Σε τροχιά σύγκρουσης

«Όταν η Κίνα ξυπνήσει, θα συγκλονίσει τον Κόσμο»,

Ναπολέων Βοναπάρτης

Το κόλπο είναι παλιό. Προκαλούμε τον αντίπαλο για να δούμε πόσο γρήγορα μπορεί
να αντιδράσει. Η μέθοδος αυτή είχε χρησιμοποιηθεί στο τελευταίο σημαντικό
επεισόδιο του Ψυχρού Πολέμου, τον περασμένο αιώνα, με θύματα τους επιβάτες και
το πλήρωμα του μοιραίου Τζάμπο των Νοτιοκορεατικών Γραμμών. Τότε το επιβατικό
αεροσκάφος είχε καταρριφθεί από σοβιετικά μαχητικά, επειδή είχε εκληφθεί ως
κατασκοπευτικό. Τότε το κατασκοπευτικό πετούσε μερικά μίλια νοτιότερα και
κατέγραφε τις αντιδράσεις της σοβιετικής αεράμυνας στην χερσόνησο της
Καμτσάτκα.

Το επεισόδιο

Τώρα, το κατασκοπευτικό πετούσε μέσα στον εναέριο χώρο της Κίνας, και
συγκρούστηκε με το κινεζικό μαχητικό που έσπευσε να το αναχαιτίσει.

Με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η μόνη δύναμη που απέμενε να αμφισβητήσει
την αμερικανική μονοκρατορία ήταν η Κίνα.

ΗΠΑ και Κίνα έχουν μπει σε τροχιά σύγκρουσης εδώ και πολλά χρόνια.

Το επεισόδιο με την κράτηση των μελών του πληρώματος του αμερικανικού
κατασκοπευτικού αεροπλάνου αποτελεί την κλιμάκωση ενός αναμενόμενου δράματος
το οποίο έχει προκαλέσει τη διπλωματική υπερδιέγερση των Αμερικανών.

Η διεθνής κρίση που έχει προκληθεί, η πρώτη ύστερα από δεκαετίες, είναι η
πρώτη που η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να προσδιορίσει τα επακόλουθά της.

Η κινεζική θέση είναι ξεκάθαρη: οι Αμερικανοί έχουν ολόκληρη την ευθύνη του
δυστυχήματος. Βρίσκονταν μέσα στον κινεζικό εναέριο χώρο. Για τον λόγο αυτό θα
πρέπει να ζητήσουν συγγνώμη.

Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι το δυστύχημα συνέβη στον διεθνή εναέριο χώρο, εξέφρασαν
τη λύπη τους για την απώλεια του Κινέζου πιλότου, αλλά δεν κρίνουν ότι θα
πρέπει να απολογηθούν.

Τα δημοσιεύματα στον κινεζικό Τύπο θυμίζουν την ατμόσφαιρα που είχε
δημιουργηθεί μετά τον βομβαρδισμό της κινεζικής πρεσβείας στο Βελιγράδι από τα
αμερικανικά μαχητικά, κατά τους βομβαρδισμούς της Γιουγκοσλαβίας το 1999. Τότε
είχαν σκοτωθεί τρεις Κινέζοι.

Η Κίνα επιμένει ότι η επίθεση εκείνη είχε γίνει επίτηδες, ακόμα και μετά την
απολογία των ΗΠΑ και την πληρωμή μεγάλης αποζημίωσης.

Τώρα, όπως και τότε, τα μηνύματα των κινεζικών κομπιούτερ έχουν πλημμυρίσει με
μηνύματα, που καλούν την κυβέρνηση να κατασχέσει το μεγάλης αξίας αμερικανικό
αεροσκάφος, με τον πολύτιμο ηλεκτρονικό εξοπλισμό.

Στις ΗΠΑ οι εφημερίδες δημοσιεύουν τις φωτογραφίες των 24 μελών του πληρώματος
του κατασκοπευτικού αεροσκάφους (ούτε μία αμερικανική εφημερίδα δεν το ανέφερε
ως «αναγνωριστικό») και στα δέντρα κρεμούν κίτρινες κορδέλες. Όπως τότε με την
ομηρεία των υπαλλήλων της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη.

Το μόνο σίγουρο είναι πως όσο περισσότερο διαρκέσει το επεισόδιο τόσο
επικίνδυνο και αποσταθεροποιητικό μπορεί να καταστεί.

Η Κίνα ήδη έχει αφήσει να εννοηθεί ότι το πλήρωμα του αμερικανικού αεροσκάφους
μπορεί να δικαστεί με την κατηγορία της κατασκοπείας.

Επιβαρυντικό για το πλήρωμα του αμερικανικού αεροσκάφους είναι πως
πραγματοποίησε την προσγείωση χωρίς προηγουμένως να ζητήσει τυπικά την άδεια.
Το πλήρωμα ισχυρίστηκε πως ακολούθησε διαδικασία έκτακτης ανάγκης.

Για τους Κινέζους όμως η στάση αυτή θυμίζει πως ο Ειρηνικός θεωρείται από τους
Αμερικανούς, από τον προηγούμενο αιώνα ακόμα, κάτι σαν αμερικανική λίμνη πάνω
από την οποία μπορεί να πετούν τα αμερικανικά κατασκοπευτικά, σε πορεία που
προδιαγράφει η CIA.

Τώρα που η Κίνα ενισχύει το στρατιωτικό δυναμικό της, λέει ξεκάθαρα πως η
Ταϊβάν είναι κινεζικό έδαφος και θα πρέπει μετά το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο να
ενσωματωθεί στη Μητέρα Πατρίδα, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να αντιληφθεί ότι θα
πρέπει να σταματήσει την πολιτική των προκλήσεων.

Ο πρόεδρος Μπους από τους προεκλογικούς του λόγους έχει δημιουργήσει ένα
αντικινεζικό πλαίσιο, με την υπόσχεση να σταματήσει την πώληση τεχνολογικού
υλικού στην Κίνα.

Τώρα όμως της έδωσε ακόμη ένα ατού. Πολλοί λένε πως το κατασκοπευτικό
αεροπλάνο μπορεί να χρησιμοποιηθεί από την κινεζική ηγεσία ως διαπραγματευτικό
ατού για τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων του 2008 στο Πεκίνο και την
πολυπόθητη είσοδο της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Και στα δύο
αντιδρά αρνητικά έως τώρα η Ουάσιγκτον.

Περισσότερο ανήσυχη από την ένταση που έχει δημιουργηθεί είναι δικαιολογημένα
η Ταϊβάν.

Επειδή οι σινο-αμερικανικές σχέσεις δίνουν πάντα τον τόνο στις μη σχέσεις
Κίνας-Ταϊβάν.

Και ο πρόεδρος Μπους έχει δηλώσει πως θα αντιμετωπίσει την Κίνα ως στρατηγικά
ανταγωνίστρια δύναμη και όχι ως συνεργάτη. Ετοιμάζεται μάλιστα αυτό τον μήνα
να πάρει αποφάσεις για την αποστολή νέων οπλικών συστημάτων στην Ταϊβάν.

Η δύναμη

Η Κίνα υπήρξε μεγάλη δύναμη τον περισσότερο καιρό, σε βάθος χρόνου δύο
χιλιάδων ετών. Σήμερα είναι το μεγαλύτερο έθνος στη Γη. Τι το αξιοπερίεργο
λοιπόν, η προσπάθειά της να αναγνωριστεί ως παγκόσμια δύναμη; Με τη διαφορά
ότι η Κίνα δεν έχει δείξει τάσεις εξωτερικής πολιτικής ανάλογης με της
Σοβιετικής Ένωσης, στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Προκαλεί εκείνους μόνον που
παρομοιάζουν την πορεία της με αυτή της Ρωσίας του 19ου αιώνα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται να μην επιθυμούν να παραμείνει φτωχή η
Κίνα, αλλά να θέλουν την προσελκύσουν στις δομές της δυτικής κοινωνίας, με
πρότυπο τις δημοκρατικές αρχές και το πλαίσιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που
εφαρμόζεται στη Δύση.

Παρόμοια επεισόδια ενισχύουν το κλίμα δυσπιστίας στους δύο, τόσο διαφορετικούς
αυτούς κόσμους. Σε μια στιγμή που η διεθνής τάση είναι η δημιουργία συνθηκών συνεργασίας.

Και ένας ομογενής κρατείται από τους Κινέζους!

Και ένας Ελληνοαμερικανός κρατείται από τις κινεζικές αρχές. Πρόκειται για τον
Νικ Μέλος, ο οποίος ανήκει στο πλήρωμα του αμερικανικού κατασκοπευτικού
αεροσκάφους που πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση σε στρατιωτικό
αεροδρόμιο της Κίνας ύστερα από τη σύγκρουσή του, στον αέρα, με κινεζικό
μαχητικό αεροσκάφος.

Στο μεταξύ Αμερικανοί διπλωμάτες στην Κίνα συναντήθηκαν για δεύτερη φορά αργά
χθες το πρωί με το πλήρωμα του αμερικανικού αεροπλάνου ΕΡ-3Ε, ενώ υπάρχουν
πληροφορίες ότι θα υπάρξει σήμερα και τρίτη συνάντηση. Όμως στο Πεκίνο δεν
υπάρχει κανένα μήνυμα για πιθανή απελευθέρωση του πληρώματος.

Ο πιλότος του δεύτερου κινεζικού αεροσκάφους, Ζάο Γου, περιέγραψε τις συνθήκες
της σύγκρουσης, την περασμένη Κυριακή, δηλώνοντας ότι όταν το αμερικανικό
κατασκοπευτικό αεροσκάφος συνάντησε τα μαχητικά, προσάρμοσε την πορεία του
κάτι που έκαναν και τα δύο κινεζικά. «Σε κάποια στιγμή όμως το ΕΡ-3 πήρε
ξαφνικά μια απότομη κλίση και συγκρούστηκε με το αεροσκάφος του πιλότου
Γουάγκ, στέλνοντάς το στη θάλασσα», είπε ο Ζάο.

Ο πρόεδρος της Κίνας Τζιάν Ζεμίν επανέλαβε το αίτημά του να ζητήσουν συγγνώμη
οι Ηνωμένες Πολιτείες, μιλώντας στο Σαντιάγο της Χιλής κατά την έναρξη
12ήμερης περιοδείας του στη Λατινική Αμερική. Ο Τζιάν πρόσθεσε ότι οι Κινέζοι
αξιωματούχοι έχουν εξοργισθεί με τις κατασκοπευτικές πτήσεις των ΗΠΑ. Ωστόσο,
πρόσθεσε, ότι αμφότερες οι πλευρές θα πρέπει να προσπαθήσουν να διευθετήσουν
το ζήτημα με τρόπο επωφελή για τις διμερείς σχέσεις.

Παρατηρητές σχολίαζαν χθες πως οι δηλώσεις του Τζιάν αφήνουν να εννοηθεί ότι ο
ίδιος και οι άλλοι Κινέζοι ηγέτες, που έχουν πολιτικό συμφέρον από τη
διατήρηση καλών σχέσεων με τις ΗΠΑ, παίρνουν το πάνω χέρι έναντι των
στρατιωτικών «ιεράκων» και των σκληροπυρηνικών του Κομμουνιστικού Κόμματος που
θα ήθελαν να χρησιμοποιήσουν το επεισόδιο για να ταπεινώσουν την Ουάσιγκτον.
Πάντως οι ΗΠΑ αρνούνται να ζητήσουν συγγνώμη για κάτι που δεν αποδέχονται την
ευθύνη, μολονότι ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους εξέφρασε «λύπη» για το επεισόδιο στην
τρίτη και πιο συμφιλιωτική δήλωση που έκανε σχετικά με την κρίση μέσα σε τρεις
ημέρες.

Στην υπόθεση παρενέβη χθες Παρασκευή και η Μόσχα, χαρακτηρίζοντας «λυπηρό» το
επεισόδιο. «Τέτοια γεγονότα δεν βοηθούν στην προώθηση της περιφερειακής
ασφάλειας», δήλωσε ο Ρώσος διπλωμάτης Αλεξάντερ Λοσιούκοφ.