Η ιατρική ηθική στο νέο νομοσχέδιο

Η κατάθεση στη Βουλή των Ελλήνων προς ψήφιση του νέου νομοσχεδίου για την
υγεία δεν φέρει στο προσκήνιο ένα θέμα μείζονος σημασίας: αυτό της ιατρικής
ηθικής. Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας παραπονούνται για υπερβολικό
φόρτο εργασίας, πολιτική επιρροή και ανάσχεση ανάπτυξης στο έργο τους,
εξωτερικό έλεγχο από τρίτα μέρη, απώλεια της συναδελφικότητας, υπερβολική
γραφειοκρατία, αρνητική προβολή από τα ΜΜΕ και αυξανόμενη ή σταδιακά
υπερβολική δικαστική εμπλοκή. Επίσης, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους
παραπονούνται για την έλλειψη φροντίδας μέσα σε ένα εμπορευματοποιημένο
σύστημα, για την ανισότητα της κατανομής και της πρόσβασης στις υπηρεσίες
υγείας, αλλά και για τις μακροχρόνιες αναμονές στις παροχές υγείας και τα
αποκαλούμενα «επιλεκτικά» χειρουργεία. Από την άλλη μεριά, οι πολιτικοί κάνουν
λόγο για το κόστος της περίθαλψης, αλλά και την άρνηση των εργαζομένων στον
τομέα της υγείας να αλλάξουν τρόπο σκέψης, όταν συντεχνιακώς περιφρουρούν και
διαφυλάσσουν την περιοχή τους δεχόμενοι επίθεση ή ακόμα και καλοπροαίρετη
κριτική.

Κατά μια έννοια λοιπόν, παρουσιάζεται η ιατρική ως τελματωμένη στην ίδια της
την επιτυχία. Κι αυτό διότι την ίδια στιγμή η επιστήμη και η τεχνολογία έχουν
φέρει επανάσταση στην ιατρική πράξη. Η ευεργεσία, η αποφυγή βλάβης, ο σεβασμός
της αυτονομίας και η δικαιοσύνη αποτελούν ένα σύστημα τεσσάρων αξιών που
προστατεύει τους ασθενείς από κάθε κακομεταχείριση. Ένα χαρακτηριστικό αυτής
της νέας ηθικής σίγουρα είναι η ανάγκη της να καθορίζει και να αντανακλά τις
αξίες της κοινωνίας. Άλλωστε η κοινωνία είναι που αντιμετωπίζει τις συνέπειες
της ασθένειας και του περιορισμού των ασθενών. Ανεξάρτητα λοιπόν τού πώς θα
είναι τελικά αυτή η νέα ηθική, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε τη νομιμότητα των
συμφερόντων των επενδυτών στην υγεία. Αυτό προϋποθέτει ότι οι άνθρωποι, όσο
διαφορετικοί και αν είναι στην πολιτική τους ­ οικονομολόγοι, μάνατζερ και
υγειονομικοί ­ θα πρέπει να καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλον. Η νέα ηθική θα
πρέπει να κοιτάξει πίσω στις αξίες που θεμελιώνουν το ιατρικό επάγγελμα στην
εξυπηρέτηση της ποιότητας της ζωής για κάθε μέλος της κοινωνίας.
Αναγνωρίζοντας ότι όλη η κοινωνία έχει μια νόμιμη επένδυση στην υγεία και στην
παροχή υπηρεσιών, η νέα ιατρική ηθική απαραίτητα θα αναπτυχθεί σε μία
σημαντική επικοινωνιακή βάση. Προς το παρόν ένα αντιφατικό σύστημα φαίνεται να
επικρατεί ανάμεσα σε αυτούς που παρέχουν και σε αυτούς που λαμβάνουν τη
φροντίδα υγείας, καθώς και σε αυτούς που σχεδιάζουν και χρηματοδοτούν την
πολιτική της υγείας. Η νέα ηθική τον 21ο αιώνα είναι κοινωνική απαίτηση και θα
έχει βαθιές επιδράσεις σε όλα τα επίπεδα πολιτικής υγείας, παροχής ιατρικής
φροντίδας και ιατρικής έρευνας.

Ο Εμμανουήλ Π. Προκοπάκης, είναι επιμελητής Β στην ΩΡΛ Κλινική του
Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Κρήτης