ΔΡΟΜΟΙ

Ο Νίξον…

… στα 1970, είχε κηρύξει πόλεμο κατά του καρκίνου. Είχε διαθέσει τεράστια
ποσά για την καταπολέμησή του. Είχε βάλει μάλιστα και προθεσμίες για την
εξόντωσή του: πέντε χρόνια για τη λευχαιμία και δέκα χρόνια για τις άλλες
μορφές καρκίνου. Πέρα από μερικές μικρές νίκες, σήμερα πια γνωρίζουμε την
ατυχή έκβαση εκείνου του πολέμου. Όμως, οι Αμερικανοί δεν ήταν οι πρώτοι που
έκαναν πόλεμο κατά του καρκίνου. Τριάντα χρόνια νωρίτερα, είχε προηγηθεί ο
Αδόλφος Χίτλερ. Γράφει γι’ αυτό ο καθηγητής της Επιστημολογίας στο
Πανεπιστήμιο της Πενσυλβανίας, Ρόμπερτ Πρόκτορ, στο βιβλίο του «Ο πόλεμος του
Χίτλερ κατά του καρκίνου» (εκδ. Princeton).

Η εμμονή…

… του Τρίτου Ράιχ στην υγεία και τα «καλά γονίδια» δεν έδωσε μόνο «τέρατα»,
αλλά και φωτισμένες πολιτικές υγείας: αντικαπνιστική εκστρατεία (φωτό: ο
καπνός και το κεφάλαιο καταστρέφουν την υγεία), προσπάθειες κατάργησης των
εντομοκτόνων και των καρκινογόνων χρωστικών ουσιών, ενθάρρυνση υγιεινών τρόπων
ζωής, υγιεινή διαιτητική, ολιστική ιατρική σε αντίθεση με την εξειδικευμένη
και αποσπασματική ιατρική. Βέβαια, όλα αυτά μέσα από τη ναζιστική λογική ενός
ενάρετου «εμείς» και ενός φαύλου «αυτοί». Ίσως γι’ αυτό σήμερα πολλοί
ερευνητές δυσκολεύονται να παραδεχτούν ότι οι θεμελιωτές ορισμένων κλάδων της
σύγχρονης ιατρικής (όπως, ας πούμε, της αεροπορικής ιατρικής) υπήρξαν Γερμανοί
επιστήμονες της ναζιστικής περιόδου, που έκαναν πειράματα σε εγκλείστους των
στρατοπέδων συγκέντρωσης. Η πραγμάτωση της «υγιεινής ουτοπίας» επιδιώχθηκε με
όλα τα μέσα: 350.000 Γερμανοί στειρώθηκαν γιατί είχαν κάποιο «ελάττωμα»,
200.000 ανάπηροι θανατώθηκαν, 1.000 και παραπάνω έγκλειστοι σε στρατόπεδα
συγκέντρωσης πέθαναν στη διάρκεια ανατριχιαστικών πειραμάτων.

Ο καρκίνος…

… όμως είναι εκείνος που γίνεται έμμονη ιδέα του Χίτλερ, καθώς αναδεικνύεται
σε πρώτη αιτία θανάτου, ξεπερνώντας ακόμη και τη φυματίωση. Έτσι
καταστρώνονται γενετικοί και φυλετικοί χάρτες. Και μπαίνει το ερώτημα: Μήπως ο
καρκίνος είναι κληρονομικός; Όμως, οι καρκινοπαθείς γλιτώνουν από την «τελική
λύση», αφού κάτι τέτοιο δεν αποδεικνύεται αδιάσειστα. Δεν «γλιτώνουν» πάντως
οι εξωτερικοί εχθροί. Για τους χιτλερικούς, η διάκριση είναι απλή: ο Χίτλερ, ο
Μουσολίνι και ο Φράνκο δεν καπνίζουν, ενώ ο Στάλιν και ο Ρούζβελτ καπνίζουν. Η
παραδοχή ότι το κάπνισμα είναι μια από τις κυριότερες αιτίες του καρκίνου των
πνευμόνων θα έρθει πολύ αργότερα, όπως και η απόδειξη ότι ο καρκίνος δεν είναι
μια νόσος ιογενής, αλλά μια αρρώστια της βιομηχανικής κοινωνίας, όπως
υποστήριζαν οι Γερμανοί γιατροί.

Οι μεταφορές…

… έρχονται αναπόφευκτα: στη χιτλερική Γερμανία, οι Εβραίοι χαρακτηρίζονται
«καρκινώματα στο γερμανικό σώμα». Πρώτα ήταν οι «ιοί» ή οι «βάκιλοι» σε αυτό
το σώμα, αλλά όταν πια άρχισαν να καταπολεμούνται αποτελεσματικά οι ιογενείς
αρρώστιες, αυτή η μεταφορά δεν εξυπηρετούσε άλλο. Η εμμονή του Χίτλερ για τον
καρκίνο τον ακολουθεί παντού, ακόμη και σε εκείνη τη δύσκολη νύχτα του 1941,
λίγο πριν από τη ναζιστική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση. Πηγές αναφέρουν ότι,
καθώς βηματίζει νευρικά πάνω κάτω στην καγκελαρία περιμένοντας την αυγή, δεν
παύει να ρωτάει κάθε τόσο τον Γκέμπελς για τις εξελίξεις από το μέτωπο του
καρκίνου. Όπως ο Νίξον, πίστευε και εκείνος πως η νίκη ήταν κοντά. Όπως ο
Νίξον, έπεφτε και εκείνος έξω.