Νέες προβλέψεις για πληθωρισμό, ανάπτυξη

Υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξης βλέπει, πλέον, το
υπουργείο Εθνικής Οικονομίας για το 2001, καθώς η ελληνική οικονομία ακολουθεί
την αντίστοιχη πορεία των ευρωπαϊκών κρατών-μελών.

Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, οι οποίες δεν έχουν ακόμη
οριστικοποιηθεί και επισημοποιηθεί, ο πληθωρισμός προβλέπεται να κλείσει τον
Δεκέμβριο σε επίπεδο υψηλότερο κατά 0,3 της μονάδας από τις αρχικές
προβλέψεις. Έτσι, αντί του προβλεπόμενου αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης
2,3%, εκτιμάται ότι το αποτέλεσμα θα είναι 2,6%. Αυτό το ποσοστό αντιστοιχεί
σε δείκτη τιμών καταναλωτή 2,9%, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου
Εθνικής Οικονομίας. Σε μέσα επίπεδα ο δείκτης θα ξεπεράσει το 3%.

Εξάλλου, αντίστοιχη απόκλιση εκτιμάται πως θα σημειώσει και ο ρυθμός
ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, αντί του 5% που προέβλεπε στις αρχές του χρόνου το
υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, τώρα εκτιμά ότι ο ρυθμός θα περιορισθεί κατά
0,2-0,3 της μονάδας και θα διαμορφωθεί στο 4,7-4,8%. Αυτό οφείλεται κυρίως
στην υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας στις ΗΠΑ και την επίπτωσή της
στην Ευρώπη. Επίπτωση, η οποία είναι αναλογικώς μικρότερη στην περίπτωση της
Ελλάδας.

Οι νέες εξελίξεις φέρνουν πιο κοντά στην πραγματικότητα το εναλλακτικό σενάριο
που περιείχε το πρόγραμμα σταθερότητας. Ήδη, τότε, τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
όσο και το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας (ECOFIN) είχαν σημειώσει ότι το
ελληνικό πρόγραμμα ήταν υπερβολικά αισιόδοξο.

Συγκεκριμένα, το εναλλακτικό σενάριο προέβλεπε μέσο ρυθμό ανάπτυξης 4,4% την
τετραετία 2001-2004, έναντι 5,3% που προβλέπει το σενάριο βάσης. Σε ό,τι αφορά
τον πληθωρισμό, το εναλλακτικό σενάριο βλέπει τον αποπληθωριστή ιδιωτικής
κατανάλωσης στο 2,4% σε μέσα επίπεδα την περίοδο 2001-2004, έναντι 2,3% της
πρόβλεψης για τον αντίστοιχο δείκτης στο σενάριο βάσης.

Το εναλλακτικό σενάριο, πάντως, έχει ως δικαιολογητική βάση την πιθανότητα
αύξησης της τιμής του πετρελαίου από τα 25 δολάρια που «βλέπει» το βασικό
σενάριο, στα 30 δολάρια το βαρέλι. Κάτι που δεν έχει συμβεί μέχρι στιγμής.
Αντίθετα, έχει σημειωθεί υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης της ευρωζώνης, για την
οποία δεν λαμβάνει μέριμνα το εναλλακτικό σενάριο. Για την ακρίβεια τόσο το
βασικό όσο και το εναλλακτικό σενάριο βλέπουν την ανάπτυξη της ευρωζώνης την
περίοδο 2001-2004 στο 2,7%.

Η νέα πρόβλεψη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας για υστέρηση του ρυθμού
ανάπτυξης και υπέρβαση του πληθωρισμού δεν είναι τόσο μεγάλη, ώστε να θέτει σε
κίνδυνο από μόνη της τις οικονομικές εξελίξεις και ιδίως την τήρηση του
προϋπολογισμού του 2001. Αν συνδυασθεί, όμως, με άλλες δυσμενείς εξελίξεις,
όπως μιά υπέρβαση δαπανών, θα δημιουργούσε επικίνδυνο περιβάλλον.

Αξίζει να σημειωθεί πως τόσο στο βασικό όσο και στο εναλλακτικό σενάριο του
προγράμματος σταθερότητας προβλέπεται η διατήρηση πλεονασματικών
προϋπολογισμών για όλη την περιοδο έως το 2004 και μάλιστα το πλεόνασμα
αυξάνεται από χρόνο σε χρόνο. Συγκεκριμένα, προβλέπεται πλεόνασμα 0,5% του ΑΕΠ
για φέτος, 1,5% του ΑΕΠ για το 2002 και 2% για το 2003 και το 2004.

Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας επιμένουν ακόμη ότι ο προϋπολογισμός θα είναι
και φέτος πλεονασματικός, αλλά δεν αποκλείουν να είναι ελαφρώς χαμηλότερο το
πλεόνασμα, έναντι του 0,5% του ΑΕΠ.

Πάντως, οποιαδήποτε παραβίαση του προγράμματος σταθερότητας και μάλιστα του
εναλλακτικού του σεναρίου θα ήταν πολύ επικίνδυνη, αφού θα επέσυρε τον κίνδυνο
συστάσεων εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αντίστοιχων αντιδράσεων των
αγορών.

Οπωσδήποτε, το πρόγραμμα σταθερότητας δείχνει να κρέμεται από μία κλωστή, εν
όψει των νέων αναγκών για πρόσθετες δαπάνες που διαπιστώθηκαν ­ ή
ανακοινώθηκαν ­ πρόσφατα.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου τονίζει ότι καμία
πρόσθετη δαπάνη δεν θα γίνει στον φετινό προϋπολογισμό για να μην παραβιασθούν
τα μεγέθη του. Η χορήγηση του οικογενειακού επιδόματος και στους δύο συζύγους
θα αρχίσει από το 2002 και το ίδιο ισχύει για τις προβλεπόμενες αυξήσεις του
ΕΚΑΣ και των συντάξεων του ΟΓΑ.

Αν πραγματοποιηθούν, όμως, οι νέες δαπάνες, έστω και τα επόμενα χρόνια, το
πρόγραμμα θα παραβιασθεί, εκτός αν παράλληλα εξοικονομηθούν πόροι από άλλη
πηγή. Η άλλη εναλλακτική είναι να αυξηθούν τα έσοδα, κάτι που αντιστρατεύεται
όμως τις προθέσεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας να προχωρήσει σε
φορολογικές απαλλαγές στο πλαίσιο της αναμόρφωσης του φορολογικού συστήματος.

Ο πληθωρισμός

Η εξέλιξη του πληθωρισμού θα εξαρτηθεί, σε μεγάλο βαθμό, από εξωγενείς
παράγοντες, όπως η τιμή του πετρελαίου και του δολαρίου. Όπως χαρακτηριστικά
αναφέρει το τελευταίο τεύχος του διμηνιαίου δελτίου της Alpha Bank για την
ελληνική οικονομία, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να συγκρατηθεί αν ενισχυθεί η
ισοτιμία του ευρώ, συγκρατηθούν οι κυβερνητικές δαπάνες και περιορισθεί το
εισόδημα των νοικοκυριών από τις αποταμιεύσεις τους λόγω της πτώσης των
επιτοκίων.

«Με την προϋπόθεση ότι θα εφαρμοσθούν με αυστηρότητα ο προϋπολογισμός και η
εισοδηματική πολιτική που ανακοινώθηκε για το 2001, το ευρώ θα σταθεροποιηθεί
σε επίπεδο ισοτιμίας εν σχέσει με το δολάριο πάνω από 95 σεντς, καθώς και ότι
οι τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν σχετικά σταθερές σε επίπεδο κάτω από 28
δολάρια το βαρέλι, ο πληθωρισμός αναμένεται να πέσει σταδιακά στο 2,6% τον
Δεκέμβριο του 2001 και να διαμορφωθεί έτσι σε μέσο επίπεδο 3,1% το 2001».