Η πτώση των επιτοκίων χτυπά τους ισολογισμούς

Τα καθαρά έσοδα από προμήθειες, αλλά και από τόκους, είναι αυτά τα οποία
δέχθηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, αλλά και κατά τα αμέσως προηγούμενα
χρόνια, το κυριότερο «χτύπημα» στο σύνολο της κερδοφορίας των πιστωτικών
ιδρυμάτων της χώρας. Ενδεικτικά αναφέρεται πως σε ό,τι αφορά την πρώτη
κατηγορία, αυτή των εσόδων από προμήθειες, από το 56,02% που αντιπροσώπευε στη
διάρθρωση των μη επιτοκιακών λειτουργικών εσόδων το 1997 βρέθηκε πέρυσι στο
43,29%, όπως προκύπτει από τις δημοσιευμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις
των τραπεζών. Και έπεται, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, συνέχεια του
φαινομένου.

Αντίστοιχη είναι και η πορεία που ακολούθησαν τα έσοδα από τόκους.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Εθνικής Τράπεζας, ως προς το συγκεκριμένο
σημείο. Ανακοίνωσε, για το πρώτο εξάμηνο του 2000, μείωση εσόδων από τόκους
της τάξεως του 13,9%, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 1999. Η εξέλιξη
αποδόθηκε στη μείωση των χορηγητικών επιτοκίων, η οποία ήταν ταχύτερη των
αντιστοίχων καταθετικών . Η ίδια εξήγηση δίνεται από το σύνολο των τραπεζικών
επιτελείων. Εξαιρέσεις, που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, δεν λείπουν.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται η περίπτωση της Εμπορικής, η οποία στο πρώτο εξάμηνο
αύξησε τα καθαρά κέρδη από τόκους κατά 13%. Η απόδοση αυτή, σύμφωνα με
επιτελικά στελέχη της τράπεζας, θα πρέπει να αποδοθεί, μεταξύ άλλων, και στην
αυστηρή έως συντηρητική πολιτική που ακολούθησε ο απερχόμενος πρόεδρός της.
Ούτως ή άλλως, πάντως, τα καθαρά έσοδα από τόκους παρουσιάζουν τα τελευταία
χρόνια πολύ μικρό ρυθμό αύξησης. Συγκεκριμένα, πέρυσι έφθασε στο 2,60%, έναντι
2,36% το 1999 και 2,23% το 1998.

Την ίδια ώρα, τα έσοδα από χρηματοοικονομικές πράξεις αυξάνονται αλματωδώς.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι στο ίδιο διάστημα βρέθηκαν από το 30,17% στο
48,30%. Στο πρώτο εξάμηνο όμως παρατηρείται μία μικρή επιβράδυνση, η οποία
έχει να κάνει μεταξύ άλλων και με την κακή πορεία του ελληνικού Χρηματιστηρίου
κατά το συγκεκριμένο διάστημα. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν και
εξαιρέσεις στον κανόνα. Μία από αυτές συνιστά με τα αποτελέσματά της και πάλι
η μεγαλύτερη εμπορική τράπεζα της χώρας, η οποία μέσα στο πρώτο εξάμηνο
εξασφάλισε έσοδα από χρηματοοικομικές πράξεις της τάξεως των 104 δισ. δραχμών.

Αντιθέτως, από το καλό στο καλύτερο βαίνει η πορεία των χορηγήσεων αλλά και
των πάσης φύσεως καταθέσεων των τραπεζών, σύμφωνα με τα έως τώρα δημοσιευμένα
στοιχεία. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλε μεταξύ άλλων η ολοκλήρωση των διαδικασιών
συγχώνευσης και απορρόφησης πιστωτικών ιδρυμάτων από άλλα, όπως και ο
ιδιαιτέρως σκληρός ανταγωνισμός που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα
μεταξύ των τραπεζών, προκειμένου να εξασφαλισθούν όσο το δυνατόν μεγαλύτερα
μερίδια αγοράς. Οι σχετικές ανακατατάξεις μαρτυρούν του λόγου το αληθές.

Όπως προκύπτει από μία πρώτη ανάλυση των στοιχείων που αφορούν τα αποτελέσματα
εξαμήνου των τραπεζών, δύσκολα θα εντοπισθεί περίπτωση κατά την οποία
πιστωτικό ίδρυμα εμφάνισε αύξηση μικρότερη του 10% σε ό,τι αφορά στις
καταθέσεις. Μία από αυτές είναι η περίπτωση της Εμπορικής, καθώς η αύξηση που
σημείωσαν οι καταθέσεις κατά το συγκεκριμένο διάστημα ήταν 5,7%. Πολύ καλύτερη
είναι η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί ως προς τις χορηγήσεις, όπου και
φαίνεται ότι θα «παιχθεί» ο τραπεζικός ανταγωνισμός κατά το προσεχές χρονικό
διάστημα.

Έτσι, η Εθνική για το πρώτο εξάμηνο ανακοίνωσε αύξηση των καταθέσεών της κατά
12,2% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 1999, ενώ η Alpha Bank παρουσιάζοντας
τα πρώτα ενοποιημένα αποτελέσματα (Πίστεως και Ιονικής) έκανε λόγο για
καταθέσεις 6,2 τρισ. δραχμών, έναντι 3,5 τρισ. δραχμών πέρυσι. Πρόκειται,
σχεδόν για διπλασιασμό του δείκτη. Το ίδιο ισχύει και για τις χορηγήσεις της
Alpha Bank, οι οποίες διπλασιάσθηκαν ακριβώς. Συγκεκριμένα, έφτασαν στα 3,5
τρισ. δραχμές έναντι 1,8 τρισ. δραχμών στο πρώτο εξάμηνο του 1999. Κατά το
ίδιο διάστημα, οι χορηγήσεις της Εθνικής Τράπεζας αυξήθηκαν κατά 23% και της
Εμπορικής κατά 23%.

Τα «κοντέρ» όμως «έσπασε» η Τράπεζα Αττικής, η οποία αύξησε τις καταθέσεις της
κατά 46,3% στο πρώτο εξάμηνο του 2000, έναντι του αντίστοιχου περσινού
διαστήματος. Την ίδια ώρα, οι χορηγήσεις της τράπεζας αυξήθηκαν κατά 30%.

Χαρακτηριστική της κατάστασης που τείνει να διαμορφωθεί στον ελληνικό
τραπεζικό χώρο είναι κι αυτή της ΕΤΒΑ. Σύμφωνα με την συνοπτική λογιστική
κατάσταση της τράπεζας, η ΕΤΒΑ παρουσίασε αύξηση των εσόδων από τόκους κατά
4,2 δισ. δραχμές και από προμήθειες κατά 800 εκατομμύρια δραχμές. Αντίθετα,
μειωμένα ήταν τα κέρδη από αγοραπωλησίες χρεογράφων κατά 3 δισ. δραχμές. Την
ίδια ώρα, τα έσοδα από μερίσματα αυξήθηκαν στο ίδιο διάστημα κατά 7,82 δισ.
δραχμές. Και μια και ο λόγος στα έσοδα από προμήθειες, θα πρέπει να αναφερθεί
ότι μικρή αύξηση σημείωσαν κι αυτά της Εθνικής κατά 4% με 5% σε σχέση με το
αντίστοιχο περσινό διάστημα.