Βουκολικά… Πόκεμον

Δεν είναι μόνο τα βιβλία της Α’ Δημοτικού που παραπέμπουν σε μια Ελλάδα
ανύπαρκτη πλέον, της δεκαετίας του ’50. (Η επισήμανση έγινε από τη συνάδελφο
Ματίνα Ηρειώτου, την περασμένη Τρίτη, στον «Πρώτο Ενικό», στο μονόστηλο της
μεσοτοιχίας με το δικό μου τεσσάρι).

Είναι και το Ανθολόγιο της Γ’ Δημοτικού, που παραπέμπει στα ίδια «βουκολικά
τοπία, μέσα σε αρνάκια και κατσικάκια (…) όπου ο μπαμπάς και η μαμά φεύγουν
από το σπίτι πάνω στο τρακτέρ (!) τρομάζοντας αριστερά και δεξιά κοτούλες, ενώ
το παιδί με τη σάκα ξεκινά ευτυχισμένο μέσα από τους αγρούς για το σχολείο».

Η κυρία Ματίνα Ηρειώτου μιλάει ως μάνα αγοριού που πάει στη Α’ Δημοτικού. Εγώ,
ως μπαμπάς κόρης που πάει στη Γ’ Δημοτικού.

Αλλά διαπιστώνουμε και οι δύο την ίδια αναντιστοιχία πραγματικότητας και
βιβλίου.

«Στα παιδιά των Πόκεμον και των υπολογιστών, στα παιδιά της τηλεόρασης και των
χιλίων ερεθισμάτων, ποιος θα καταφέρει να κινήσει το ενδιαφέρον για το σχολείο
με εικόνες από το παρελθόν», αναρωτιέται (και σωστά) η αρθρογράφος.

Κανείς, φυσικά, δεν θα διατεινόταν σοβαρά ότι η φρικαλεότητα της σημερινής
εποχής που βιώνουν στο πετσί τους τα παιδιά (Πόκεμον, τηλεόραση, υπολογιστές,
πλέι στέσιον, βίντεο γκέιμς, που προκαλούν συμπτώματα εξακριβωμένης
επιληψίας), ότι αυτά θα έπρεπε να διδάσκονται στο Δημοτικό.

Αλλά και η διαμετρικά αντίθετη προβληματολογία (λέξεις σύνθετες ενός
παρωχημένου δημοτικισμού, κείμενα γραμμένα είπε πριν από το 1930 είτε, ακόμα
χειρότερα, γραμμένα μετά το 1970 που αναπαράγουν ωστόσο, γλωσσικά, το ’30) δεν
είναι ούτε αυτό το πρέπον, το σωστό.

Ευτυχώς, υπάρχει η πολιτική βούληση (διά στόματος Πέτρου Ευθυμίου) ότι όλα
αυτά τα εγχειριδία θα αλλάξουν άρδην.

Και είναι πράγματι καιρός. Οι συντάκτες και η επιτροπή, π.χ., του Ανθολογίου
της Γ’ Δημοτικού είναι ό,τι καλύτερο είχαμε ως ειδικούς από τον χώρο της
παιδαγωγικής και της λογοτεχνίας. Πλην όμως, κάθε εποχή έχει και τη δική της
προβληματολογία. Τότε, την εποχή που έγινε αυτό το Ανθολόγιο, ήταν σημαντικό
να συνυπάρχουν η Άλκη Ζέη με τον Τέλλο Άγρα.

Σήμερα όμως: Τριάντα χρόνια μετά; Ποια ανάγκη εξυπηρετεί μια γλώσσα που δεν
αντιστοιχεί στην κερδισμένη (γιατί όχι;) εξομάλυνσή της από τη διγλωσσία που
είχε επιβάλει η δημοκρατική χρήση μιας πρωτόγονης δημοτικής, που δεν
αντιστοιχεί σε καμιά πραγματικότητα προσλαμβανομένων εικόνων;

Σήμερα αποξενωθήκαμε, δυστυχώς, από τη φύση. Η φύση, προσβεβλημένη από την
ανθρώπινη ασυδοσία, υπάρχει ως το τελευταίο καταφύγιο ρημαγμένων ψυχών. Τι να
καταλάβει ένα παιδί από μια φύση που δεν είδε παρά μόνο στο βίντεο;

Όπως μου έλεγε δασκάλα μάχιμη επί εικοσαετία, τα μισά παιδιά σε μια τάξη έχουν
διαζευγμένους γονείς ή εν διαστάσει. Ωστόσο, δεν υπάρχει ούτε ένα κείμενο στο
Δημοτικό σχολείο, που να βοηθάει το παιδί να εξοικειωθεί με την αδήριτη αυτή
πραγματικότητά του.

Όλο ευτυχισμένες οικογένειες, γουρουνάκια, μαυροστάφυλα, χελιδόνια, τσίχλες,
(τα πουλιά), ενώ οι τσίχλες κουρνιάζουν στα περίπτερα, πριν βρεθούν μες στο
στόμα.

«Τα κακιωμένα σύννεφα χαλινοτραβιόντουσαν στον ουρανό από έναν ανερορούφουλα».
Αυτή η πολυσύλλαβη αρχαία δημοτική, η κακιά, η «μαλλιαρή», όπως λέγαμε άλλοτε,
κυριαρχεί, σύστοιχη με μιαν ανύπαρκτη πλέον «σκουλαρικολογία».

Χειρότερα, όμως, από τα κείμενα του Δημοτικού, είναι οι μεταγλωττίσεις των
βιντεοταινιών. Σ’ αυτές θα επανέλθουμε σε ένα δριμύτερο άρθρο, διότι εκεί
γίνεται η αληθινή καταστροφή. Εκεί η κακογουστιά και η προχειρότητα (φωνές που
μπεμπεδίζουν για να μοιάζουν, τάχα, παιδικές) αγγίζουν τα όρια της συνειδητής αυθαιρεσίας.