Υψηλά κέρδη και αφορολόγητα

Κεφάλαια ύψους 5,6 τρισεκατομμυρίων δραχμών κατευθύνθηκαν στην αγορά των Repos
τη χρονιά που πέρασε. Οι συνολικές επενδύσεις ήταν σχεδόν διπλάσιες από τις
αντίστοιχες του 1999, γεγονός που δείχνει τη στροφή των επενδυτών και προς
αυτήν τη μορφή επένδυσης. Μάλιστα, το 2000, τα προϊόντα repos συγκέντρωσαν
περισσότερα κεφάλαια ακόμη και από τα μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων διαχείρισης
διαθεσίμων, στα οποία κατευθύνθηκαν 4,9 τρισεκατομμύρια δραχμές.

Τι είναι, όμως, τα προϊόντα repos και πώς λειτουργούν; Με τον όρο REPOS
αποδίδεται σε συντομογραφία το «Repurchase agreements», που στα ελληνικά
μεταφράζεται ως «συμφωνίες επαναγοράς». Έτσι, λοιπόν, τα repos είναι η πώληση
από μια τράπεζα στους πελάτες της τίτλων του ελληνικού δημόσιου, τους οποίους
η τράπεζα έχει στο χαρτοφυλάκιό της, με ταυτόχρονη όμως συμφωνία για την
επαναγορά τους μετά το πέρας ορισμένου χρονικού διαστήματος, το οποίο ορίζεται
εξ αρχής.

Βασικά χαρακτηριστικά των προϊόντων repos είναι οι υψηλότερες αποδόσεις, σε
σύγκριση με άλλα επενδυτικά προϊόντα, καθώς και το ότι τα κέρδη τους είναι
αφορολόγητα. Η συνήθης πολιτική των τραπεζών θέλει οι επενδύσεις σε αυτά τα
προϊόντα να απευθύνονται σε μεγάλα χρηματικά ποσά και μάλιστα άνω των 10
εκατομμυρίων δραχμών. Όμως, πολλές τράπεζες, τον τελευταίο χρόνο, δίνουν την
ευκαιρία και σε επενδυτές με μικρότερα κεφάλαια να επενδύσουν σε repos.

Αν θελήσει κανείς να αναφέρει επιγραμματικά τα πλεονεκτήματα των τοποθετήσεων
αυτών, θα μπορούσε να πει ότι τα repos παρέχουν υψηλό ποσοστό ασφάλειας, υψηλή
απόδοση σε σχέση με άλλες επενδύσεις και αφορολόγητα κέρδη. Επιπλέον, οι
τράπεζες εξασφαλίζουν τους επενδυτές σε περίπτωση κλοπής των αποδεικτικών
τίτλων αγοράς των repos, δίνουν την ευκαιρία συνδικαιούχων, όταν το επιλέγει ο
επενδυτής, ενώ τα προϊόντα repos μπορούν και να δεσμεύονται για τη χορήγηση
στεγαστικών ή επισκευαστικών δανείων.

Αγοράζοντας ένας επενδυτής ένα repos, πραγματοποιεί αγορά μέρους ενός τίτλου
του ελληνικού δημοσίου, για συγκεκριμένο πάντα χρονικό διάστημα. Μετά το
χρονικό διάστημα το οποίο είχε οριστεί τη στιγμή της αγοράς του repos, η
τράπεζα είναι υποχρεωμένη να προβεί σε επαναγορά. Σε αυτό το σημείο έγκειται
και η διαφορά ανάμεσα στα repos και τα έντοκα γραμμάτια του ελληνικού
Δημοσίου. Δηλαδή, τα έντοκα γραμμάτια μπορεί ο ενδιαφερόμενος να τα αγοράσει
οποιαδήποτε στιγμή από την έκδοσή τους αλλά είναι υποχρεωμένος να τα κρατήσει
έως τη λήξη τους. Στην περίπτωση των repos, ο επενδυτής αγοράζει ένα μέρος του
τίτλου του ελληνικού δημοσίου και το κρατά στην κατοχή του για όσο χρόνο
επιθυμεί, έχοντας όμως προκαταβολικά δηλώσει στην τράπεζα, από την οποία το
προμηθεύτηκε, τη διάρκεια αυτή.

Συνήθως, όσο μεγαλύτερο είναι το κεφάλαιο που επενδύεται σε repos τόσο
υψηλότερο είναι το επιτόκιο που επιτυγχάνει ο επενδυτής. Όμως, στην αγορά
υπάρχουν τράπεζες που διαθέτουν repos για ορισμένο ύψος κεφαλαίων με ορισμένο
επιτόκιο, τα οποία διατίθενται όμως σε περιορισμένο αριθμό.

Γενικός κανόνας είναι ότι στη λήξη τους τα προϊόντα repos ρευστοποιούνται,
όμως υπάρχουν και προϊόντα τα οποία μπορεί, για παράδειγμα, να έχουν τρίμηνη
διάρκεια αλλά να επιτοκίζονται κάθε μήνα. Αυτό σημαίνει ότι ο επενδυτής, στη
λήξη κάθε μήνα, μπορεί να παίρνει τον τόκο που αναλογεί για τον μήνα αυτόν και
να προχωρεί σε ρευστοποίηση χωρίς επιβάρυνση ή ποινή από την τράπεζα. Αυτό
γίνεται μόνο σε περιπτώσεις που εξ αρχής έχει συμφωνηθεί κάτι τέτοιο ανάμεσα
στην τράπεζα και τον επενδύτη. Σε διαφορετική περίπτωση και εφόσον ο επενδυτής
– κάτοχος repos έχει ανάγκη να προχωρήσει σε ρευστοποίηση, είναι αναγκασμένος
να χρεωθεί με ποινή προεξόφλησης, η οποία κάθε φορά καθορίζεται από την
τράπεζα με την οποία συνεργάζεται.