Μπαράζ απολύσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες

<

Πρώτα ήρθε η πτώση των τιμών των μετοχών. Στη συνέχεια ήρθε η δραματική μείωση
των κερδών και των πωλήσεων των επιχειρήσεων. Τώρα έρχονται και οι απολύσεις.
Την περασμένη Δευτέρα ακόμη δύο κορυφαίες αμερικανικές βιομηχανίες ανακοίνωσαν
μαζικές απολύσεις. Η αυτοκινητοβιομηχανία Ντέμλερ Κράισλερ ανακοίνωσε τη
μείωση του προσωπικού της κατά 26.000 εργαζομένους και η εταιρεία Ξίροξ
ανακοίνωσε 4.000 απολύσεις. Οι ανακοινώσεις αυτές ήταν η συνέχεια του μπαράζ
απολύσεων που αποφάσισαν πολλές εταιρείες, όπως η Λούσεντ, η Γουόρλντκομ, η
Σάρα Λι, η Τζέι Σι Πένι, η ΑΟΛ Τάιμ Γουόρνερ, η Τζένεραλ Μότορς, η Φορντ, η
Μοτορόλα, η Ζιλέτ, η Γκέιτγουέι, η Τσέις Μανχάταν και ο κατάλογος συνεχίζεται.

Ακόμη και η Τζένεραλ Ελέκτρικ, η εταιρεία που τα τελευταία χρόνια θεωρείται
μοντέλο διοίκησης, προειδοποίησε τον προηγούμενο μήνα ότι ενδέχεται να
προχωρήσει φέτος σε απολύσεις 60.000 εργαζομένων της καθώς θα κλείσει την
προβληματική αλυσίδα καταστημάτων Μοντγκόμερι Γουόρντ, θα ολοκληρώσει τη
συγχώνευσή της με την εταιρεία Χάνιγουέλ και θα προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα
της αμερικανικής οικονομίας, η οποία βρίσκεται σε φάση προσγείωσης.

«Πιθανόν να μη βρισκόμαστε ακόμη ούτε στα μισά αυτού του δρόμου αναδιαρθρώσεων
στις επιχειρήσεις», προειδοποιεί η Μαρκ Ζαντί, επικεφαλής οικονομολόγος του
οίκου μελετών Εκόνομι. Ο κ. Ζαντί προβλέπει ότι το επόμενο κύμα απολύσεων θα
έρθει από τις κατασκευές, τα αμοιβαία κεφάλαια, τις επενδυτικές τράπεζες και,
φυσικά, τον κλάδο υψηλής τεχνολογίας.

Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι αριθμοί πρέπει να ερμηνευθούν με μεγάλη
προσοχή: στις περισσότερες περιπτώσεις οι απολύσεις θα πραγματοποιηθούν
σταδιακά τους επόμενους μήνες ή και χρόνια και πολλές από τις μειώσεις
προσωπικού θα γίνουν με τη μέθοδο της πρόωρης συνταξιοδότησης και εθελουσίας
εξόδου. Ακόμη, αυτοί που θα απολυθούν θα έχουν το δικαίωμα να λάβουν επιδόματα
στήριξης του εισοδήματός τους. Επιπλέον, σε μία οικονομία περίπου 135
εκατομμυρίων εργαζομένων όπου 275.000 Αμερικανοί χάνουν κάθε εβδομάδα τη
δουλειά τους λόγω απόλυσης, ακόμη και οι 150.000 απολύσεις που ανακοινώθηκαν
θα προσθέσουν μόλις 0,2% στην ανεργία που εξακολουθεί να κινείται κοντά στο
χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριάντα χρόνων.

Απολύσεις ναι, ύφεση όχι

«Ας είμαστε ξεκάθαροι ­ όταν οι ρυθμοί ανάπτυξης της οικονομίας επιβραδύνονται
από το 5% στο 1%, θα έχουμε απολύσεις», λέει ο Μπρους Στάινμπεργκ, επικεφαλής
οικονομολόγος του επενδυτικού οίκου Μέριλ Λιντς. «Αυτό δεν σημαίνει ότι
βρισκόμαστε σε ύφεση». Αυτό όμως που μπορεί να εννοεί ο Στάινμπεργκ είναι ότι
η οικονομία έχει φθάσει σε ένα κρίσιμο σημείο όπου η εξασθένισή της μπορεί να
προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη εξασθένηση: η μείωση των πωλήσεων και των κερδών
των επιχειρήσεων οδηγούν σε απολύσεις οι οποίες μπορούν να κάνουν τους
εργαζόμενους που θα διατηρήσουν τις δουλειές τους να συγκρατήσουν τις δαπάνες
τους φοβούμενοι για τον κίνδυνο απώλειας της εργασίας τους. Αυτό μπορεί να
οδηγήσει σε περαιτέρω συρρίκνωση των πωλήσεων και των κερδών δημιουργώντας μια
αλυσιδωτή αντίδραση νέων απολύσεων.

«Έχουμε εισέλθει σε αυτή τη φάση όπου η επιβράδυνση της οικονομίας
αυτοτροφοδοτείται μέσω των πληγμάτων που δέχεται η καταναλωτική εμπιστοσύνη»,
διαπιστώνει ο Μίκι Λέβι, επικεφαλής οικονομολόγος της επενδυτικής τράπεζας
Μπανκ οφ Αμέρικα. «Το μόνο πράγμα που θα διακόψει αυτήν την πορεία είναι η
μείωση των επιτοκίων και η τροφοδότηση της οικονομίας με ρευστό από την
Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών».

Αυτό ακριβώς έκανε την περασμένη Τετάρτη η κεντρική αμερικανική τράπεζα
μειώνοντας τα επιτόκιά της κατά μισή ποσοστιαία μονάδα, μόλις ένα μήνα μετά τη
μείωσή τους κατά επίσης μισή μονάδα. Όλοι ελπίζουν ότι η μείωση θα δώσει ώθηση
στις τιμές των μετοχών και των ομολόγων στις αγορές και θα βελτιώσει την
καταναλωτική εμπιστοσύνη στην οικονομία.

Ωστόσο, η FED θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέα προβλήματα στην οικονομία λόγω των
απολύσεων. «Σε ένα περιβάλλον όπου η καταναλωτική εμπιστοσύνη πλήττεται από
πολλά μικρά πράγματα ­ από την ενεργειακή κρίση της Καλιφόρνιας μέχρι την
πτώση των τιμών των μετοχών στο χρηματιστήριο ­ η ψυχολογική επίδραση
ανακοινώσεων όπως αυτές για τις απολύσεις δεν θα πρέπει να υποτιμάται», λέει ο
Ζαντί. Στην πραγματικότητα, πολλές επιχειρήσεις διέκοψαν τις απολύσεις
προσωπικού το καλοκαίρι και το φθινόπωρο παρά τα δείγματα επιβράδυνσης της
οικονομικής ανάπτυξης.

Οι περισσότερες επιχειρήσεις προσδοκούσαν ότι η όποια επιβράδυνση θα ήταν
σύντομη και ομαλή, όπως συνέβη πολλές φορές κατά τη διάρκεια της τελευταίας
δεκαετίας, γι’ αυτό και δίσταζαν να προχωρήσουν σε απολύσεις πολύτιμων
εργαζομένων τους που θα ήταν δύσκολο να επαναπροσλάβουν σε μια αγορά εργασίας
που ασφυκτιούσε από την έλλειψη προσφοράς εργατικού δυναμικού. Αντίθετα, το
μόνο που έκαναν ήταν η μείωση των υπερωριών και των προσλήψεων εργαζομένων
μερικής απασχόλησης.

Μείωση εργασίας

Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι Αμερικανοί τους τελευταίους έξι μήνες του 2000
εργάστηκαν συνολικά λιγότερες ώρες σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, παρά το
γεγονός ότι ο αριθμός των πλήρως απασχολούμενων εργαζομένων συνέχισε την
αυξητική του πορεία, σύμφωνα με τον Λέβι.

Ωστόσο, από τον Δεκέμβριο, με όλους τους δείκτες της οικονομίας να λένε την
ίδια ιστορία ­ επιβράδυνση της ανάπτυξης ­ οι επιχειρήσεις άρχισαν να
διαπιστώνουν ότι δεν μπορούν να κρατούν στάση αναμονής. Σε ορισμένες
περιπτώσεις οι απολύσεις θα γίνουν είτε επειδή οι επιχειρήσεις έχουν
περισσότερους εργαζομένους από αυτούς που χρειάζονται, είτε λόγω της μείωσης
των πωλήσεων είτε λόγω των αλληλοκαλύψεων που δημιουργούνται από τις
επιχειρηματικές συγχωνεύσεις. Σε άλλες περιπτώσεις η επιβράδυνση της ανάπτυξης
αποκάλυψε πραγματικές αδυναμίες στην παραγωγική μηχανή των επιχειρήσεων με
γραμμές παραγωγής που διατηρήθηκαν σε λειτουργία λόγω της εκτόξευσης των
πωλήσεων που σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια.

Ο Ρότζερ Μάρτιν, καθηγητής στη σχολή διοίκησης επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου
του Τορόντο, υποστηρίζει ότι οι απολύσεις στην αμερικανική
αυτοκινητοβιομηχανία αντανακλά όχι μόνο τις μειωμένες προσδοκίες πωλήσεων
αυτοκινήτων αλλά και την οδυνηρή διαπίστωση ότι οι επιχειρήσεις χάνουν μερίδιο
αγοράς και ότι μεγαλύτερη παραγωγή πρέπει να εκχωρηθεί σε προμηθευτές με
χαμηλότερο κόστος. Οι ίδιες δυνάμεις φαίνεται να πιέζουν πλέον την
αεροναυπηγική βιομηχανία Μπόινγκ να μεταφέρει την παραγωγή ορισμένων πτερυγίων
αεροσκαφών στην Ιαπωνία. «Υπάρχει ένας παγκόσμιος επανακαθορισμός των
ισορροπιών από κλάδο σε κλάδο, και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται από την
πλευρά των χαμένων αυτών των αναδιαρθρώσεων», λέει ο Μάρτιν.

Οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι οι απολύσεις και η μείωση των προσλήψεων θα
οδηγήσουν την ανεργία στο 4,5 έως 5% μεχρι το τέλος του χρόνου, από 4% που
είναι σήμερα. Αυτό σημαίνει περίπου 500.000 έως 1.000.000 περισσότερους
Αμερικανούς χωρίς δουλειά.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης