Διαστάσεις Αφήστε τις πόλεις στα παιδιά!

Στην πόλη: τα παιδιά έχουν ανάγκη από πλατείες και αυλές

Είναι, χωρίς αμφιβολία, η εκδίκηση του ιταλικού Νότου: όπως προκύπτει από
ερωτηματολόγιο που μοιράστηκε σε διάφορες πόλεις της Βόρειας και Νότιας
Ιταλίας στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού προγράμματος για την «Πόλη των Παιδιών»,
τα παιδιά στον Νότο κυκλοφορούν στον δρόμο πολύ πιο ελεύθερα από τα συνομήλικά
τους στον Βορρά, δεν φοβούνται να μετακινηθούν μόνα τους, πηγαίνουν ακόμη και
χωρίς τη συνοδεία των γονιών τους στο σχολείο, στο γήπεδο, στην εκκλησία. Η
εξήγηση είναι απλή. Στις περιοχές που έχουν διαμορφωθεί σύμφωνα με το μοντέλο
της κλειστής και απρόσωπης πόλης, περιορίζοντας τους ελεύθερους χώρους και
εκμεταλλευόμενες κάθε διαθέσιμο κομμάτι γης, οι φόβοι των μεγάλων κυριαρχούν,
η αίσθηση της κοινωνικής αλληλεγγύης εξαφανίζεται, η αυτονομία των παιδιών
περιορίζεται.

Η αρχαία Ελλάδα, λέει στη Ρεπούμπλικα η Ιταλίδα ψυχολόγος Σίλβια
Βετζέτι Φίντσι, μας διδάσκει ότι εργαλείο της δημοκρατίας ήταν η συνέλευση,
άρα ο ανοικτός χώρος. Τα παιδιά των σημερινών πόλεων, όμως, στερούνται τέτοιων
χώρων. Οι μοναδικές πλατείες που γνωρίζουν είναι οι εικονικές, οι περισσότεροι
από τους χώρους στους οποίους συχνάζουν είναι κλειστοί. Οι κενοί χώροι τα
φοβίζουν. Μεγαλώνουν έτσι μέσα στην ανασφάλεια, ξένα στην ίδια τους τη χώρα,
απολύτως εξαρτημένα από τους ενηλίκους, που τα έχουν συνεχώς υπό τον έλεγχό
τους. Απ’ αυτούς περιμένουν να τους οργανώσουν τις σχέσεις τους και τη ζωή
τους.

Ποια είναι η λύση; Η οργάνωση της γειτονιάς, η αποκατάσταση της ζωής στις
συνοικίες. Το παιδί πρέπει να μάθει πρώτα τον ζωτικό του χώρο κι ύστερα την
πόλη. Πρέπει να γνωρίσει χώρους που να τους αισθάνεται δικούς του. Οι γονείς
του μπορούν να το βοηθήσουν στέλνοντάς το να πάρει εφημερίδα ή παγωτό,
ενθαρρύνοντάς το να γνωριστεί με τον μπακάλη, μεταδίδοντάς του τη χαρά της
εξοικείωσης με την πόλη. Πρέπει βέβαια και η τελευταία να είναι φιλική προς τα
παιδιά. Οι Κυριακές χωρίς αυτοκίνητο, που διευκολύνουν την κυκλοφορία των
πεζών, βοηθούν πολύ σ’ αυτήν την κατεύθυνση. Το αυτοκίνητο δεν επιτρέπει την
ανακάλυψη του εδάφους, το τοπίο που φαίνεται από τα παράθυρα μοιάζει με
τηλεοπτική οθόνη.

Σε πολλές πόλεις της Ιταλίας αναλαμβάνονται ήδη πρωτοβουλίες από νέους
ανθρώπους για τον εξανθρωπισμό τους και τη συμφιλίωσή τους με τα παιδιά. Στην
Κρεμόνα και το Φάνο, τα μέτρα που ελήφθησαν τα δύο τελευταία χρόνια είχαν ως
αποτέλεσμα να αυξηθεί κατά 10% το ποσοστό των παιδιών που πηγαίνουν στο
σχολείο με τα πόδια. Διπλό το κέρδος: για τα παιδιά και για το περιβάλλον.
«Εγώ το έλεγα πάντα», σχολιάζει ο ψυχολόγος Φραντσέσκο Τονούτσι. «Ας
χρησιμοποιήσουμε τα παιδιά για να αλλάξουμε την πόλη».

Τώρα που ο δήμαρχος της πρωτεύουσας αποφάσισε να ασχοληθεί με σοβαρότερα
πράγματα, μήπως ο διάδοχός του θα μπορούσε να δανειστεί μερικές ιδέες από τους
Ιταλούς ώστε να μετατρέψει το χάος που θα κληρονομήσει σε μια πόλη που θα
μπορέσουν να αγαπήσουν τα παιδιά μας;