Ομόλογα, η ασφαλής επένδυση

Αγορές ομολόγων χωρίς να απαιτούνται μεγάλα χρηματικά ποσά, πολύπλοκες
διαδικασίες ή και πληρωμές προμηθειών, προσφέρουν σήμερα στο ευρύ κοινό όλες
οι εμπορικές τράπεζες. Μια απλή επίσκεψη σε οποιοδήποτε τραπεζικό κατάστημα
είναι αρκετή για να ολοκληρωθεί μια πράξη αγοράς ή πώλησης ομολόγων για
λογαριασμό του πελάτη, ανεξαρτήτως του ύψους των κεφαλαίων που διαθέτει.

Ομόλογο είναι ο τίτλος που εκδίδεται από το κράτος ή από μια τράπεζα ως
αποδεικτικό δανεισμού χρημάτων, με χρονική διάρκεια ενός έτους και άνω. Η
έκδοση στοχεύει στην κάλυψη προσωρινών ταμειακών ελλειμμάτων του δημοσίου
τομέα ή στη συγκέντρωση χρημάτων για ορισμένους σκοπούς, όπως -για παράδειγμα
-την χρηματοδότηση της βιομηχανίας. Κάθε ομόλογο έχει ονομαστική αξία, την
οποία και καταβάλλει ο αγοραστής του. Έχει ημερομηνία λήξης, στην οποία ο
αγοραστής επιστρέφει τον τίτλο και εισπράττει την αξία του. Επίσης, ένα
ομόλογο φέρει κουπόνια με τα οποία ο κάτοχός του λαμβάνει σε κάθε λήξη
τοκοφόρου περιόδου τον τόκο που αναλογεί. Τα ομόλογα είναι ανώνυμα και
μεταβιβάζονται εύκολα, ενώ ρευστοποιούνται το ίδιο εύκολα στο Χρηματιστήριο.

Η διαδικασία

Για τη διαδικασία αγοράς ή πώλησης ομολόγων δεν απαιτούνται δικαιολογητικά,
επικυρωμένα αντίγραφα ή το γνήσιο της υπογραφής του ενδιαφερομένου. Έτσι,
πλέον, η αγορά ομολόγων δεν είναι πιο πολύπλοκη από τις προθεσμιακές
καταθέσεις. Μοναδική προϋπόθεση για την αγορά ομολόγων αποτελεί η ύπαρξη ενός
τραπεζικού λογαριασμού στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που θα επιλέξει ο
ενδιαφερόμενος. Εφόσον ο λογαριασμός δεν υπάρχει, μπορεί εύκολα να ανοιχτεί.
Σε αυτόν τον λογαριασμό ο ενδιαφερόμενος απευθύνεται για την κατάθεση του
προϊόντος του ομολόγου (ονομαστικής αξίας) κατά τη λήξη του ή των τόκων του.

Στα καταστήματα όλων των εμπορικών τραπεζών διατίθενται περιοδικά στο ευρύ
κοινό νέα, ετήσια και διετή αποταμιευτικά ομόλογα. Οι τράπεζες, σε συνεννόηση
με τα dealing room, μπορούν να αγοράσουν για λογαριασμό των πελατών τους
ομόλογα διάρκειας μέχρι και δεκαπέντε ετών, με ωρίμανση βραχυπρόθεσμη ή
μακροπρόθεσμη.

Τα δημοπρατούμενα κρατικά ομόλογα αποτελούν αντικείμενο καθημερινής
διαπραγμάτευσης στην Ηλεκτρονική Δευτερογενή Αγορά Τίτλων (ΗΔΑΤ) και η
πραγματική ετήσια απόδοσή τους διαμορφώνεται ανάλογα με την τρέχουσα συγκυρία
στην ελληνική και τη διεθνή οικονομία.

Η αγορά των αποταμιευτικών ομολόγων μπορεί να μην επιβαρύνει τον ενδιαφερόμενο
με τραπεζικές προμήθειες. Τα αποταμιευτικά ομόλογα διατίθενται στο κοινό από
τα εγχώρια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, σύμφωνα με τις οδηγίες του υπουργείου
Οικονομικών και την Τράπεζα της Ελλάδος, από τα οποία και εισπράττουν την
αμοιβή για την παροχή των υπηρεσιών τους στους πελάτες τους. Όμως, ούτε και η
αγορά δημοπρατούμενων ομολόγων από την Ηλεκτρονική Δευτερογενή Αγορά Τίτλων
μέσω των τραπεζικών καταστημάτων έχει χρέωση τραπεζικής προμήθειας στους
πελάτες. Στην περίπτωση που ο πελάτης ενδιαφέρεται για την αγορά τέτοιου
είδους ομολόγων, ο υπάλληλος του καταστήματος επικοινωνεί με την αίθουσα
συναλλαγών της τράπεζας (το dealing room), ενημερώνεται για λογαριασμό του
πελάτη, για την τιμή στην οποία διαπραγματεύεται το ομόλογο που τον ενδιαφέρει
και ανάλογα το αγοράζει για λογαριασμό του. Τα ομόλογα, ανάλογα με τον φορέα
που τα πουλά, μπορεί να έχουν τη μορφή κάποιου προϊόντος. Στη βάση τους όμως
δεν είναι τίποτε άλλο παρά ομόλογα, που παρέχουν σταθερές και ασφαλείς
αποδόσεις.

Η δευτερογενής αγορά

Στη δευτερογενή αγορά κρατικών τίτλων, τα ομόλογα που εκδίδει το Δημόσιο
γίνονται αντικείμενα καθημερινής διαπραγμάτευσης. Τράπεζες, αμοιβαία κεφάλαια
αλλά και φυσικά πρόσωπα μπορούν να αγοράσουν ή να πουλήσουν κάποιον κρατικό
τίτλο. Οι συναλλαγές αφορούν κυρίως τα μακροπρόθεσμα ομόλογα σταθερού ή
κυμαινόμενου επιτοκίου, οι τιμές των οποίων μεταβάλλονται προς τα πάνω ή προς
τα κάτω, όπως συμβαίνει στα χρηματιστήρια με τις μετοχές των εισηγμένων
εταιρειών. Ωστόσο, στην περίπτωση των κρατικών τίτλων, η διακύμανση των τιμών
δεν είναι ίδια με εκείνη των μετοχών. Οι κρατικοί τίτλοι, όπως και τα έντοκα
γραμμάτια, διατίθενται αποκλειστικά με τη διαδικασία της δημοπρασίας, στην
οποία συμμετέχουν κυρίως οι τράπεζες, που αποτελούν τους βασικούς
διαπραγματευτές. Ένα φυσικό πρόσωπο μπορεί να συμμετάσχει στη δημοπρασία μέσω
των διαπραγματευτών.