του 1986 θρηνούν δίπλα σε μνημείο στο Κίεβο

Οι εργαζόμενοι στον πυρηνικό αντιδραστήρα του Γιουζνάγια υποχρεώθηκαν να
κατεβάσουν τους διακόπτες, όταν σήμανε συναγερμός για βλάβη στα συστήματα
κυκλοφορίας. Σύμφωνα με το υπουργείο Εκτάκτων Καταστάσεων της Ουκρανίας, η
παραγωγή του τρίτου αντιδραστήρα του πυρηνικού εργοστασίου περιορίστηκε κατά
80%, ώσπου να γίνουν οι απαραίτητες επισκευές. Πάντως, δεν υπήρξαν ενδείξεις
για διαρροή ραδιενέργειας.

Το περιστατικό σημειώθηκε μόλις μία ημέρα πριν από τη δέκατη πέμπτη επέτειο
της μεγάλης έκρηξης στο πυρηνικό αντιδραστήρα του Τσερνόμπιλ, που έμεινε στην
ιστορία ως η μεγαλύτερη πυρηνική καταστροφή στον κόσμο.

Οι ψυχολογικές και κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις του δυστυχήματος στον
πυρηνικό αντιδραστήρα του Τσερνόμπιλ παραμένουν «σοβαρές», αναφέρει σε
ανακοίνωσή της η Διεθνής Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας. Τα ψυχολογικά προβλήματα
που δημιουργήθηκαν στους ανθρώπους από την έλλειψη ενημέρωσης αμέσως μετά το
δυστύχημα, από το άγχος, από τη μετεγκατάστασή τους και από τον φόβο τους, σε
συνδυασμό με τις πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων, αποτελούν το
«δυσκολότερο μέρος της κληρονομιάς που άφησε το Τσερνόμπιλ», επισημαίνεται
στην ανακοίνωση. «Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις παραμένουν σοβαρές.
Οι αγροτικές καλλιέργειες στη Λευκορωσία και την Ουκρανία έχουν δεχθεί μεγάλο
πλήγμα από τη ραδιενεργό μόλυνση» και οι περιοχές αυτές θα συνεχίσουν για
πολλά χρόνια να χρειάζονται τη διεθνή βοήθεια.

«Το δυστύχημα είχε καταστροφικές επιπτώσεις στη ζωή, την υγεία και το
περιβάλλον της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Ρωσίας, ενώ ταυτόχρονα
προκάλεσε φόβο και ανησυχία και σε άλλες χώρες», τονίζει ο γενικός διευθυντής
της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας Μοχάμεντ Ελ Μπαραντέι. Η τραγική
εμπειρία του Τσερνόμπιλ ώθησε τον ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο να βοηθήσει τις
χώρες της ανατολικής και της κεντρικής Ευρώπης, αλλά και τις πρώην σοβιετικές
δημοκρατίες, ώστε να βελτιώσουν την ασφάλεια των δικών τους πυρηνικών
εργοστασίων.

Σύμφωνα με την Επιτροπή για την Ασφάλεια Πυρηνικών Εγκαταστάσεων του
Οργανισμού Πυρηνικής Ενέργειας, με το δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ, στις 26
Απριλίου 1986, εκλύθηκαν στην ατμόσφαιρα 140 εκατομμύρια κιουρί, δηλαδή το
τριπλάσιο των αρχικών εκτιμήσεων. Τουλάχιστον 9 εκατομμύρια άνθρωποι επλήγησαν
από το ατύχημα: 2,5 εκατομμύρια στη Λευκορωσία, 3,5 στην Ουκρανία και 3
εκατομμύρια στη Ρωσία.

Σε ψήφισμα που κατέθεσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο ευρωβουλευτής του
Συνασπισμού Μ. Παπαγιαννάκης αναφέρεται ότι τα εκ γενετής ελαττώματα και τα
προβλήματα ανάπτυξης των παιδιών έχουν αυξηθεί κατά 230% στην Ουκρανία και
κατά 180% στη Λευκορωσία. Οι περιπτώσεις παιδιών που υποφέρουν από σοβαρές
διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος έχουν καταστεί 2 έως 3,5 φορές συχνότερες.

Η μόλυνση και η ασφάλεια

Το Τσερνόμπιλ μπορεί να έκλεισε οριστικά τον Δεκέμβριο, όμως η σκιά του
παραμένει ακόμη πάνω από την Ευρώπη. Οι μισές από τις περιοχές της Ανατολικής
Γαλλίας, από την Κορσική μέχρι την Αλσατία, είναι ακόμα ιδιαίτερα μολυσμένες
από καίσιο 137, δεκαπέντε χρόνια μετά την πυρηνική καταστροφή του Τσερνόμπιλ,
όπως επισημαίνει το ανεξάρτητο γαλλικό εργαστήριο ραδιενέργειας CRII-RAD.

Σύμφωνα με έρευνα του εργαστηρίου, το ιώδιο 131, που προκαλεί διάφορες σοβαρές
ασθένειες και καρκίνο, ανιχνεύθηκε στις περιοχές αυτές το 1986, αλλά αργότερα
εξαφανίστηκε τελείως από την ατμόσφαιρα και το έδαφος. Αντίθετα τα ποσοστά του
καισίου 137 δεν μειώθηκαν παρά μόνο κατά 30%, φτάνοντας σήμερα ακόμα και τα
45.000 μπεκερέλ ανά τετραγωνικό μέτρο. Όπως δήλωσε ο γεωλόγος Αντρέ Παρί που
εργάζεται στο εργαστήριο, το έδαφος δέκα χιλιόμετρα νότια του Σιστερόν είναι
τόσο μολυσμένο όσο και το έδαφος στο Κίεβο.

Οι αντιδραστήρες

Σύμφωνα με τη ρωσική οικολογική οργάνωση Πράσινος Σταυρός, οι ένδεκα
αντιδραστήρες του ίδιου τύπου με αυτόν του Τσερνόμπιλ που υπάρχουν στη Ρωσία
δεν είναι ασφαλείς. «Οι αντιδραστήρες αυτοί δεν πληρούν τους κανόνες
ασφάλειας», δήλωσε ο εκπρόσωπος της οργάνωσης Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ,
αναφερόμενος στους αντιδραστήρες που βρίσκονται στο Σμόλενσκ (3), στο Κουρσκ
(4) και στο Λένινγκραντ (4).

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης έχει προτείνει μια ατσάλινη
προστατευτική κατασκευή για να καλύψει τον αντιδραστήρα 4 του Τσερνόμπιλ. Η
ουκρανική κυβέρνηση συμφώνησε κατ’ αρχήν στο σχέδιο αυτό που υπολογίζεται πως
θα κοστίσει 700 εκατομμύρια δολάρια.