Νέος κύκλος αλλαγών για τις χρηματιστηριακές

Ο χώρος των χρηματιστηριακών εταιρειών μέχρι σήμερα είχε ακολουθήσει αντίθετη
πορεία με άλλους κλάδους της οικονομίας. Οι συγχωνεύσεις, οι εξαγορές και οι
συνεργασίες που ανακοινώνονταν και πραγματοποιούνταν, η μία μετά την άλλη,
τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990,
άφησαν τις εγχώριες χρηματιστηριακές εταιρείες ασυγκίνητες. Με πιο απλά λόγια,
την ώρα που οι άλλοι κλάδοι προσπαθούσαν να μειώσουν το κόστος τους και να
αυξήσουν το μέγεθός τους (οι κλάδοι μεγάλωναν σε βάθος), ο χώρος των
χρηματιστηριακών εταιρειών αυξανόταν σε πλάτος.

Μάλιστα, ύστερα από το υπέρθερμο χρηματιστηριακό 1999, ο αριθμός τους αυξήθηκε
και πολλά στελέχη από τράπεζες ή παραδοσιακές χρηματιστηριακές εταιρείες
έφυγαν και ίδρυσαν δικές τους χρηματιστηριακές εταιρείες, εταιρείες παροχής
επενδυτικών υπηρεσιών, εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου κ.λπ. Επίσης, σε
κάποια φάση ο αριθμός των χρηματιστηριακών εταιρειών ήταν μεγαλύτερος στην
Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του
τζίρου κάθε αγοράς και τον αριθμό των συμμετοχών τους.

Κατά το 1999 είχαν τονίσει ορισμένοι ότι όταν περάσει η περίοδος των παχέων
αγελάδων, όλα αυτά τα φαινόμενα θα σταματήσουν και ότι ο κλάδος των
χρηματιστηριακών εταιρειών θα ακολουθήσει τις τάσεις που ευρύτερου οικονομικού
περιβάλλοντος. Δικαιώθηκαν τελικά ή όχι;

Αν και τα κέρδη του 1999 εξανεμίστηκαν, ο τζίρος παραμένει χαμηλός και οι
πρώτες κινήσεις εξαγορών, συγχωνεύσεων, συνεργασιών και η μείωση του ρυθμού
δημιουργίας νέων χρηματιστηριακών εταιρειών είναι γεγονός, η απάντηση στην
παραπάνω ερώτηση δίνεται δύσκολα από τα στελέχη της αγοράς.

Κατ’ αρχήν, στο θέμα των συγχωνεύσεων και των εξαγορών υπάρχει μεγάλη διαφωνία
μεταξύ ανωτάτων στελεχών της αγοράς και ακαδημαϊκών, οι οποίοι αμφισβητούν τη
χρησιμότητα και την αποτελεσματικότητα. Οι υποστηρικτές των εξαγορών και
συγχωνεύσεων λένε ότι με τις κινήσεις αυτές μειώνεται το κόστος από τις
οικονομίες κλίμακος και φάσματος που δημιουργούνται και ότι αυξάνεται το
μέγεθος (τα ίδια κεφάλαια). Η αντίθετη πλευρά ισχυρίζεται ότι η βιωσιμότητα
μιας επιχείρησης εξαρτάται από την αύξηση των πηγών εσόδων και όχι από τη
μείωση των δαπανών. Η επιχείρηση θα πρέπει να έχει ως στόχο την αύξηση του
πλούτου των μετόχων, γεγονός που επιτυγχάνεται μέσω της συνεχούς αύξησης και
δημιουργίας νέων πηγών εσόδων με τελικό στόχο την υπεραξία της εταιρείας
(οδηγεί σε αύξηση του μεγέθους).

Όποια πλευρά κι αν έχει δίκιο, γεγονός είναι ότι τα κέρδη των χρηματιστηριακών
εταιρειών το 2000 παρουσίασαν μεγαλύτερη μείωση από 50%, σε σύγκριση με το
1999, ενώ ο παρατεταμένος μικρός τζίρος στη Σοφοκλέους συνεχίζει και σήμερα να
περιορίζει τα έσοδα. Ταυτόχρονα, ο ανταγωνισμός έχει οδηγήσει τις
χρηματιστηριακές σε μειώσεις προμηθειών, αλλά και σε επενδύσεις, οι οποίες
ακόμη δεν έχουν αποσβεστεί. Ταυτόχρονα, σχεδόν καθημερινά ανακοινώνονται
μικρές ή μεγάλες αλλαγές στις χρηματιστηριακές εταιρείες.

Ενδεικτικά αναφέρεται η πρόσφατη ανακοίνωση της Σίγμα Χρηματιστηριακής ΑΕΠΕΥ
ότι απορροφά τη Χίος Χρηματιστηριακή στο πλαίσιο της λειτουργικής ενοποίησης
του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς. Πληροφορίες φέρουν ότι η Σίγμα θα προχωρήσει
σε συγχώνευση και με τη Χρηματιστηριακή Μακεδονίας Θράκης. Ταυτόχρονα, η
Victory ΑΧΕΠΕΥ εξαγοράστηκε από την Τράπεζα Κύρπου και σύντομα θα μετονομαστεί
σε Κύπρου Χρηματιστηριακή, ενώ στην είσοδο της ελληνικής αγοράς βρίσκονται τα
ξένα μέλη εξ αποστάσεως του ΧΑΑ (remote members).

Η απειλή των ξένων

Τελικά, τα ξένα ιδρύματα απειλούν τις χρηματιστηριακές εταιρείες που έχουν
σήμερα πολλούς ξένους πελάτες; Στην ερώτηση αυτή η Σίγμα απάντησε:

«Δεν πιστεύουμε ότι απειλούμαστε από τους ξένους, καθώς προσφέρουμε τέτοιο
ολοκληρωμένο φάσμα υπηρεσιών και υποστήριξης, το οποίο δεν μπορεί να
αντικατασταθεί, καθώς απαιτείται υποδομή, χρόνος και μεγάλη γνώση του χώρου».
Άλλωστε, και η ίδια η Σίγμα προτιμάει τη συνεργασία (με ξένους που ήδη
συνεργάζεται) για την παρουσία της στο εξωτερικό, παρά τη μοναχική της
παρουσία.

Η απειλή των τραπεζών

Θα υποκύψουν οι χρηματιστηριακές εταιρείες και κυρίως οι νεώτερες στις πιέσεις
του ανταγωνισμού και στο μέγεθος των τραπεζών;

Η χρηματιστηριακή εκπρόσωπος και γενική διευθύντρια της Value Capital ΑΧΕΠΕΥ
κ. Αγγελική Πετρουλάκη, εξηγεί ότι «όλες αυτές οι αλλαγές δεν έχουν σχέση με
εξάντληση χρηματιστηριακών εταιρειών που υποκύπτουν στις πιέσεις του
ανταγωνισμού. Όλες αυτές οι κινήσεις είναι καθαρά επιχειρηματικού χαρακτήρα».

Μάλιστα, διευκρινίζει λέγοντας ότι «η παρατεταμένη αβεβαιότητα, η μείωση του
τζίρου και ασάφεια που υπήρξε γύρω από τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς ύστερα
από τη θεσμοθέτηση των σχετικών κανόνων για τα margin accounts, τους remote
members, την αναβάθμιση κ.λπ., οδήγησαν τις χρηματιστηριακές εταιρείες στην
εξέταση λύσεων με στόχο τη μείωση του κόστους και την αύξηση των ιδίων
κεφαλαίων τους μέσω συγχωνεύσεων, εξαγορών ή συνεργασιών».

Τράπεζες και χρηματιστηριακές

Άλλη μια ερώτηση που συζητείται στην αγορά είναι η εξής: Γιατί οι τράπεζες δεν
προχωρούν σε απορρόφηση των θυγατρικών τους ­ έστω ­ χρηματιστηριακών
εταιρειών. Κι αυτό σε μια περίοδο που υπάρχει κινητικότητα στον χώρο, αλλά και
ευρωπαϊκή οδηγία η οποία επιτρέπει στις τράπεζες να γίνονται μέλη του ΧΑΑ και
να κάνουν πράξεις επί μετοχών.

Η απάντηση που δίνεται από τραπεζικά στελέχη έχει βασικά τρία επιχειρήματα:

Πρώτον, η χρηματιστηριακή εταιρεία έχει ρίσκο ή τουλάχιστον είναι εκτεθειμένη
σε μεγαλύτερο κίνδυνο απ’ ό,τι η τράπεζα. Έτσι, εάν μια τράπεζα απορροφήσει
μια χρηματιστηριακή εταιρεία ουσιαστικά αυξάνει τον κίνδυνο στον οποίο εκθέτει
τα συνολικά της κεφάλαια.

Δεύτερον, υπάρχει διαφορετική φιλοσοφία στη διοίκηση. Συνεπώς το ενδεχόμενο
συγχώνευσης συνοδεύεται και από προβλήματα λειτουργικής και διοικητικής
ενοποίησης.

Τρίτον, υπάρχουν προβλήματα που σχετίζονται με τον συνδικαλισμό.