ΔΡΟΜΟΙ

Πόσο…

… μας κάνει 99x99x99x99x99; Για να λύσουν τέτοια προβλήματα, οι περισσότεροι
άνθρωποι χρειάζονται χαρτί και μολύβι. Όχι όμως και ο Γερμανός Ρούντιγκερ
Γκαμ, που είναι ιδιοφυΐα στα μαθηματικά. Ένα άρθρο στο περιοδικό «Nature
Neuroscience» αναλύει τι ακριβώς συμβαίνει στο κεφάλι του, όταν κάνει τέτοιους
υπολογισμούς. Οι επιστήμονες λοιπόν διαπίστωσαν ότι ο Γκαμ χρησιμοποιεί
διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου του από ό,τι οι άλλοι, οι συνηθισμένοι
άνθρωποι. Μέχρι εδώ, τίποτα το παράξενο. Για να φτάσουν όμως σε αυτό το
συμπέρασμα, μελέτησαν τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο του Γκαμ, όσο αυτός
έκανε την αριθμητική του. Γιατί; Επειδή έχει διαπιστωθεί πως οι μαθηματικοί
υπολογισμοί είναι για τον εγκέφαλο ό,τι είναι το σεξ για το πέος.

Εκτός από το σεξ…

… εκείνο που επίσης κάνει τον ανθρώπινο εγκέφαλο να «γυρίζει» είναι το
χρήμα. Έτσι ισχυρίζονται άλλοι επιστήμονες, σε άλλο άρθρο, στο ίδιο περιοδικό.
Διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου αντιδρούν σε «χρηματικές ανταμοιβές και
τιμωρίες». Όταν κάποιος μας δίνει χρήματα, ένα μέρος του εγκεφάλου μας
εκφράζει τη χαρά. Όταν κάποιος μας παίρνει χρήματα, ένα άλλο μέρος του
εγκεφάλου εκδηλώνει την απαρέσκειά μας. Είτε πρόκειται για σεξ είτε για χρήμα,
η εξειδίκευση είναι εντυπωσιακή. Δεν είναι παράξενο λοιπόν που ο άνθρωπος έχει
30.000 γονίδια, μόλις τα διπλάσια από την ταπεινή φρουτόμυγα; Οι γενετιστές
δεν μπορούν να το χωνέψουν πως είναι δυνατόν να χρειάζονται τόσα λίγα γονίδια
για να γίνει κάτι τόσο πολύπλοκο και έξυπνο όσο ένας γενετιστής. Ας υποθέσουμε
πως έχουμε στα χέρια μας όλα τα διαφορετικά μέρη από τα οποία αποτελείται ένα
Boeing-777. Δύσκολα θα το συναρμολογήσουμε και ακόμη δυσκολότερα θα
καταλάβουμε γιατί πετάει.

Η διαφορά…

… ανάμεσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο και ένα Boeing-777 είναι πως η ανάπτυξη
του εγκεφάλου καθοδηγείται από την εμπειρία. Στα πρώτα στάδιά του μοιάζει με
το πρόχειρο σκαρίφημα ενός βιβλίου. Τεράστιοι αριθμοί κυττάρων αναπτύσσονται
χωρίς καμιά συγκεκριμένη λειτουργία. Στην πορεία, τα κύτταρα που περισσεύουν
«ξεσκαρτάρονται» και απομένουν αυτά που συνθέτουν τον ολοκληρωμένο ώριμο
εγκέφαλο. Αν θα μπορούσαμε λοιπόν να έχουμε μια λίστα με τα «ανταλλακτικά» του
εγκεφάλου, δεν θα καταφέρναμε ποτέ να τον συναρμολογήσουμε, όπως θα κάναμε με
ένα Boeing-777. Γιατί για να γίνει ένας εγκέφαλος, χρειάζεται «ώρες πτήσης».

Ο εγκέφαλος…

… προσλαμβάνει συνεχώς πληροφορίες. Ακόμη και όταν βρίσκεται μέσα στη μήτρα.
Το έμβρυο ακούει ήχους. Και επειδή δεν βλέπει φως, ο αμφιβληστροειδής επινοεί
εικονική πραγματικότητα για να στέλνει νευρικά ερεθίσματα στον εγκέφαλο. Πόσο
σημαντικά είναι αυτά τα σήματα για την ανάπτυξή του; Δεν γνωρίζουμε. Όμως, η
φυσική επιλογή έχει αναθέσει στα λιγοστά γονίδια του ανθρώπου ένα τεράστιο
έργο. Το ανοσοποιητικό μας σύστημα αναγνωρίζει εκατομμύρια ξένες πρωτεΐνες.
Και ας χρησιμοποιεί γι’ αυτό μόνο 300 γονίδια. Από 300 αριθμούς μπορεί να
προκύψει πληθώρα συνδυασμών, όπως καλά γνωρίζουν όσοι παίζουν στοίχημα ­ γνώση
που πληρώνουν ακριβά. Η αριθμητική του Γκαμ πληθαίνει ολοένα τις «καλωδιώσεις»
του εγκεφάλου του, την ώρα που οι περισσότεροι άνθρωποι μετρούν τις δικές τους
στα δάχτυλα του ενός χεριού.