Το Ίντερνετ αλλάζει τη μουσική βιομηχανία

Αυξάνονται συνεχώς οι εταιρείες που προσφέρουν τραγούδια μέσω του Διαδικτύου, με αποτέλεσμα οι δισκογραφικές εταιρείες να εξετάζουν αλλαγές στο καθεστώς διακίνησης μουσικής. Στη φωτογραφία, η ιστοσελίδα του Scour, που παρέχει υπηρεσίες παρόμοιες με αυτές του Νάπστερ

Σχεδόν κάθε είδος πληροφορίας, όπως έντυπα, εικόνες, ήχος ή βίντεο, μπορεί να
πάρει ψηφιακή μορφή και να μεταδοθεί μέσω του Διαδικτύου. Το γεγονός αυτό
επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη βιομηχανία που παρέχει τέτοιου είδους
πληροφορίες.

Η Νάπστερ έχει μηνυθεί από την Ένωση Δισκογραφικών Εταιρειών των ΗΠΑ με την
κατηγορία ότι επιτρέπει στους χρήστες να αντιγράφουν και να μοιράζονται
μουσική, παράνομα. Πρόσφατα, δικαστής απαγόρευσε πρωτόδικα στην εταιρεία να
διακινεί μουσική, τα δικαιώματα της οποίας αποτελούν κατοχυρωμένη πνευματική
ιδιοκτησία. Η υπόθεση αυτή μπορεί να είναι από τις πιο σοβαρές, αλλά αποτελεί
μία μόνο μάχη του πολέμου που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στις εταιρείες εκείνες που
έχουν την τεχνολογική δυνατότητα, αλλά και την οικονομική δύναμη, να αλλάξουν
το πρόσωπο της μουσικής βιομηχανίας. Το Νάπστερ χρησιμοποιεί έναν κεντρικό
κατάλογο που εξυπηρετεί την αναζήτηση των τραγουδιών από τον χρήστη. Για τον
λόγο αυτό, η λειτουργία του μπορεί να ανασταλεί. Ωστόσο, άλλες υπηρεσίες, όπως
είναι το Γκουτέλα και το Φρίνετ, διατηρούν ανάλογους καταλόγους, οι οποίοι
είναι μοιρασμένοι σε χιλιάδες διαφορετικούς υπολογιστές, που είναι πολύ πιο
δύσκολο να ελεγχθούν. Μερικά από τα συστήματα χρησιμοποιούν ισχυρά προγράμματα
κρυπτογράφησης, ώστε να είναι πρακτικά αδύνατο για μια εταιρεία να διαπιστώσει
τι πραγματικά μοιράζεται στους απλούς χρήστες μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών.
Ακόμη και στην περίπτωση που το Νάπστερ υποχρεωθεί τελικά να κλείσει οριστικά,
η τεχνολογία θα συνεχίσει να επιτρέπει σε όλους όσους χρησιμοποιούν το
Ίντερνετ να «κατεβάζουν» αντίστοιχο υλικό.

Από την πλευρά τους, οι δισκογραφικές εταιρείες υποστηρίζουν ότι δεν θα
μπορέσουν να επιβιώσουν με τη μορφή που κατοχυρώνονται σήμερα τα πνευματικά
δικαιώματα. Από την άποψη αυτή, δεν έχουν άδικο. Για παράδειγμα, μετά τη
Γαλλική Επανάσταση, μία από τις πρώτες πράξεις της νέας Εθνικής Συνόδου ήταν
να καταργηθούν τα πνευματικά δικαιώματα. Σύντομα, όμως, οι Γάλλοι αναγνώρισαν
τη χρησιμότητα του να μπορεί κανείς να κατοχυρώσει το έργο του. Φυσικά, η
πρόσφατη αναταραχή στον χώρο της δισκογραφίας δεν είναι αποτέλεσμα πολιτικής,
αλλά τεχνολογικής επανάστασης. Η ερώτηση δεν πρέπει να είναι αν το υπάρχον
μοντέλο, που χρησιμοποιείται για να διακινείται η μουσική, μπορεί να επιζήσει,
αλλά αν υπάρχει οποιοδήποτε αντίστοιχο μοντέλο που να μπορεί να υποστηρίξει τη
δημιουργία και τη διακίνηση μουσικής υψηλής πιστότητας μέσω του Διαδικτύου.

Η μουσική βιομηχανία έχει στηρίξει τις ελπίδες της σε ένα ειδικό πρωτόκολλο με
την ονομασία Πρωτοβουλία για Ασφαλή Ψηφιακή Μουσική. Όμως, αυτή η προσέγγιση
δημιουργεί δύο βασικές δυσκολίες. Η πρώτη είναι τεχνολογική: δεν υπάρχει
τρόπος να προστατευθεί η μουσική από τη στιγμή που μετατρέπεται σε αρχεία
υπολογιστή που παράγουν ήχο. Οποιοσδήποτε χρήστης μπορεί να αντιγράψει τη
μουσική χρησιμοποιώντας συσκευές και προγράμματα που του παρέχει η σύγχρονη
τεχνολογία και να τη μοιράσει σε άλλους χρήστες που χρησιμοποιούν το
Διαδίκτυο.

Η δεύτερη δυσκολία έχει να κάνει με τα οικονομικά και τον τρόπο πώλησης: όταν
κάποιος έχει να διαλέξει μεταξύ ενός προστατευμένου τραγουδιού γνωστού
συγκροτήματος που παίζει μόνο σε συγκεκριμένες συσκευές, για το οποίο πρέπει
να πληρώσει δύο δολάρια, και ενός δωρεάν τραγουδιού άγνωστου συγκροτήματος, το
οποίο όμως παίζει παντού, τότε πιθανότατα θα καταλήξει στη δεύτερη λύση.

Σήμερα, δεκάδες χιλιάδες μουσικοί, είτε πρόκειται για ερασιτέχνες είτε για
επαγγελματίες, μοιράζουν δωρεάν τη μουσική τους μέσω του Διαδικτύου. Η μουσική
επί πληρωμή χάνει όλο και περισσότερο έδαφος έναντι της μουσικής που
διατίθεται δωρεάν. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που θα είναι δύσκολο για τις
εταιρείες να ζητήσουν και να πάρουν υψηλό αντίτιμο για τραγούδια τα οποία
έχουν ειδική προστασία ώστε να μην αντιγράφονται.

Τα «μαθήματα» των υπολογιστών

Στη δεκαετία του ’80, πολλά από τα προγράμματα για υπολογιστές ήταν
προστατευμένα για να μην αντιγράφονται. Ταυτόχρονα, όμως, ήταν διαθέσιμα άλλα
ειδικά προγράμματα, τα οποία παρέκαμπταν αυτή τη διαδικασία, ώστε να
επιτρέπουν την αντιγραφή των πρώτων. Έτσι, η προστασία για την αντιγραφή δεν
αποδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμη για την αντιμετώπιση της πειρατείας. Ωστόσο, η
προστασία αυτή δημιουργούσε και προβλήματα έναντι του ανταγωνισμού. Μέσα σε
διάστημα δύο χρόνων, για παράδειγμα, η Λότους, ένας από τους μεγαλύτερους
κατασκευαστές φύλλων εργασίας, αναγκάστηκε όχι μόνο να μειώσει δραστικά τις
τιμές του προϊόντος της, αλλά και να καταργήσει την προστασία για την
αντιγραφή, όχι λόγω της πειρατείας, αλλά επειδή έχανε έδαφος έναντι του
ανταγωνισμού.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι το υπάρχον μοντέλο για τη διανομή μουσικής
μάλλον δεν θα μπορέσει να επιζήσει. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν θα
παράγεται μουσική, αλλά ότι οι επιχειρήσεις θα χρειαστεί να αλλάξουν την
προσέγγισή τους στο θέμα της διανομής.

Οι προσεγγίσεις στο θέμα μπορεί να είναι πολλές. Ο Στίβεν Κινγκ, γνωστός
Αμερικανός συγγραφέας, χρησιμοποιεί ένα άλλο μοντέλο. Έχει δημοσιεύσει στο
Ίντερνετ δύο κεφάλαια ενός βιβλίου του και θα συνεχίσει με τα υπόλοιπα μόνο
στην περίπτωση που οι αναγνώστες τού στείλουν αρκετά χρήματα. Οι Μετάλλικα,
που έχουν μηνύσει και αυτοί το Νάπστερ, θα μπορούσαν να κάνουν ένα ανάλογο
πείραμα: να διαθέσουν δωρεάν μόνο κάποια δευτερόλεπτα του καινούργιου τους
τραγουδιού, με τη δέσμευση να δώσουν και το υπόλοιπο όταν ο χρήστης καταβάλει
κάποιο ποσό.

Μπορεί αυτό το μοντέλο να ακούγεται παράξενο, αλλά ουσιαστικά δεν διαφέρει
πολύ από το καθεστώς μιας συνδρομής. Πολλοί από τους αναγνώστες διαφόρων
εφημερίδων και περιοδικών καταβάλλουν συνδρομές χωρίς ουσιαστικά να γνωρίζουν
τι θα περιλαμβάνει το τεύχος ή το φύλλο που θα πάρουν στα χέρια τους.
Επιπρόσθετα, κάποια ή τα περισσότερα από τα άρθρα διατίθενται δωρεάν μέσω του
Ίντερνετ. Η μουσική βιομηχανία βγάζει χρήματα επειδή ελέγχει τα κανάλια
διανομής και προώθησης (μάρκετινγκ) της σύγχρονης μουσικής. Ο ρόλος που
διαδραματίζει το μάρκετινγκ γίνεται όλο και πιο σημαντικός. Όσο περισσότερη
μουσική γίνεται διαθέσιμη τόσο περισσότερο πρέπει να διαφέρει το προϊόν από
εκείνο του ανταγωνιστή. Σήμερα, οι εταιρείες υπογράφουν συμβόλαια με τα
συγκροτήματα για να διασφαλίσουν το προϊόν, τη μουσική που προωθούν και
διανέμουν. Ίσως στο μέλλον τα συγκροτήματα να διακινούν τα ίδια τη μουσική
τους, βγάζοντας χρήματα από συνδρομές, ζωντανές εμφανίσεις, μπλουζάκια κ.λπ.,
καταβάλλοντας κάποιο ποσό στις εταιρείες ώστε να αναλάβουν το μάρκετινγκ και
την προώθηση των τραγουδιών τους.