«Πνίγουν» τον Τύπο

* ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Τρεις χιλιάδες δημοσιογράφοι απολύθηκαν τον τελευταίο ενάμιση μήνα στον χώρο
του τουρκικού Τύπου και έπεται συνέχεια. «Η συνέχεια», είπε στα «ΝΕΑ» η
διευθύντρια ειδήσεων του Ανεξάρτητου Δικτύου Επικοινωνίας Ναντιρέ Ματέρ,
«είναι ακριβώς το παιχνίδι τρομοκρατίας που παίζουν οι διευθύνσεις των Μέσων
Μαζικής Ενημέρωσης. Η φημολογία και οι διαδόσεις για περικοπές και μείωση
προσωπικού είναι συνεχείς ­ οι δημοσιογράφοι μοιάζει να περιμένουν να έρθει η
σειρά τους στη λίστα της απόλυσης».

Η Ντογάν Χόλντινγκ, ένα από τα δύο μεγάλα συγκροτήματα που ουσιαστικά
μονοπωλούν τα τουρκικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, αποφάσισε την περασμένη
εβδομάδα να διακόψει την έκδοση όλων των ένθετων των εφημερίδων «Χουριέτ»
(ημερήσια κυκλοφορία 800 χιλ. φύλλα) και «Μιλλιέτ» (700 χιλ. φύλλα), αλλά και
των τοπικών καθημερινών ενθέτων Κωνσταντινούπολης, Άγκυρας και Σμύρνης. Οι
εργαζόμενοι σε αυτά απολύθηκαν ομαδικά (γύρω στα 1.000 άτομα σε όλη την
Τουρκία). Η Μέντια Χόλντινγκ από την άλλη πλευρά (μεγάλης κυκλοφορίας
εφημερίδα «Σαμπάχ», τηλεοπτικό κανάλι ATV) έκλεισε πριν από ένα μήνα την
εφημερίδα «Γενί Μπίνγιλ» («Νέος Αιώνας») απολύοντας 900 εργαζόμενους.
Εκατοντάδες άλλοι δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι στον Τύπο απολύθηκαν στο ίδιο
διάστημα από δεκάδες περιοδικά που έκλεισαν, εφημερίδες, ραδιοφωνικούς και
τηλεοπτικούς σταθμούς που αποφάσισαν να προβούν σε μείωση προσωπικού.

Οι απολύσεις

«Το πιο σοβαρό γεγονός στην ιστορία του τουρκικού Τύπου», χαρακτήρισε ο
δημοσιογράφος και καθηγητής στη Σχολή Δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου της
Άγκυρας Ντογάν Τιλίτς την απόλυση τριών χιλιάδων δημοσιογράφων, μεταξύ αυτών
και πολύ γνωστών στο τουρκικό κοινό ονομάτων, όπως ο Ντογάν Χεπέρ, ο Γιαλτσίν
Ντογάν, η Ντουϊγκού Ασένα, η Ζεϊνέπ Οράλ, ο Σαχίν Αλπάι και ο Ουμούρ Ταλού
(από την «Μιλλιέτ»), οι γνωστοί σκιτσογράφοι Μπεντρί Κοραμάν και Τουρχάν
Σελτσούκ (από την «Χουριέτ»).

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς του τουρκικού Τύπου, όπως έχει διαμορφωθεί τα
τελευταία δεκαπέντε χρόνια, δηλαδή «μονοπωλιακά», με τις μεγαλύτερες σε
κυκλοφορία εφημερίδες να ανήκουν σε δύο-τρεις επιχειρηματίες δεν αφήνει
περιθώρια συναισθηματισμών. Οι επιχειρηματίες επιλέγουν να περιορίσουν τις
επενδύσεις τους στο χώρο του Τύπου και να ρίξουν το βάρος τους στους άλλους
τομείς με τους οποίους ασχολούνται (εισαγωγικό-εξαγωγικό εμπόριο,
αντιπροσωπείες, κατασκευές κ.λπ.)».

Η πολυφωνία έχει πλέον εκλείψει

Ο θάνατος. Το μονοπωλιακό ιδιοκτησιακό καθεστώς των τουρκικών ΜΜΕ «σκοτώνει» τους εργαζομένους σε αυτά (σκίτσο από την εφημερίδα «Χουριέτ»)

«Η τέταρτη εξουσία στην Τουρκία έχει απόλυτη σχέση με το ιδιοκτησιακό καθεστώς
που τη διέπει», λέει ο Ντογάν Τιλίτς, «η πολυφωνία έχει εκλείψει ουσιαστικά
και δεν υπάρχουν πλέον σαφείς διαχωριστικές γραμμές».

Είναι γεγονός ότι τις ημέρες αυτές που η Τουρκία μαστίζεται από μεγάλη και
βαθιά οικονομική κρίση και χιλιάδες εργαζόμενοι χάνουν τις δουλειές τους, δεν
μπορεί να αντιληφθεί κάποιος το μέγεθος της κρίσης διαβάζοντας τουρκικό Τύπο,
ο οποίος φαίνεται να «τυρβάζει περί άλλα»: σελίδες επί σελίδων αφιερώνονται,
λόγου χάρη, στον Κεμάλ Ντερβίς, υποδιοικητή σήμερα της Διεθνούς Τράπεζας, ο
οποίος ενδέχεται να αναλάβει τη διοίκηση της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας ή
στη δήλωση κάποιου βουλευτή σχετικά με τη συνεχιζόμενη συζήτηση για την
τροποποίηση του αστικού κώδικα.

Είναι όμως επίσης γεγονός ότι οι Τούρκοι δημοσιογράφοι δεν είναι οργανωμένοι.
Υπάρχει ένα συνδικάτο, το Συνδικάτο Δημοσιογράφων Τουρκίας, το οποίο
υπολειτουργεί με ελάχιστα μέλη. Η κατάσταση δεν ήταν πάντοτε έτσι. Άρχισε να
αλλάζει από το 1994, όταν πρώτος ο Αϊντίν Ντογάν, αφού αγόρασε την εφημερίδα
«Χουριέτ», έθεσε τους εργαζομένους μπροστά στο δίλημμα «ή δουλειά ή
συνδικαλισμός». Εκείνοι που αντιστάθηκαν απολύθηκαν και όλοι οι άλλοι έμειναν
να εργάζονται μη συνδικαλισμένοι. Η κατάσταση αυτή έγινε, εν συνεχεία,
καθεστώς σε όλα τα άλλα Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης.

Υπάρχουν περίπου πενήντα έξι μη συνδικαλιστικοί σύλλογοι δημοσιογράφων, οι
μεγαλύτεροι από τους οποίους είναι ο Σύλλογος Δημοσιογράφων Τουρκίας,
επικεφαλής του οποίου είναι ο Ικτάι Εκσί, πρόεδρος επίσης του (κρατικού)
Συμβουλίου Τύπου και ο Σύλλογος Σύγχρονων Δημοσιογράφων.

Τώρα που η ανάγκη συνδικαλισμού είναι προφανής, ως μοναδικός αυτήν την ώρα
χώρος για την εύρεση κάποιας λύσης φαντάζει η Πρωτοβουλία Συνέλευσης των
Δημοσιογράφων, προσπάθεια η οποία είχε αναληφθεί πριν από τρία χρόνια από τους
δημοσιογράφους που πρόσκεινται στο Κόμμα Ελευθερίας και Δημοκρατίας (Φzgόrlόk
ve Demokrasi Partisi).

Ήδη το βράδυ της Πέμπτης (1η Μαρτίου) η Πρωτοβουλία συγκάλεσε στην
Κωνσταντινούπολη συγκέντρωση στην οποία συμμετείχαν περίπου 1.300 άνεργοι και
εν δυνάμει άνεργοι δημοσιογράφοι. Αποφάσεις βέβαια δεν ελήφθησαν, αλλά
δημιουργήθηκαν κάποιες επιτροπές, οι οποίες θα αναλάβουν τη συζήτηση επιμέρους
θεμάτων.

LINKS:

* www.bianet.org