Οι άθλιοι των φυλακών

«…Σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική». Με αυτούς τους χαρακτηρισμούς
περιγράφει το Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα τη μεταχείριση των
μεταναστών σε φυλακές και κρατητήρια της χώρας μας, σε μια πολυσέλιδη έκθεση
που βρίσκεται ήδη στα χέρια του ΟΗΕ.

Παραβιάσεις δικαιωμάτων. Η επιστολή του Παρατηρητηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στον ΟΗΕ αρχίζει χαρακτηρίζοντας «απάνθρωπη» και εξευτελιστική τη μεταχείριση των μεταναστών σε φυλακές και κρατητήρια της χώρας μας

Λίγο πριν η Ελλάδα λογοδοτήσει με την ετήσια αναφορά της στην Επιτροπή Κατά
των Βασανιστηρίων του ΟΗΕ και ενώ το Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα
(Human Rights Watch) ετοιμάζει τον επόμενο μήνα έκθεση για τις συνθήκες
κράτησης των μεταναστών και σε άλλες χώρες, το υπόμνημα αυτό ετοιμάστηκε
νωρίτερα ειδικά για την Ελλάδα και εστάλη στα μέλη της Επιτροπής ώστε να είναι
ενημερωμένα για τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων των μεταναστών στην Ελλάδα,
όταν η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάσει την έκθεσή της τον Μάιο.

Οι παρατηρήσεις των ανθρώπων του Human Rights Watch για την Ελλάδα έγιναν
ύστερα από επισκέψεις τους στα κρατητήρια της Γενικής Ασφάλειας Αττικής, στον
Κορυδαλλό και στη Δραπετσώνα τον Νοέμβριο του 2000.

Στα κρατητήρια ΓΑΔΑ

Οι συνθήκες κράτησης στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας παραβιάζουν, σύμφωνα με τους
παρατηρητές, τους διεθνείς κανόνες, ενώ η μεταχείριση χαρακτηρίζεται σκληρή,
απάνθρωπη και εξευτελιστική.

Η πλειονότητα των κρατουμένων είναι αλλοδαποί, οι οποίοι συνελήφθησαν επειδή
δεν είχαν όλα τα έγγραφα εισόδου ή νόμιμης παραμονής στην Ελλάδα. Και παρά το
γεγονός ότι τα κρατητήρια της Λεωφόρου Αλεξάνδρας δεν είναι φυλακές, μερικοί
κρατούμενοι δήλωσαν ότι εκρατούντο εκεί ακόμα και επί έναν ολόκληρο χρόνο.

Η αφήγηση των παρατηρητών κάθε άλλο από ειδυλλιακή είναι: «Οι άνθρωποι είναι
στοιβαγμένοι σε κρατητήρια προορισμένα για ένα άτομο, ενώ λερωμένα στρώματα,
με πολλούς κρατουμένους πάνω, είναι σκορπισμένα στους διαδρόμους». Σύμφωνα με
τους αστυνομικούς, 150 άνθρωποι βρίσκονταν σε εγκαταστάσεις που έχουν
σχεδιαστεί για 80! «Δεν μετρήσαμε τους κρατουμένους έναν προς έναν, αλλά απ’
όσα είδαμε καταλάβαμε ότι ο αριθμός 150 είναι πολύ μικρός».

… «Υπήρχαν εννέα στενά δωμάτια, περίπου 12 τετραγωνικών μέτρων, όπου
υποτίθεται ότι πρέπει κοιμούνται τέσσερα άτομα, αλλά εξαιτίας της έλλειψης
χώρου συνωστίζονται από επτά έως 12 κρατούμενοι. Άλλοι ζουν και κοιμούνται
στους διαδρόμους, ενώ στα λεπτά και βρώμικα ατομικά στρώματα κοιμούνται τρία
άτομα μαζί. Στα δωμάτια δεν υπάρχει φωτισμός παρά μόνο λίγο φως μετά τη δύση
του ηλίου, το οποίο σίγουρα δεν είναι αρκετό για να διαβάσει κανείς…».

Η αφήγηση συνεχίζεται με την περιγραφή των κανόνων υγιεινής. «Το κέντρο είναι
γεμάτο κατσαρίδες. Είδαμε κατσαρίδες να σκαρφαλώνουν στους τοίχους, στις
βρύσες και στους κρατουμένους την ώρα που μας μιλούσαν. Επειδή δεν υπάρχει
φως, οι κατσαρίδες κυκλοφορούν παντού, ακόμα και την ημέρα».

Όσο για τους κανόνες υγιεινής, οι παρατηρητές της Οργάνωσης βρήκαν τις
τουαλέτες πολύ λίγες, ενώ δεν έλειψαν και τα παράπονα των κρατουμένων ότι
πολλές φορές δεν λειτουργούν. Την ίδια ώρα, καταγγέλλουν το γεγονός πως οι
κρατούμενοι πλένουν τα ρούχα τους στους νιπτήρες που πλένουν και τα δόντια
τους, ενώ αναγκάζονται να πληρώνουν με δικά τους χρήματα το σαπούνι και το
απορρυπαντικό. Πολλοί επίσης ισχυρίζονται ότι οι αστυνομικοί τούς τα πωλούν
έναντι υψηλών ποσών.

Παράπονα και για την ποσότητα τροφής, αφού τα δύο γεύματα, ένα το μεσημέρι κι
ένα το βράδυ, δεν είναι αρκετά. Πρωινό δεν υπάρχει και οι κρατούμενοι πολλές
φορές αναγκάζονται να δίνουν χρήματα στους αστυνομικούς για να πιουν έναν καφέ
το πρωί. Το βραδινό δίνεται στις οκτώ και το επόμενο στη μία το μεσημέρι της
επόμενης ημέρας, ενώ υπάρχει μόνο ένας ψύκτης για νερό (χωρίς ποτήρια) σε κάθε
τετράγωνο για να καλύψει περίπου 75 κρατουμένους.

Σύμφωνα με τις αστυνομικές αρχές, αν οι κρατούμενοι χρειαστούν γιατρό
ενημερώνουν τους αστυνομικούς, οι οποίοι τους κλείνουν ραντεβού. Ωστόσο,
υπήρξαν κρατούμενοι που παραπονέθηκαν για προβλήματα υγείας και, παρά τις
εκκλήσεις τους να τους εξετάσει γιατρός, οι αστυνομικοί τούς αρνήθηκαν αυτό το
δικαίωμα.

Κορυδαλλός

Ο υπερπληθυσμός των κρατουμένων και οι απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης που
δημιουργούνται από τον συνωστισμό είναι το κυριότερο πρόβλημα των φυλακών
Κορυδαλλού. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι φυλακές σχεδιάστηκαν για 640
ανθρώπους, αλλά τον περασμένο Νοέμβριο, που την επισκέφθηκαν, περισσότεροι από
2.200 κρατούμενοι βρίσκονταν εκεί. Την εποχή της επίσκεψης στις ανδρικές
φυλακές, 132 αλλοδαποί κρατούνταν για παραβίαση του νόμου για τους μετανάστες,
οι περισσότεροι από τους οποίους δεν μπορούν να επιστρέψουν στις χώρες
καταγωγής τους, ενώ παραπάνω από τους μισούς δεν βάρυνε κάποια άλλη κατηγορία.
Από αυτούς, οι 58 είχαν εκτίσει την ποινή τους, ωστόσο παρέμεναν υπό κράτηση.
Σύμφωνα με τις στατιστικές του Παρατηρητηρίου, 85% των αλλοδαπών κρατούνται
μεγαλύτερο διάστημα απ’ όσο προβλέπει η ποινή τους, περιμένοντας να απελαθούν.
Την ίδια ώρα, από τις στατιστικές των φυλακών προκύπτει ότι υπάρχουν
μετανάστες οι οποίοι κρατούνται επί οκτώ, ένδεκα, δώδεκα, ακόμη και
δεκατέσσερις μήνες χωρίς να έχει οριστεί η ποινή τους.

Το Παρατηρητήριο αναφέρει ότι «όταν οι αλλοδαποί κρατούμενοι μένουν στη φυλακή
αόριστα, χωρίς να γνωρίζουν πότε και αν θα τους αφήσουν ποτέ ελεύθερους, τότε
η κράτησή τους γίνεται αυτόματα παράνομη, ακόμη και αν η αρχική κράτηση έγινε
βάσει του νόμου».

Τι είναι το Human Rights Watch

Το Human Rights Watch (Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα) ιδρύθηκε το
1978 και είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο οργάνωση υπεράσπισης των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων. Πρόκειται για ανεξάρτητη, μη κυβερνητική οργάνωση. Το Human
Rights Watch μαζί με άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις κέρδισε το 1997 το Νόμπελ
Ειρήνης για την εκστρατεία κατάργησης των ναρκών, ενώ ήταν από τις πρώτες
οργανώσεις που ζήτησαν να δημιουργηθεί ένα διεθνές δικαστήριο για τα εγκλήματα
πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Έξι από τις επτά κατηγορίες που απαγγέλθηκαν
εναντίον του Γιουγκοσλάβου προέδρου, Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, αναφέρονταν σε
περιστατικά τα οποία είχε καταγγείλει η Οργάνωση στο Κόσοβο, το 1999.

Με κλωτσούσαν, με χτυπούσαν και μ’ έσερναν στο πάτωμα

«…Οι αστυνομικοί μ’ έσερναν στο πάτωμα. Ένας από αυτούς με χτυπούσε στη μέση
και με κλωτσούσε. Κλωτσούσε το πίσω μέρος του αγκώνα μου ­ το εσωτερικό οστό
πονάει πάρα πολύ, ίσως έσπασε. Δεν νοιάστηκε κανένας. Όλοι οι άνθρωποι του
κτιρίου βγήκαν στον διάδρομο. Κανένας δεν έκανε τίποτα για να το σταματήσει.
Στο ασανσέρ έβαλαν το κεφάλι μου στον τοίχο και με χτυπούσαν στον αυχένα.
Τράβηξαν τη σύζυγό μου από τα μαλλιά και άρχισαν να τη γρονθοκοπούν στο
σαγόνι. Με έβαλαν στο ασανσέρ για να κατέβουμε και με χτυπούσαν, με χτυπούσαν,
με χτυπούσαν. Ο ένας χτυπούσε, οι άλλοι δύο όχι. Γροθιές, κλωτσιές. Ύστερα, ο
αστυνομικός έκανε διάλειμμα για ένα τσιγάρο και μετά άρχισε πάλι να με
χτυπά…».

Η μαρτυρία ανήκει στον Νιμάλ Ρατνάικε από τη Σρι Λάνκα, ο οποίος εκρατείτο στη
Γενική Ασφάλεια Αττικής για οκτώ μήνες και τη μέρα εκείνη επρόκειτο να
απελαθεί μαζί με τη σύζυγό του. Η αφήγησή του στους ανθρώπους του
Παρατηρητηρίου όμως, δεν τελειώνει εδώ, αφού η κακοποίηση συνεχίστηκε και στο
αυτοκίνητο που τον μετέφερε στο αεροδρόμιο και όταν τον πήγαν πίσω στο δωμάτιό
του.

«… Με χτύπησαν στη μέση κι έπεσα κάτω. Με κλωτσούσαν με τις μπότες στα
γεννητικά όργανα. Ένας αστυνομικός ρώτησε τους άλλους γιατί με χτυπούν.
Συνέχισαν.

Φορούσαν γάντια και μου έριχναν γροθιές στο κεφάλι και το σαγόνι».

Ο Νιμάλ Ρατνάικε δεν ζήτησε να του παρασχεθεί ιατρική φροντίδα, γιατί φοβήθηκε
ότι θα τον χτυπούσαν κι άλλο.