Θάνατοι στο στρατόπεδο: Τα πραγματικά αίτια δεν αποκαλύπτονται πάντα

Ένα μείζον πρόβλημα που απασχολεί τις Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά και τη
στρατιωτική δικαιοσύνη, είναι οι θάνατοι των στρατευμένων νέων κατά τη
διάρκεια της θητείας τους. Η στρατιωτική ηγεσία έχει ευαισθητοποιηθεί σε υψηλό
βαθμό στο θέμα αυτό, γι’ αυτό και παίρνει τα κατάλληλα μέτρα ώστε να
προλαμβάνονται κατά το δυνατόν τέτοια περιστατικά. Παράλληλα οι στρατιωτικοί
δικαστές, κατά τον χειρισμό τέτοιων υποθέσεων, καταβάλλουν κάθε προσπάθεια
ώστε να ευρεθεί και να λάμψει η αλήθεια και, αν τελικά έχει διαπραχθεί
έγκλημα, να εντοπισθούν οι ένοχοι και να λογοδοτήσουν, σύμφωνα με τους
ισχύοντες νόμους. Έχω ως απαράβατη αρχή να μη σχολιάζω μεμονωμένες περιπτώσεις
και πολύ περισσότερο υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον της Δικαιοσύνης σε
οποιοδήποτε στάδιο. Κατά συνέπειαν, θα αναφερθώ γενικά σε αυτό το θέμα. Εξ
όσων γνωρίζω από την εμπειρία μου, πολλοί θάνατοι οφείλονται σε αυτοκτονία,
ένα ποσοστό στη χρήση ναρκωτικών, άλλοι σε αμέλεια (ασκήσεις, τροχαία,
αστεϊσμοί κ.λπ.) και ελάχιστα σε πρόθεση. Δυστυχώς, το φαινόμενο που αποτελεί
τη μάστιγα της σημερινής εποχής, δηλαδή τα ναρκωτικά, δεν άφησαν ανέπαφο και
το τμήμα των στρατευμένων νέων, παρά τις διαταγές που εκδίδονται και τα μέτρα
γενικά που λαμβάνονται από την ιεραρχία των Ενόπλων Δυνάμεων για την
αντιμετώπισή του, τόσο στον τομέα της πρόληψης όσο και της καταστολής. Βέβαια,
εδώ το πρόβλημα το μεταφέρουν (κουβαλούν) μαζί τους οι στρατεύσιμοι από την
ιδιωτική τους ζωή, δεδομένου ότι το ποσοστό των στρατευσίμων που κάνουν χρήση
ναρκωτικών για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της θητείας τους είναι πολύ μικρό.
Κατά τα τελευταία έτη διαπιστώθηκαν θάνατοι στρατιωτών, λόγω υπερβολικής
χρήσης ναρκωτικών, κατά τις εξόδους των από τις μονάδες. Σε όλες τις
περιπτώσεις θανάτων διατάσσεται πάντοτε από τη διοίκηση ένορκη προανάκριση και
ακολούθως η σχετική δικογραφία υποβάλλεται στον αρμόδιο εισαγγελέα του
Στρατοδικείου, ο οποίος αναλαμβάνει και τον περαιτέρω χειρισμό της υποθέσεως,
ενεργών σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της ποινικής δικονομίας, ανάλογα με
την περίπτωση (διατάσσει κυρία ανάκριση, προανάκριση, απευθύνεται στο
δικαστικό συμβούλιο, παραπέμπει στο ακροατήριο, θέτει την υπόθεση στο αρχείο).

Στις περισσότερες υποθέσεις τα συγκεντρωθέντα αποδεικτικά στοιχεία
(αποδεικτικό υλικό) είναι αρκετά και ξεκάθαρα, ώστε ο δικαστής μπορεί να
μορφώσει ευχερώς γνώμη (δικανική πεποίθηση). Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις,
στις οποίες τα συλλεγέντα στοιχεία είναι ανεπαρκή, με αποτέλεσμα να
δυσκολεύεται ο δικαστής να κρίνει και να αποφασίσει και ειδικότερα περί του αν
πρόκειται για εγκληματική ενέργεια ή για τυχαίο περιστατικό (αυτοκτονία
κ.λπ.). Πάντα όμως ο δικαστής πρέπει να εξαντλεί τις δυνατότητές του για να
βρει την αλήθεια, ενεργώντας σύμφωνα με τον νόμο και τη συνείδησή του. Οι
στρατιωτικοί δικαστές χειρίζονται τις υποθέσεις αυτές ­ όπως και τις υπόλοιπες
άλλωστε ­ με την επιβαλλόμενη λόγω της φύσεώς των σοβαρότητα, ευαισθησία και
αντικειμενικότητα, ερευνώντας τες σε βάθος, γι’ αυτό και οι αποφάσεις των επ’
αυτών πιστεύω ότι είναι προϊόν ορθής και αμερόληπτης κρίσεως.

Στρατόπεδο Χίου

Δύο πυροβολισμοί στη σκοπιά έκλεψαν το χαμόγελο του Γιώργου

Το καλοκαίρι είχε μπει για τα καλά. Η ζέστη εκείνο το μεσημέρι, 17 Ιουνίου
2000, ήταν ευχάριστη, η θάλασσα προκλητική. Οι στρατιώτες στο στρατόπεδο
«Ταγματάρχη Πιπίδη Δημοσθένη», στη Χίο, μετρούσαν τις ημέρες έως την απόλυση.
Ο Γιώργος Μασλαρινός, ο οποίος είχε επιστρέψει προ δύο ημερών από την
τελευταία άδειά του, δεν ήταν και στα μεγάλα του κέφια.

«Πάω στο ΚΨΜ να πάρω νερό», είπε στους φίλους του, που τον φώναξαν να καθήσει
μαζί τους. Οι σχέσεις του ήταν καλές με όλους και πάντα επεδίωκαν την παρέα
του. Και εκείνος άλλωστε ήταν πολύ κοινωνικός και ποτέ δεν αποζητούσε τη
μοναξιά. Γι’ αυτό τα παιδιά θεωρούσαν βέβαιο πως επιστρέφοντας από το ΚΨΜ θα
πήγαινε να τους βρει.

Ο Γιώργος όμως δεν πήγε. Προτίμησε να ξαπλώσει έως τη στιγμή που θα αναλάμβανε
βάρδια στη σκοπιά, γύρω στις τέσσερις το απόγευμα. Πράγματι, την
προκαθορισμένη ώρα ­ και λίγο νωρίτερα μάλιστα ­ βρισκόταν στη θέση του. Εκεί
τον βρήκαν και οι δύο εφοδεύοντες αξιωματικοί, οι οποίοι πέρασαν για έλεγχο
διαδοχικά. Και οι δύο τον ρώτησαν αν ήταν καλά, αν είχε κάποιο πρόβλημα και
πήραν αρνητική απάντηση. Ο δεύτερος επέμεινε ιδιαίτερα, επειδή τον είδε να
κάθεται πάνω σ’ ένα τελάρο. «Ζεσταίνομαι και κάθησα να ξεκουραστώ», του
εξήγησε ο 20χρονος στρατιώτης. Ο αξιωματικός τού επισήμανε ότι στη σκοπιά δεν
επιτρέπεται να κάθονται και τον προειδοποίησε πως θα ελεγχόταν στην επόμενη
έφοδο.

Είκοσι λεπτά αργότερα, δύο πυροβολισμοί ­ ο ένας μετά τον άλλο ­ αναστάτωσαν
το στρατόπεδο. Οι πρώτοι που έσπευσαν στη σκοπιά από την οποία ακούστηκαν,
αντίκρυσαν ένα φρικτό θέαμα. Ο Γιώργος Μασλαρινός ήταν νεκρός. Καθισμένος
ακόμη πάνω στο τελάρο, με το όπλο ανάμεσα στα πόδια, όρθιο, με την κάννη προς
τα επάνω… Οι δύο σφαίρες είχαν περάσει από την περιοχή κάτω από το σαγόνι
και είχαν βγει από το μέτωπο.

Αξιωματικοί και στρατιώτες, οι οποίοι υπηρετούσαν στο ίδιο στρατόπεδο,
απέδωσαν το τραγικό συμβάν σε αυτοκτονία, τα αίτια της οποίας, ωστόσο, δεν
μπορούν να εξηγήσουν. Στις καταθέσεις που έδωσαν τις αμέσως επόμενες ημέρες ­
όπου περιλαμβάνονται όλα τα προαναφερθέντα ­ περιγράφουν τον Γιώργο Μασλαρινό
με τα καλύτερα λόγια. Τονίζουν πως ήταν δυναμικός, ζωηρός, κοινωνικός, χωρίς
κανένα ψυχολογικό ή άλλου είδους πρόβλημα. Αδυνατώντας να αποδώσουν κάπου την
πράξη, αναφέρονται σε έναν διαπληκτισμό που είχε ο στρατιώτης με τον πατέρα
του ­ όπως τους είχε πει, λένε ­ στην τελευταία άδειά του, με αφορμή τις
παρέες του.

Οι γονείς τού Γιώργου, Χρήστος και Μαρία Μασλαρινού, δεν δέχονται την περί
αυτοκτονίας εκδοχή. «Έχουμε ενδείξεις ότι πρόκειται περί δολοφονίας»,
υποστηρίζουν. «Το παιδί έμεινε μαζί μας τόσες ημέρες και ήταν μια χαρά. Τι
έπαθε ξαφνικά;», αναρωτιέται η απαρηγόρητη μητέρα. Όσον αφορά τον διαπληκτισμό
με τον πατέρα, η κ. Μαρία Μασλαρινού είναι κατηγορηματική: «Ουδέποτε συνέβη.
Αλλά και αν συνέβαινε, είναι λόγος αυτός για να αυτοκτονήσει ένα τόσο γελαστό
και “ζωντανό” παιδί; Ας μας απαντήσει κάποιος γιατί δεν βρέθηκαν τα
αποτυπώματά του στο όπλο, πώς μπόρεσε ο ίδιος και πυροβόλησε δύο φορές, πώς
βρέθηκε να κρατάει το όπλο με το αριστερό χέρι…».

Σουφλί Έβρου

Ο στρατιώτης γρονθοκοπήθηκε από τον διμοιρίτη του, λέει ο εισαγγελέας

Πέρασαν τρία χρόνια και πλέον από τότε. Από την ημέρα που ο οικοδόμος Τρύφωνας
Ρωμιόπουλος πληροφορήθηκε πως ο γιος του, ο οποίος υπηρετούσε τη θητεία του
στο Σουφλί, χάθηκε, εξαφανίστηκε δηλαδή, κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης
άσκησης. Το πρωί της επομένης, ανήσυχος, ξεκίνησε για εκεί με το Ιντερσίτι.

«Λίγο πριν φτάσουμε στο Δομοκό, ακούω από τα μεγάφωνα ότι με ζητούσε ο επόπτης
του τρένου. Ήθελε να μου πει να επιστρέψω, γιατί το παιδί μου γυρνούσε στη
Χαλκίδα. Πέταξα από χαρά. Ο άνθρωπος διαπίστωσε ότι δεν είχα καταλάβει τι
εννοούσε. “Κύριε, συγγνώμη. Ο γιος σας είναι νεκρός”. Πήγα να πεθάνω…».

Ο 21 ετών στρατιώτης Σπύρος Ρωμιόπουλος είχε βρεθεί νεκρός στη θέση Βαμβακιές
Σουφλίου. Από τη νεκροψία που διενεργήθηκε αμέσως στην Αλεξανδρούπολη, είχε
προκύψει ότι ο θάνατός του προκλήθηκε από οξύ πνευμονικό και εγκεφαλικό
οίδημα. Ένα μήνυμα όμως, που δέχθηκε ο πατέρας του, μιλούσε για δολοφονική
ενέργεια: «Τον γιο σου τον έφαγαν από μέσα», του αποκάλυψε πρόσωπο που είδε ­
όπως είπε ­ τα πάντα. Από τη στιγμή εκείνη άρχισε για την οικογένεια
Ρωμιόπουλου η περιπετειώδης αναζήτηση της αιτίας θανάτου του άτυχου νεαρού.

Πρώτη ενέργεια του απαρηγόρητου πατέρα ήταν να ζητήσει από τον εισαγγελέα
Χαλκίδας τη διενέργεια δεύτερης νεκροψίας. Οι ιατροδικαστές κ.κ. Εμμ. Νόνας
και Φιλ. Κουτσαύτης επιβεβαίωσαν τις υποψίες του Τρύφωνα Ρωμιόπουλου.
«Ανθρωποκτονία προκληθείσα εκ πιέσεως του τραχήλου». Ακολούθησε ωστόσο και
τρίτη νεκροτομή, που διενεργήθηκε από έξι ιατροδικαστές, οι οποίοι είχαν
εντελώς αντίθετη άποψη: «Τα ευρήματα μας απομακρύνουν από το ενδεχόμενο
εγκληματικής ενέργειας», κατέληξαν, ενώ ο συνάδελφός τους κ. Παν. Γιαμαρέλος,
ο οποίος ορίστηκε από την οικογένεια του άτυχου στρατιώτη ως τεχνικός
σύμβουλος, εμφανίστηκε κατηγορηματικός. «Πρόκειται για έγκλημα ιδιαζόντως
ειδεχθές».

Περί τα τέλη του ’99, με αφορμή τρεις κηλίδες αίματος που βρέθηκαν σε μια
παλιά φόρμα παραλλαγής του Σπύρου Ρωμιόπουλου, ξεκίνησε η διενέργεια
συμπληρωματικής έρευνας για τα αίτια θανάτου του νέου. Από την εξέταση DNA
προέκυψε ότι το αίμα ήταν του στρατιώτη και ότι, πιθανόν, η αιμορραγία
προκλήθηκε από πάλη. Κατόπιν ενδελεχούς μελέτης των καταθέσεων των προσώπων
που εξετάστηκαν αρχικά (αξιωματικών και στρατιωτών που υπηρετούσαν την περίοδο
εκείνη στο 640ό Τάγμα Πεζικού Σουφλίου), από τον εισαγγελέα του Διαρκούς
Στρατοδικείου Ξάνθης και τον ανακριτή, διαπιστώθηκε πως ο πρώην έφεδρος
ανθυπολοχαγός Άρης Μπακατινάκης είχε πέσει σε αντιφάσεις.

Ο Άρης Μπακατινάκης κατηγορήθηκε τελικώς για ανθρωποκτονία από πρόθεση εις
βάρος του Σπύρου Ρωμιόπουλου. Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε ανάμειξή του στην
τραγική αυτή υπόθεση και δι’ απολογητικών υπομνημάτων υποστηρίζει πως από τις
12.30 της 18ης Ιουνίου 1997, ώρα που συνόδευσε τον Σπύρο Ρωμιόπουλο σε
σιτοχώραφο και του συνέστησε να μείνει εκεί όπου υπήρχε πολυβολείο, δεν τον
ξαναείδε.

Ο εισαγγελέας του Διαρκούς Στρατοδικείου Ξάνθης, ο κ. Αθ. Πάππος, έχει ωστόσο
αντίθετη άποψη. Με σχετική εισήγησή του που φέρει ημερομηνία 13.10.2000,
προτείνει την παραπομπή του 23χρονου Άρη Μπακατινάκη, ο οποίος ζει και
εργάζεται πλέον στην Ολλανδία, ενώπιον του Πενταμελούς Στρατοδικείου Ξάνθης,
προκειμένου να δικαστεί για τη δολοφονία του Σπύρου Ρωμιόπουλου. Ο εισαγγελέας
καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο κατηγορούμενος γρονθοκόπησε τον στρατιώτη
αναίτια όταν, ως διμοιρίτης του, έσπευσε να τον αναζητήσει επειδή είχε
καθυστερήσει να εμφανιστεί στον χώρο συγκέντρωσης.

Ο Γεώργιος Κατσουλάκης διετέλεσε πρώτος πρόεδρος της Ένωσης Στρατιωτικών Δικαστών.