ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΠΕΤΣΑΛΝΙΚΟΣ Δικαίωμα βελτίωσης στα προφορικά των αποφοίτων Γ’ Λυκείου

Δικαίωμα βελτίωσης και του προφορικού βαθμού θα έχουν, ειδικά και μόνο για
φέτος, οι απόφοιτοι της Γ’ Λυκείου που θα επιχειρήσουν νέα προσπάθεια
εισαγωγής στα ΑΕΙ και στα ΤΕΙ του χρόνου αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» ο υφυπουργός
Παιδείας κ. Φ. Πετσάλνικος. Αυτό, πρακτικά, σημαίνει ότι οι φετινοί απόφοιτοι
της Γ’ Λυκείου μπορούν να μην παραλάβουν φέτος το Απολυτήριό τους και να
επαναλάβουν την τάξη βελτιώνοντας και τον προφορικό βαθμό τους, προτού δώσουν
εξετάσεις σε εννέα, και όχι πλέον σε δεκατέσσερα, μαθήματα.

Ο κ. Πετσάλνικος τονίζει ακόμη ότι ο μη συνυπολογισμός του προφορικού βαθμού
για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση θα σήμαινε ακύρωση του συνόλου
της σχολικής διαδικασίας. Επισημαίνει την αλλαγή του τρόπου βαθμολόγησης στις
Πανελλαδικές Εξετάσεις από του χρόνου. Προαναγγέλλει την εκ βάθρων αλλαγή
αναλυτικών προγραμμάτων και βιβλίων και την τοποθέτηση περιφερειακών
διευθυντών επί θητεία, με διοικητική και παιδαγωγική ευθύνη.

Έχοντας περάσει άλλες τέσσερις φορές από το υπουργείο της οδού Μητροπόλεως, ο
κ. Πετσάλνικος δίνει εγγυήσεις για την ποιοτική αναβάθμιση και τον
εκσυγχρονισμό του θεσμού της επιμόρφωσης. Τονίζει ότι «η αξιολόγηση δεν πρέπει
να είναι ο μπαμπούλας αλλά ο καλός άγγελος του εκπαιδευτικού και υπογραμμίζει
την άμεση αναγκαιότητα της οικονομικής αναβάθμισης δασκάλων και καθηγητών,
γιατί, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «… στους εφοριακούς παραδίδουμε τους
φόρους μας αλλά στους εκπαιδευτικούς παραδίδουμε τα παιδιά μας».

Οι τρεις δρόμοι

ΕΡ.: Περιμένοντας όλοι την ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στα Πανεπιστήμια
και στα ΤΕΙ, ξέρουμε ότι ένας αριθμός υποψηφίων θα μείνει εκτός και ότι από
αυτούς που θα εισαχθούν λίγοι είναι εκείνοι που θα επιτύχουν στη Σχολή ή στο
Τμήμα της προτίμησής τους. Τι δυνατότητες δίνει το σύστημα σ’ αυτά τα παιδιά;

ΑΠ.: Κατ’ αρχήν, με τις βελτιωτικές παρεμβάσεις που ανακοινώσαμε προσφάτως, τα
παιδιά αυτά μπορούν να επαναλάβουν την προσπάθειά τους όσες φορές θέλουν.
Έχουν πλέον απεριόριστες ευκαιρίες. Οι απόφοιτοι της φετινής Γ’ Λυκείου,
λοιπόν, που δεν θα εισαχθούν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ή θα εισαχθούν σε
Σχολή ή Τμήμα όπου δεν επιθυμούν έχουν τρεις δυνατότητες:

* Η πρώτη είναι, με το σύνολο μορίων που συγκέντρωσαν φέτος, να είναι και πάλι
υποψήφιοι την επόμενη χρονιά, διεκδικώντας, όμως, το 10% των θέσεων εισακτέων
στα ΑΕΙ και στα ΤΕΙ.

* Η δεύτερη είναι να πάρουν το Απολυτήριό τους και να εξετασθούν του χρόνου
στα εννέα μαθήματα, όπως προβλέπει το σύστημα με τις βελτιωτικές παρεμβάσεις
που έγιναν φέτος.

* Η τρίτη δυνατότητα, ειδικά για τους φετινούς αποφοίτους της Γ’ Λυκείου,
είναι να παρακολουθήσουν εκ νέου την τάξη και άρα να έχουν δυνατότητα να
βελτιώσουν και τον προφορικό τους βαθμό και να δώσουν εξετάσεις όπως και οι
άλλοι συμμαθητές τους στα εννέα μαθήματα.

Για να αποφύγουμε παρεξηγήσεις, πρέπει να επισημάνω ότι κάθε φορά που ο
υποψήφιος παίρνει μέρος στις εξετάσεις των εννέα μαθημάτων θα ισχύει πλέον το
νέο σύνολο μορίων, ακόμη και αν είναι χαμηλότερο από το προηγούμενο.

Ένας υποψήφιος, δηλαδή, που φέτος έχει συγκεντρώσει για παράδειγμα 189 μόρια,
αν επιλέξει του χρόνου να ξαναδώσει εξετάσεις και συγκεντρώσει 185 μόρια, τότε
το 189 δεν υπάρχει πια. Έτσι, αν την τρίτη χρονιά θέλει να είναι υποψήφιος
χωρίς εξετάσεις αλλά με το παλαιό σύνολο μορίων, ως τέτοιο θα εκληφθεί το 185.

Ο προφορικός βαθμός

ΕΡ.: Με τις τελευταίες αλλαγές που κάνατε δεν θίξατε καθόλου το θέμα του
προφορικού βαθμού. Διατηρείτε τη συμμετοχή του στο σύνολο μορίων για την
εισαγωγή στα ΑΕΙ και στα ΤΕΙ, παρά το γεγονός ότι έχουν ακουστεί και
καταγγελθεί περιπτώσεις εξαγοράς βαθμών.

ΑΠ.: Πολλά μπορεί να λέγονται και να ακούγονται. Εμείς στο υπουργείο επίσημη,
επώνυμη καταγγελία δεν είχαμε. Αν, πάντως, αφαιρούσαμε τη συμμετοχή του
προφορικού βαθμού, θα σήμαινε ουσιαστικά και πρακτικά ότι ακυρώνουμε όχι μόνο
τον εκπαιδευτικό αλλά συνολικά τη σχολική διαδικασία και λειτουργία. Με άλλα
λόγια, τότε να το κλείναμε το σχολείο. Το σχολείο βασίζεται πρώτα και κύρια
στον εκπαιδευτικό, τον οποίο περιβάλλουμε με την απόλυτη εμπιστοσύνη μας. Αλλά
αν θέλετε ακόμη και για την περίπτωση των επίορκων, υπάρχει η ασφαλιστική
δικλίδα της διαφοράς των τριών μονάδων ανάμεσα στον προφορικό και στον γραπτό
βαθμό.

Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμη που οι ίδιοι οι καθηγητές το ξέρουν πολύ καλά και
το ζουν ιδιαίτερα στις μικρές κοινωνίες: όσο εύκολο είναι να πάρει χρήματα ο
καθηγητής για να βάλει τον βαθμό, άλλο τόσο εύκολο είναι να ανακαλυφθεί. Και,
πιστέψτε με, δεν νομίζω ότι είναι ευχάριστο για έναν καθηγητή να εκτίθεται
στον σύλλογο διδασκόντων, στο σχολείο, στην κοινωνία της πόλης όπου ζει,
έχοντας τη στάμπα ότι στο δικό του μάθημα παρατηρείται κατά συρροή έντονη
διαφορά μεταξύ προφορικού και γραπτού βαθμού. Γιατί αυτό θα σημαίνει ότι δεν
είναι καλός καθηγητής, δεν μπορεί να εκτιμήσει σωστά τους μαθητές του, δεν
κάνει καλά τη δουλειά του.

Λιγότερα προβλήματα

Ο υφυπουργός Παιδείας κ. Φίλιππος Πετσάλνικος και η Γερμανίδα σύζυγός του Μαρίλε συνοδεύουν τις κόρες τους Ηλέκτρα και Δανάη στο Δημοτικό σχολείο Μαυροχωρίου Καστοριάς, για να παρακολουθήσουν η μία το Νηπιαγωγείο και η άλλη την ΣΤ’ τάξη. Για τις σπουδές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση θα προτιμήσουν άραγε την Ελλάδα ή τη Γερμανία;

ΕΡ.: Η περυσινή σχολική χρονιά κύλησε δύσκολα και με εντάσεις, πώς βλέπετε να
περπατάει η φετινή;

ΑΠ.: Κατ’ αρχήν, η φετινή σχολική χρονιά ξεκίνησε με πολύ λιγότερα προβλήματα.
Έγιναν εγκαίρως μεταθέσεις, αποσπάσεις, διορισμοί, με αποτέλεσμα να μην
υπάρχουν κενά στα σχολεία. Και όπου τυχόν παρουσιαστούν, πιστέψτε με, δεν ήταν
δυνατόν να προβλεφθούν. Κάναμε ό,τι ήταν δυνατό για να συμπιέσουμε τα χρονικά
περιθώρια και να εξασφαλίσουμε πιστώσεις.

Εκτιμώ ότι η φετινή χρονιά θα κυλήσει ήρεμα και εποικοδομητικά. Μην ξεχνάτε
ότι με τις βελτιωτικές παρεμβάσεις που κάναμε περιορίσαμε όσο ήταν δυνατόν τον
χρόνο των εξετάσεων προς όφελος της μαθησιακής διαδικασίας.

Φέτος τα παιδιά θα έχουν ένα ωριαίο τεστ ανά μάθημα με προειδοποίηση στο τέλος
του πρώτου τετραμήνου και, βεβαίως, ολιγόλεπτα τεστ στη διάρκεια της χρονιάς,
με ευθύνη των καθηγητών τους.

Στο τέλος της χρονιάς θα προηγηθούν οι ενδοσχολικές εξετάσεις. Θα υπάρξει ένα
κενό τεσσάρων – πέντε ημερών και θα ακολουθήσουν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις,
που θα γίνουν όπως και φέτος μέρα παρά μέρα.

ΕΡ.: Οι βελτιωτικές παρεμβάσεις που έγιναν μπορεί να δίνουν μια πρόσκαιρη
ανάσα στους μαθητές, δεν φαίνεται, όμως, να οδηγούν, σε πρώτη φάση
τουλάχιστον, στον φιλόδοξο στόχο του ελκυστικού σχολείου.

ΑΠ.: Δεν ξέρω τι περιμένετε να ακούσετε αλλά για μένα ένα από τα βασικότερα
στοιχεία που θα μπορέσουν να καταστήσουν ελκυστικό το Ελληνικό Δημόσιο Σχολείο
είναι το βιβλίο. Τα σχολικά βιβλία μερικές φορές γράφονται με ένα είδος
πανεπιστημιακού ναρκισσισμού. Οι πανεπιστημιακοί έχουν ενδεχομένως υπόψη τους
ένα συγκεκριμένο μοντέλο φοιτητή, το οποίο θα προέλθει, με βάση το δικό τους
σκεπτικό, από ένα συγκεκριμένο μοντέλο μαθητή και σ’ αυτό απευθύνονται μέσα
από τη γραφή τους. Όμως, η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική.

Το σχολικό βιβλίο

ΕΡ.: Και πώς πρέπει να είναι, κατά τη γνώμη σας, ένα σχολικό βιβλίο;

ΑΠ.: Δεν θα σας πω πώς πρέπει να είναι αλλά πώς δεν πρέπει να είναι ένα
σχολικό βιβλίο. Δεν πρέπει να είναι ογκώδες, δεν πρέπει να είναι βαρύγδουπο,
δεν πρέπει να φοβίζει τον μαθητή.

Για να διαμορφωθεί, όμως, έτσι το σχολικό βιβλίο, χρειάζεται πάρα πολύς χρόνος
και, το κυριότερο, άλλη φιλοσοφία. Είναι μια συνολική διαδικασία που πρέπει να
διαπεράσει το σχολείο από το Νηπιαγωγείο μέχρι το Λύκειο. Χρειάζεται συνολικός
και λεπτομερής σχεδιασμός.

Έχοντας πλήρη συναίσθηση αυτής της κατάστασης, προχωρούμε σε εκτεταμένη αλλά
και συγχρονισμένη αλλαγή του τρόπου κατάρτισης των αναλυτικών προγραμμάτων και
του τρόπου συγγραφής των βιβλίων, στον οποίο καθοριστικό ρόλο θα έχουν κυρίως
μαχόμενοι εκπαιδευτικοί.

Επικεφαλής της προσπάθειας, που θα είναι, όπως αντιλαμβάνεστε, μακρόχρονη,
τίθεται ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Χρ. Τσολάκης. Τα πρώτα
αποτελέσματα πρέπει να αναμένονται σε δύο – τρία χρόνια.

Η βασική κατεύθυνση όλης αυτής της προσπάθειας κατατείνει σε αναλυτικά
προγράμματα και σχολικά βιβλία που θα μαθαίνουν το παιδί πώς να ξεχωρίσει την
ουσιαστική και χρήσιμη πληροφορία από την αμφιβόλου ποιότητας, πώς να
οργανώνει τη σκέψη του, να ερευνά, να κρίνει και, άρα, να βρίσκει τις
απαντήσεις στις απορίες του.

Η έκταση του βιβλίου πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ωρολόγιο πρόγραμμα κάθε
μαθήματος. Η μορφή του πρέπει να εκσυγχρονιστεί και, το δυσκολότερο απ’ όλα,
τα κείμενα να είναι απλά και κατανοητά.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

ΕΡ.: Και ο καθηγητής, ο δάσκαλος δεν παίζει κανένα ρόλο στο να γίνει το
σχολείο ελκυστικό στους μαθητές;

ΑΠ.: Ασφαλώς και παίζει σημαντικό ρόλο ο εκπαιδευτικός. Θα τολμούσα, όμως, να
πω τον πρώτο και καθοριστικό ρόλο, μόνο αν υπήρχε μονιμότητα των εκπαιδευτικών
στη σχολική μονάδα όπου υπηρετούν. Γιατί τότε το κάθε σχολείο θα συγκροτούσε
με τον καιρό μια προσωπικότητα. Όταν, όμως, οι καθηγητές είναι περαστικοί,
τότε η σχολική μονάδα δεν μπορεί να αποκτήσει προσωπικότητα. Μόνη λύση θα ήταν
να κόψουμε με το μαχαίρι σε πρώτη φάση τις αποσπάσεις. Τότε, όμως, θα είχαμε
εντονότατα κοινωνικής φύσεως προβλήματα.

Γι’ αυτό, λοιπόν, αναφέρω πρώτο το βιβλίο που θα αποτελέσει για τον
εκπαιδευτικό το κατάλληλο εργαλείο, να κάνει σωστά τη δουλειά του. Η καλή του
διάθεση, το ταλέντο του στη μετάδοση των γνώσεων, η επαφή του δασκάλου με τους
μαθητές μπορεί να πληγεί σε μεγάλο βαθμό από ένα κακό, δυσνόητο, απωθητικό
βιβλίο.

Η επιμόρφωση

ΕΡ.: Εκτός από το βιβλίο, όμως, ο εκπαιδευτικός, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή,
χρειάζεται περισσότερο από ποτέ άλλοτε επιμόρφωση, και η πολιτεία δεν φαίνεται
να του την παρέχει, ως τώρα τουλάχιστον, σε ικανοποιητικό βαθμό.

ΑΠ.: Αλίμονο αν ο εκπαιδευτικός δεν επιζητούσε την επιμόρφωση, σε μιαν εποχή
που τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι η έκρηξη της γνώσης, ο συνεχής
βομβαρδισμός πληροφοριών και η ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνογνωσίας. Αλίμονο,
όμως, και στην πολιτεία, αν δεν του δώσει τις δυνατότητες να επιμορφωθεί.

Η επιμόρφωση πρέπει να είναι τόσο εθελοντική όσο και υποχρεωτική, τόσο μικρής
όσο και μεγάλης διάρκειας, τόσο ενδοσχολική όσο και εξωσχολική και, κυρίως,
εξακτινωμένη. Να φτάνει στον εκπαιδευτικό και της πιο απομακρυσμένης περιοχής
της χώρας. Σ’ αυτό μάς εξυπηρετεί πολύ η τεχνολογία. Τώρα είναι πολύ
ευκολότερο να φτάσει ο επιμορφωτής κοντά στον εκπαιδευτικό. Στο υπουργείο
Μακεδονίας και Θράκης, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, είχαμε
εφαρμόσει ένα πρόγραμμα τηλεπιμόρφωσης, το οποίο ακόμη συνεχίζεται και το
οποίο σκοπεύουμε να εφαρμόσουμε και γενικότερα.

Ο επιμορφωτής διδάσκει σε μια τάξη στη Θεσσαλονίκη και τον παρακολουθούν,
έχοντας τη δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας, εκπαιδευτικοί που βρίσκονται στη
Φλώρινα, στην Καστοριά, στην Πέλλα και στην Αλεξανδρούπολη.

Στη σωστή και αποτελεσματική οργάνωση του συστήματος επιμόρφωσης εκτιμούμε ότι
θα συντελέσει σε μεγάλο βαθμό και η αποκέντρωση, την οποία σχεδιάζουμε και σε
διοικητικό και σε παιδαγωγικό επίπεδο, με την τοποθέτηση περιφερειακών
διευθυντών, στους οποίους θα υπάγονται οι Διευθύνσεις και τα Γραφεία
Εκπαίδευσης, που τώρα έχουν κατευθείαν αναφορά στο υπουργείο Παιδείας. Οι
περιφερειακοί διευθυντές θα διορίζονται επί θητεία και θα επιλέγονται από ένα
συμβούλιο, με βάση συγκεκριμένα προσόντα. Το πώς θα συγκροτηθεί το συμβούλιο
και πώς θα καταρτιστεί το προσοντολόγιο είναι κάτι που μελετάμε αυτόν τον
καιρό.

Πιο σφιχτή βαθμολόγηση από τρεις βαθμολογητές

ΕΡ.: Θα γνωρίζετε, βέβαια, ότι φέτος στις Πανελλαδικές Εξετάσεις δημιουργήθηκε
η εντύπωση ότι πολλοί καθηγητές-βαθμολογητές δεν έκαναν καλά τη δουλειά τους,
καθώς παρατηρήθηκαν τεράστιες αποκλίσεις βαθμολογίας. Πώς θα αντιμετωπίσετε
αυτό το φαινόμενο;

ΑΠ.: Μην ξεχνάτε ότι ήταν η πρώτη φορά πλήρους λειτουργίας ενός νέου
συστήματος. Του χρόνου θα έχουμε λιγότερα εξεταστικά κέντρα και θα
αξιοποιηθούν στο έπακρο οι έμπειροι βαθμολογητές. Επιπλέον γίνεται πιο
«σφιχτό» το σύστημα βαθμολόγησης. Ο πρώτος βαθμολογητής θα σημειώνει τις
παρατηρήσεις του και θα βαθμολογεί. Ο δεύτερος βαθμολογητής με στυλό άλλου
χρώματος θα κάνεις επίσης τις παρατηρήσεις του και θα βαθμολογεί, χωρίς, όμως,
να γνωρίζει τον βαθμό του πρώτου βαθμολογητή που θα έχει καλυφθεί. Μετά την
αποκάλυψη των βαθμών, αν υπάρχει διαφορά πέραν της επιτρεπομένης, θα
ξανακαλύπτονται οι δύο βαθμοί και το γραπτό θα πηγαίνει στα χέρια τρίτου
βαθμολογητή. Ως βαθμός του γραπτού θα λαμβάνεται υπόψη ο μέσος όρος του βαθμού
του τρίτου βαθμολογητή και του πλησιέστερου προς αυτόν εκ των δύο προηγουμένων.

Αξιολόγηση και οικονομική αναβάθμιση των εκπαιδευτικών

ΕΡ.: Μήπως μελετάτε και το θέμα της αξιολόγησης;

ΑΠ.: Η αξιολόγηση μπορεί να συντελέσει στη βελτίωση του εκπαιδευτικού μας
συστήματος στο σύνολό του, στην αναβάθμιση των εκπαιδευτικών και να είναι επ’
ωφελεία των μαθητών, μόνο αν αντιμετωπιστεί ως διαπιστωτικό και σε καμία
περίπτωση ως «απειλητικό» μέσο. Η αξιολόγηση δεν πρέπει να είναι ο μπαμπούλας
αλλά ο καλός άγγελος του εκπαιδευτικού.

Ένας «κακός» εκπαιδευτικός έχει ανάγκη από βοήθεια, που ενδεχομένως να έχει τη
μορφή μιας άμεσης ταχύρρυθμης επιμόρφωσης. Αλλά και ένας καλός εκπαιδευτικός
έχει ανάγκη είτε από ηθική αναγνώριση με τη μορφή ενός βραβείου είτε ενός
μπόνους όσον αφορά τη διοικητική του εξέλιξη.

ΕΡ.: Ένας καλός εκπαιδευτικός δεν είναι όμως απαραίτητα και καλός και στην
άσκηση της διοίκησης μιας σχολικής μονάδας.

ΑΠ.: Ένα από τα ζητήματα που προωθούμε άμεσα είναι και ο θεσμός της ετήσιας
μετεκπαίδευσης των εκπαιδευτικών τόσο σε παιδαγωγικά όσο και σε διοικητικά
θέματα. Μη νομίζετε πως δεν γνωρίζουμε ότι ο εκπαιδευτικός έχει άμεση ανάγκη
από πολλαπλής φύσεως αναβάθμιση. Και να είστε βεβαία ότι ένα από τα θέματα για
τα οποία εργαζόμαστε αυτόν τον καιρό είναι και η οικονομική αναβάθμιση των
εκπαιδευτικών. Πιστεύουμε ότι πρέπει να τύχουν της καλύτερης δυνατής αμοιβής
στο πλαίσιο του δημόσιου τομέα, γιατί ας μην ξεχνάμε ότι… στους εφοριακούς
παραδίδουμε τους φόρους μας αλλά στους εκπαιδευτικούς παραδίδουμε τα παιδιά
μας…