Διαστάσεις Άρωμα ζωής

Λοράν Γκασπάρ: Στο Κάιρο, στις 21 Μαρτίου 2001

Τι είναι για σας ποίηση, Λοράν Γκασπάρ; «Το μόνο που μπορεί να γίνει ποίηση σε
μένα είναι αυτό που έχω ζήσει, που μου βάζει ερωτήσεις ή που με οδήγησε σε
κάτι τόσο απροσδιόριστο όσο η έρημος. Αυτό που με ενδιαφέρει, άλλωστε, είναι
να μπορώ να πηγαίνω πέρα από την εξερεύνηση και τη διαμόρφωση των βιωμάτων
μου, πέρα από αυτό που μου προσφέρει η επιστημονική εμπειρία. Έχω μια
επιστημονική φύση που σωπαίνει όταν γράφω ποίηση. Νομίζω πως η επιστήμη
εξερευνά με άκαμπτο τρόπο τις σχέσεις ανάμεσα στον άνθρωπο και το σύμπαν.
Είμαστε μέρη αυτού του συνόλου, της φύσης, είμαστε από εδώ και όχι απ’ αλλού.
Αυτή η συνέχεια της φυσικής και της μεταφυσικής είναι απέραντη. Η ποίηση
επιχειρεί να εκφράσει αυτή την απεραντοσύνη».

Ο Λοράν Γκασπάρ είναι σήμερα 76 ετών. Γεννήθηκε στο Τάργκου Μούρες, στην
Ανατολική Τρανσυλβανία, μια πόλη που την αγαπούσε για το ποτάμι της. Στο σπίτι
του μιλούσαν ουγγρικά, γερμανικά και ρουμανικά. Αποφάσισε να γίνει φυσικός και
συγγραφέας. Έγινε γιατρός και ποιητής. Όταν κρεμάστηκε ο πατέρας του, ύστερα
από τον εξευτελισμό του από τον ρωσικό στρατό, δεν τον χωρούσε πια ο τόπος.
Κατατάχθηκε στον ουγγρικό στρατό, πήγε στο ρωσικό μέτωπο, ύστερα βρέθηκε σ’
ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης της Γερμανίας, απ’ όπου δραπέτευσε και κατέληξε
στη Γαλλία. Εκεί έκανε τον μάγειρα, τον θυρωρό, τον φορτοεκφορτωτή, τον
θαλαμηπόλο, τον πλασιέ. Και παράλληλα έγραφε. Πρώτα στα ουγγρικά, τα οποία
γρήγορα εγκατέλειψε για τα γαλλικά.

Ο δρόμος της ποίησης άνοιξε για τον Γκασπάρ στη Μέση Ανατολή, όπου με την
ιδιότητα του γιατρού ήλθε σε επαφή με στερημένες ψυχές της Ιορδανίας, της
Ιερουσαλήμ, της Ιεριχώς, της Βηθλεέμ. Οι Βεδουίνοι θα τον υιοθετήσουν και θα
του γνωρίσουν την έρημο, «μια χώρα άγονη φυσικά, αλλά κυρίως γεμάτη σκοτάδι
και κάθε λογής τρομακτικά όντα, όπως σατύρους, ονάγρους και ζώα της
Αποκάλυψης, ένας τόπος για εκείνους που θέλουν να καθαρίσουν την ψυχή τους».
Αλλά το «όνειρο της Ανατολής» θα γίνει πραγματικότητα χάρις στους
Παλαιστινίους της Ιεριχώς, που τον υποδέχθηκαν ζεστά και γενναιόδωρα. Έμεινε
στην περιοχή 15 χρόνια. Και δεν διέκρινε ποτέ μίσος στους κατοίκους των
στρατοπέδων. Οι άνθρωποι δεν ήταν απελπισμένοι. Οι πρόσφυγες υπολόγιζαν ακόμη
στον ΟΗΕ. Πολλοί Ισραηλινοί πίστευαν ακόμη ότι η μόνη λύση ήταν η συμβίωση.

Το τελευταίο βιβλίο του Λοράν Γκασπάρ λέγεται «Πάτμος, και άλλα ποιήματα»
(εκδ. Gallimard). Εδώ ­ γράφει ο κριτικός της Μοντ ­ ο ποιητής αφήνεται
να τον παρασύρει το φως μιας Μεσογείου που γνωρίζει καλά, ταξιδεύει στην
Ελλάδα και στην Τυνησία, παραδίδεται στη θάλασσα, περιγράφει εύθραυστες
εικόνες του χρόνου, εξυμνεί την απλότητα και την ταπεινοσύνη της επιθυμίας,
διεκδικεί το δικαίωμα να συνεχίζει να απορεί. Αναδίδει ένα άρωμα ζωής. Και
είναι ευτυχής.