Κερδισμένοι και χαμένοι στη… μάχη του Συντάγματος

Όταν γεννήθηκε ως σκέψη η «ιστορία» της αναθεώρησης του Συντάγματος ­ ζούσε
ακόμα ο Ανδρέας Παπανδρέου ­ κανείς δεν μπορούσε να φαντασθεί τους
κερδισμένους και τους χαμένους της υπόθεσης. Το ΠΑΣΟΚ φυσικά, που πήρε τη
σχετική πρωτοβουλία, είχε… συγκριτικό πλεονέκτημα. Στην πορεία όμως
καταγράφηκαν και στο εσωτερικό των κομμάτων «νικητές» και «ηττημένοι». Όσο για
τη Νέα Δημοκρατία βγήκε μάλλον τραυματισμένη.

Και αυτό συνέβη παρά το ότι επί της ουσίας η αξιωματική αντιπολίτευση πέτυχε,
πριν φθάσει το θέμα της αναθεώρησης στην Ολομέλεια, να «περάσει» πολλές θέσεις
της (π.χ. για τις ανεξάρτητες διοικητικές αρχές και τη διαφάνεια στην πολιτική
ζωή).

Εν αντιθέσει με ό,τι είχε πετύχει ο Ανδρέας Παπανδρέου το ’75, ο οποίος αν και
αρχηγός ενός κόμματος του 13% ­ τότε ­ φάνηκε να είναι ο πρωταγωνιστής της
αντιπολίτευσης, απέναντι στην αναθεώρηση του Συντάγματος που προωθούσε ο
Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο σημερινός αρχηγός της Ν.Δ. έκανε ελάχιστες
εμφανίσεις.

Η Ν.Δ. όμως δέχθηκε και ένα ακόμα πλήγμα. Ο εκπρόσωπος του κόμματος, ο
εισηγητής της Ν.Δ. Γιάννης Βαρβιτσιώτης, αν και ήταν πολύ επιμελής στο έργο
του και επέμεινε σε ορισμένες καινοτομίες, «καπελώθηκε» πολλές φορές από τον
Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, ο οποίος και έδειξε να είναι ο πλέον δραστήριος της
αξιωματικής αντιπολίτευσης στη Βουλή.

Δεν άφησε ούτε ένα άρθρο ούτε μία διάταξη του Συντάγματος για την οποία να μην
πάρει θέση, τονίζοντας συνεχώς και με νόημα πόσο σημαντική υπόθεση είναι η
συναίνεση, ακόμα και αν λίγο νωρίτερα ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης είχε
κατακεραυνώσει τον «αντίπαλό» του κ. Ευάγγελο Βενιζέλο.

Το χειρότερο, όμως, που συνέβη για τον κ. Βαρβιτσιώτη είναι ότι ενώ είχε δώσει
μάχες για το ασυμβίβαστο, στο «παρά πέντε» άλλαξε γνώμη (ο κ. Κ. Καραμανλής)
και έτσι ο πρώην υπουργός βρέθηκε μετέωρος…

Ακόμα και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Ν.Δ. Προκόπης Παυλόπουλος, ο
οποίος είχε ταχθεί από την αρχή κατά του ασυμβιβάστου, δεν φάνηκε να κερδίζει
από την υπόθεση. Πολλές φορές «έτρεχε» στην Ολομέλεια σε ρόλο πυροσβέστη, εν
αντιθέσει με την κ. Ντόρα Μπακογιάννη που πέρασε την «εποχή» τής αναθεώρησης,
χωρίς να «βρέξει τα πόδια της», όπως λένε «άσπονδοι φίλοι» της στη Ν.Δ.
Αντιθέτως, άλλοι βουλευτές έκαναν αισθητή την παρουσία τους, όπως η κ. Άννα
Ψαρούδα-Μπενάκη και ο κ. Δ. Σιούφας. Στους κερδισμένους θα πρέπει να προστεθεί
και ο πρόεδρος των Φιλελευθέρων Στέφανος Μάνος.

Αν και το κόμμα του έχει μόνον δύο βουλευτές (τον ίδιο και τον κ. Γ.
Ψαχαρόπουλο) πέτυχε να κάνει μία εμφάνιση… ογκωδέστερη του κομματικού του
μεγέθους. Πολλές φορές, οι παρεμβάσεις του προκάλεσαν συζητήσεις και,
οπωσδήποτε, έδωσαν χρώμα στις συνεδριάσεις.

Στο ΠΑΣΟΚ τα πράγματα ήταν πιο ξεκάθαρα. Μοναδικός «παίκτης» ­ λόγω και της
συνεχούς απουσίας του Πρωθυπουργού ­ ήταν ο εισηγητής του κόμματος και
υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος.

Ακόμα και οι βουλευτές που διαφώνησαν μαζί του παραδέχθηκαν ότι ήταν
εντυπωσιακή η παρουσία του, και ότι εκ των πραγμάτων έκλεψε την παράσταση.

Το… πρόβλημα για το ΠΑΣΟΚ ήταν ότι ο «όγκος» του Ευάγγελου Βενιζέλου
επισκίασε όλους τους άλλους βουλευτές του, ακόμα και τον Ευάγγελο Γιαννόπουλο,
ο οποίος στην προηγούμενη Βουλή, ως υπουργός Δικαιοσύνης, ήταν ο καθ’ ύλην
αρμόδιος.

Ουσιαστικά ­ και πάλι εκτός της περίπτωσης του ασυμβιβάστου, για την οποία
μίλησαν πολλοί βουλευτές ­ ο κ. Βενιζέλος ήταν το στέλεχος που μονοπώλησε τις
συζητήσεις. Ο Φοίβος Ιωαννίδης, ο οποίος ήταν ο πρόεδρος της επιτροπής για την
αναθεώρηση, πριν έρθει η υπόθεση στην Ολομέλεια, αλλά και ο Παναγιώτης
Κρητικός, που ήταν ο πρόεδρος της αντίστοιχης επιτροπής στην προηγούμενη
Βουλή, παρά τις συνεχείς παρεμβάσεις τους δεν μπόρεσαν να στρέψουν σ’ αυτούς
τα φώτα της δημοσιότητας. Ακόμα και ο συνταγματολόγος Ανδρέας Λοβέρδος, αν και
προσπάθησε πολλές φορές να έρθει σε πρώτο πλάνο, δεν τα κατάφερε.

Αντιθέτως, ο Θ. Πάγκαλος, αν και δεν παρενέβη ιδιαίτερα στη διαδικασία ,
πέτυχε να κάνει ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία του, κυρίως λόγω των
γενικότερων θέσεών του αλλά και των αποστάσεων που κρατάει από την ηγεσία του
ΠΑΣΟΚ.

Η Αριστερά, αν και της δόθηκαν αρκετές ευκαιρίες, δεν τις εκμεταλλεύθηκε. Οι
κ.κ. Αλέκα Παπαρήγα και Νίκος Κωνσταντόπουλος δεν αξιοποίησαν τη συνεχή
απουσία του Πρωθυπουργού ή τα… δεκάδες κενά έδρανα στις πτέρυγες του ΠΑΣΟΚ
και της Ν.Δ., σε όλη τη διάρκεια των συζητήσεων. Απουσίασαν κι αυτοί από
αρκετές συνεδριάσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματος, την οποία βεβαίως από
πολύ ενωρίς είχαν επικρίνει ως συντηρητική και άτολμη.

Από το ΚΚΕ και τον ΣΥΝ, πάντως, ξεχώρισαν ­ και αυτό το επεσήμαναν πολλοί
βουλευτές των μεγαλύτερων κομμάτων της Βουλής ­ ο Αντώνης Σκυλλάκος και ο
Φώτης Κουβέλης. Ήταν όχι απλά… επιμελείς, αλλά και έτοιμοι να αντικρούσουν
τα επιχειρήματα του υπουργού Πολιτισμού.

Ο λόγος τους, όμως, έπεφτε πολλές φορές… βαρύς σ’ ένα σκηνικό που δεν είχαν
τη δυνατότητα ­ ως κόμματα ­ να μεταβάλουν.

Όσο για τον πρόεδρο της Βουλής Απόστολο Κακλαμάνη, ο οποίος παρενέβη πολλές
φορές στις συζητήσεις, κυρίως για θέματα που αφορούν στους βουλευτές και στο
Κοινοβούλιο, πέτυχε να βρεθεί σε μία θέση υπεράνω όλων. Γεφύρωσε αντιθέσεις
και έδειξε να κερδίζει τις εντυπώσεις, ακόμα και σε κακές στιγμές των
συζητήσεων.

Μένει να φανεί ποιος από τους αρχηγούς θα κερδίσει τη μάχη των εντυπώσεων στην
πανηγυρική συνεδρίαση της Βουλής για το Σύνταγμα. Όσο για τις ψηφοφορίες δεν
φαίνεται πως θα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ­ ακόμα και αν σημειωθούν διαρροές…