Πρόσωπα Η Χώρα των «Σαλμάν Ρούσντι»

Φερνάντο Σαβατέρ. Τιμήθηκε από το Ευρωκοινοβού-λιο με το «Βραβείο Ζαχάροφ για την Ειρήνη»

«Ο άνθρωπος δεν γεννιέται ελεύθερος, γεννιέται για να ελευθερωθεί”. Αυτός ο
αφορισμός του Χέγκελ άρεσε ανέκαθεν στον Φερνάντο Σαβατέρ ­ αλλά τώρα τον ζει
στο πετσί του. Ο σωματοφύλακάς του πήρε τριήμερη άδεια για τις γιορτές και ο
καθηγητής της Φιλοσοφίας δεν θα μπορεί να ξεμυτίσει τρεις μέρες από το σπίτι
του, ούτε καν για να πάει στο περίπτερο για εφημερίδες ή στο φαρμακείο για
ασπιρίνες. Άλλωστε, ακόμη και με τη σιγουριά της αστυνομικής συνοδείας, ο
Σαβατέρ διστάζει να προσκαλέσει έναν φίλο στο εστιατόριο ή στο σινεμά. “Η
απειλή αυτή”, εξηγεί στη “Λιμπερασιόν”, “είναι σαν ένα είδος έκτης αίσθησης,
κάτι που καταλήγει κανείς να αφομοιώσει, χωρίς όμως ποτέ να καταφέρει να το
συνηθίσει. Στενεύει τη ζωή, αφαιρεί από τη φρεσκάδα της”.

Ο Σαβατέρ μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στη Μαδρίτη, όπου διδάσκει στο
πανεπιστήμιο, και το Σαν Σεμπαστιάν, τη γενέτειρά του, όπου κατοικεί ένα μέρος
της οικογένειάς του. Πάνε χρόνια που ξέρει πως βρίσκεται στο στόχαστρο της
ΕΤΑ. Άρχισε να “εκτίθεται” στα μέσα της δεκαετίας του ’80, συμμετέχοντας σε
οργανώσεις πολιτών όπως το “Κίνημα κατά της μισαλλοδοξίας” και διαδηλώνοντας
υπέρ της ειρήνης στους δρόμους του Σαν Σεμπαστιάν. Φέτος έκανε ένα βήμα ακόμη.
Τέθηκε επικεφαλής της βασκικής κίνησης πολιτών “Basta ya”, η οποία αντιτίθεται
στον εθνικισμό και την αιματηρή δράση της ΕΤΑ. “Βαρεθήκαμε να είμαστε σιωπηλά
θύματα. Άνθρωποι δολοφονούνταν, δεχόμασταν τα συλλυπητήρια των εθνικιστών
ηγετών και καταπίναμε την οργή μας. Στο εξής θα βγαίνουμε στους δρόμους και θα
ενοχλούμε τους χιλιάδες σιωπηλούς συνένοχους”. Όπως έκαναν τον Σεπτέμβριο με
την τεράστια διαδήλωση στο Σαν Σεμπαστιάν. Ο Σαβατέρ και οι δικοί του φώναξαν
τόσο δυνατά, ώστε τους άκουσαν και οι Ευρωβουλευτές στο Στρασβούργο, οι οποίοι
τους απένειμαν προχθές το “Βραβείο Ζαχάροφ για την ειρήνη”.

Για τον Βάσκο φιλόσοφο, η σύνδεση της θεωρίας με την πράξη έχει ζωτική
σημασία. Στη δεκαετία του ’60 “φιλοξενήθηκε” δύο φορές στις φυλακές του
Φράνκο, αλλά εξακολούθησε να εκφράζει τις απόψεις του και παρέμεινε στην
αριστερά. Δεν άλλαξε στάση ούτε όταν στους δρόμους του Σαν Σεμπαστιάν
γράφτηκαν συνθήματα για τον “Ισπανό φασίστα Σαβατέρ”, ούτε όταν “στόλισαν” την
πόρτα του με προσβλητικά γκράφιτι, ούτε καν όταν, πρόσφατα, δολοφονήθηκαν από
την ΕΤΑ οι φίλοι του Λόπες ντε Λακάγε και Έρνεστ Γους. “Δεν υπάρχει παρά μία
δυνατή ειρήνη, κι αυτή περνάει από τη διάλυση της ΕΤΑ”, τονίζει. “Τρομάζω όταν
βλέπω πως μερικοί στην Ευρώπη θεωρούν ακόμη την ΕΤΑ ένα συμπαθητικό αντάρτικο
κατά της παγκοσμιοποίησης. Στη Χώρα των Βάσκων ο φόβος είναι σήμερα
μεγαλύτερος απ’ ό,τι ήταν επί Φράνκο, μπορώ να σας διαβεβαιώσω επειδή έχω
ζήσει και τις δύο εποχές. Είναι μια περιοχή που βρίθει από “Σαλμάν Ρούσντι””.