ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι «δύο» Ελλάδες…

Εδώ και λίγα χρόνια επιχειρείται από τους κύκλους που ηγεμονεύουν σε
πολιτικο-οικονομικό επίπεδο στη χώρα μας να διαμορφωθεί μια ιστορική
διαιρετική τομή στο «εσωτερικό» της ελληνικής κοινωνίας:

Από τη μία πλευρά (αυτο)τοποθετούνται οι προοδευτικοί, οι μετα-νεωτεριστές,
αυτοί που οδηγούν τη νέα Ελλάδα στο διαφωτισμένο δρόμο της ευρωπαϊκής
ολοκλήρωσης, ενώ στον άλλο πόλο ­ στο εδώλιο του κατηγορουμένου ­ τίθενται οι
εθνικιστές, οι ανορθολογιστές, εκείνοι που σύρουν τη χώρα στο παρελθόν και
είναι ανίκανοι να παρακολουθήσουν τις εξελίξεις και να συλλάβουν τις αδήριτες
νομοτέλειες της παγκοσμιοποίησης.

Λίγη σημασία θα είχαν οι όποιοι χαρακτηρισμοί εάν αυτή η διαιρετική τομή δεν
επιχειρείτο να δικαιολογηθεί θεωρητικά και ­ το κυριότερο ­ να υλοποιηθεί σε
συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές.

Σαν θεωρητική βάση της διαιρετικής αυτής κατασκευής χρησιμοποιείται η
αντιπαράθεση της εθνικής κοινωνίας, του κράτους – έθνους, προς την
«οικουμενική» κοινωνία των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», η οποία οδηγεί στην
κατάλυση των εθνικών ορίων και στην πλήρη αποδυνάμωση των ιστορικών αντιλήψεων
και δοξασιών που συνδέθηκαν παραδοσιακά με το κράτος – έθνος.

Η διαιρετική αυτή τομή εμφανίσθηκε κατ’ αρχήν στα εθνικά θέματα όπου
καταγγέλλονται ως «εθνικιστές» όσοι δεν προσχωρούν στο μετα-νεωτερικό δόγμα
που πρεσβεύει ότι στις διεθνείς σχέσεις προέχει ο συμβιβασμός και η
«συνεννόηση» έναντι των εθνικών απαράγραπτων δικαιωμάτων και των διεθνών
συμβάσεων. Στη συνέχεια η τομή αυτή επεκτείνεται στο πεδίο της οικονομικής
στρατηγικής, όπου το νεο-φιλελεύθερο σχήμα της διάλυσης των εργασιακών
θεμελίων και των κοινωνικών δικαιωμάτων θεωρείται ως επιλογή που οδηγεί «προς
τα εμπρός», που βλέπει το «αύριο», ενώ αντίθετα το αίτημα για τη διαμόρφωση
ενός σύγχρονου «κοινωνικού συμβολαίου» ως αντίληψη «εκτός εποχής» που θα
οδηγήσει την οικονομία στην καθήλωση.

Στην ιδεολογική της μορφή τέλος η διαιρετική αυτή αντίληψη καταγγέλλει ως
αντι-διαφωτιστικό, εθνικιστικό, ανορθολογικό, ρατσιστικό και «θρησκόληπτο»
κάθε στοιχείο ή σύμβολο που συγκροτεί παραδοσιακά την εθνική μας ταυτότητα. Σ’
αυτή την αντίληψη βέβαια αντιτίθεται η πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών
ανεξάρτητα από την κομματική τους προτίμηση ή την κοινωνική τους προέλευση.

Είναι το λιγότερο απαράδεκτο και αμετροεπές να κατηγορείται ο ελληνικός λαός
για αισθήματα ρατσισμού. Η κατηγορία αυτή θα πρέπει μάλλον να απευθυνθεί σε
εκείνους που επαίρονται ότι ο χαμηλός πληθωρισμός επιτεύχθηκε χάρις στη χαμηλή
αμοιβή των μεταναστών… Έφθασε τελικά η επίσημη πολιτεία να ερμηνεύει τη δική
της ανικανότητα και αδιαφορία για το κρίσιμο πρόβλημα της ενσωμάτωσης των
μεταναστών ως επίδειξη ανθρωπιστικών αισθημάτων… και τον προβληματισμό των
Ελλήνων πολιτών να τον εκλαμβάνει ως ρατσισμό…

Αν πράγματι υπάρχει μια διαιρετική τομή στην ελληνική κοινωνία αυτή οφείλεται
στο γεγονός ότι η αναγορευθείσα ως πρωτοπόρος «νέα μέση τάξη» ιδιοποιείται τα
τελευταία χρόνια ένα μεγάλο μέρος του εθνικού πλούτου ωθώντας ­ μέσα από την
άδικη αναδιανομή ­ ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας στην ανασφάλεια και την
ανέχεια.

Ιδιαίτερα το τμήμα αυτό της κοινωνίας είναι φυσικό να αναζητεί τα παραδοσιακά
σύμβολα και τους θεσμούς που διασφάλιζαν τη συνοχή, την αλληλεγγύη, την
ιστορική ταυτότητα της ελληνικής κοινωνίας.

Αν εμφανίζονται σ’ αυτή τη διαδικασία ανορθολογικές και ξεπερασμένες πρακτικές
και αντιλήψεις αυτές δεν πρέπει να γίνονται αντικείμενο χλεύης και αφορισμών.
Γιατί μπορούν να ενσωματωθούν και να ξεπερασθούν από μια δημιουργική κοινωνία
που την διέπει η ασφάλεια, η αλληλεγγύη, η δικαιοσύνη, ο πολιτισμός.

Μήπως τους δήθεν «νεωτεριστές – κοσμοπολίτες» δεν τους διακρίνει ο
ανορθολογισμός όταν εν ονόματι των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» δικαιολογούν τον
βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας και τις αυταρχικές επιλογές της «νέας τάξης
πραγμάτων»;

Κατά συνέπεια η αντιπαράθεση δεν είναι στην πραγματικότητα ιδεολογική. Δεν
υπάρχουν νεωτεριστές και αναχρονιστές, οπαδοί του «χθες» και οπαδοί του
«αύριο». Υπάρχουν οι προνομιούχοι της «νέας τάξης» πραγμάτων και της ασύδοτης
αγοράς και απέναντί τους όσοι ωθούνται στο περιθώριο.

Μια υπεύθυνη πολιτική εξουσία που συνειδητοποιεί την ιστορική της ευθύνη δεν
αφορίζει και δεν καταγγέλλει τους αδύναμους. Αλλά φροντίζει να γεφυρώνει τα
κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χάσματα και τις αντιθέσεις με τη δίκαιη
αναδιανομή, με την ενδυνάμωση των κοινωνικών δεσμών και με ένα
πολιτικο-ιδεολογικό λόγο που δεν απολογείται στους Ηγεμόνες της Αγοράς αλλά
έχει αναφορά στις αξίες και στις αρχές της κοινωνίας και του ιστορικού μας
πολιτισμού.

Ο Μενέλαος Γκίβαλος είναι επίκουρος καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης
του Πανεπιστημίου Αθηνών.